III SA/Wr 188/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu Michał Kazek po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III wniosku adwokata Ł. S. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: 1. przyznać adwokatowi Ł. S. wynagrodzenie w kwocie 221,40 (słownie: dwieście dwadzieścia jeden 40/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu; 2. odmówić przyznania wnioskowanych kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu ponad kwotę przyznaną w pkt 1. W sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 18 listopada 2010 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał M. D. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu wyznaczyła stronie skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata Ł. S. Ustanowiony z urzędu adwokat pismem z dnia 26 stycznia 2011 r. wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie "2.700 zł plus należny podatek VAT według obowiązującej stawki, stosownie do § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 6 pkt 6 oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348)" w zakresie sporządzenia opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, którą przesłał do akt sprawy. Jednocześnie wykazał on jej przesłanie na adres skarżącej. W sprawie zważono, co następuje. Stosownie do brzmienia art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163 poz. 1348 ze zm. – dalej Rozporządzenie) w § 19 wprowadziło zasadę, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5, oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a, b, c i d Rozporządzenia ustalone zostały stawki minimalne za konkretne czynności procesowe w drugiej instancji postępowania przed sądem administracyjnym. Przepis ten przewiduje odpowiednie stawki za: sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, bądź tylko udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W sprawie wyznaczony dla strony skarżącej adwokat sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Dlatego zastosowanie w sprawie znajduje § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) Rozporządzenia, zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji – 75% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Z przywołanego przepisu Rozporządzenia wynika, że w ramach tej samej jednostki redakcyjnej (§ 18 ust. 1 pkt 2 lit. b)) przewidziane zostały dwie hipotezy, do których zastosowanie mają różne zasady określania wysokości wynagrodzenia adwokata działającego w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji z urzędu, który występuje na rozprawie przed tym sądem. Pierwsza z nich: sytuacja, w której adwokat (autor opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) nie prowadził sprawy przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, stanowi podstawę do żądania wynagrodzenia w wysokości 75% stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Druga hipoteza wynikająca z analizowanego przepisu prawa obejmuje wszystkie sytuacje oprócz rozważanej w ramach pierwszej hipotezy, w ramach których pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, i uzasadnia żądanie przez niego wynagrodzenia w wysokości 50% stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Z uwagi na fakt, że w sprawie adwokat, który sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie występował postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jego wynagrodzenie należało określić według zasady przyjętej dla drugiej z rozważanych wyżej hipotez, tj. w wysokości 75% stawki minimalnej określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Stawka ta w niniejszej sprawie wynosi 240 zł (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia). W rezultacie wynagrodzenie ustanowionego w sprawie adwokata za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 180 zł (75% kwoty 240 zł). Stosownie do § 2 ust. 3 Rozporządzenia w sprawach, których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Ponieważ stawka podatku od towarów i usług wynosi 23% (art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), podatek, o który podwyższeniu podlega wynagrodzenie adwokata, wynosi w sprawie 41,40 zł (23% kwoty 180 zł). Reasumując, referendarz sądowy postanowił przyznać ustanowionemu z urzędu adwokatowi wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej powiększone o stawkę podatku od towarów i usług w łącznej kwocie 221,40 zł (słownie: dwieście dwadzieścia jeden 40/100), na którą to kwotę składają się: wynagrodzenie - 180 zł oraz podatek od towarów i usług – 41,40 zł. Postanowienie w tym zakresie zawarte zostało w punkcie 1. sentencji postanowienia. Wniosek adwokata Ł. S. o zasądzenie wynagrodzenia w kwocie przekraczającej wskazaną w pkt 1. sentencji, jako nie znajdujący uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa, podlegał oddaleniu, o czym orzeczono w pkt. 2 sentencji postanowienia. W świetle przepisów § 2 ust. 1 i 2 Rozporządzenia zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty stanowią stawki minimalne, które w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa przepis § 18 Rozporządzenia. Ich wysokość zależy od instancji, w jakiej sprawa się toczy, a także od charakteru sprawy, w tym przede wszystkim od tego, czy przedmiotem zaskarżenia jest akt dotyczący należności pieniężnej, czy też akt administracyjny innego rodzaju. Jeżeli sprawa dotyczy należności pieniężnej - stawkę minimalną oblicza się na podstawie przepisu § 6 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a Rozporządzenia. W pozostałych sprawach stawka ta wynosi 240 zł (netto) - § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie rozważany był problem, czy w sprawach skarg na decyzje wydawane w przedmiocie umorzenia należności publicznoprawnych powinien być pobierany wpis stały czy stosunkowy. Wiąże się to z ustaleniem, czy tego typu decyzje można uznać za akty dotyczące należności pieniężnych. Za większością składów orzekających sądów administracyjnych należy opowiedzieć się za wpisem stałym, gdyż decyzje te nie nakładają na strony określonych zobowiązań mających wartość pieniężną, a jedynie odnoszą się do przesłanek warunkujących umorzenie tych należności (por. postanowienia NSA z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. II FZ 227/08, Lex nr 395047, uchwała 7 sędziów NSA z 26 października 2009 r., sygn. II FPS 2/09 http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/search). Dlatego wniosek adwokata działającego w sprawie z urzędu w zakresie, w jakim oparty został na błędnym założeniu, że będąca przedmiotem skargi decyzja dotyczy nałożenia na stronę skarżącą określonych zobowiązań mających wartość pieniężną, a w konsekwencji, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu winny być określane na podstawie tego samego założenia, ocenić należy jako nieuzasadniony. Postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu znajduje oparcie w wyżej wskazanych przepisach prawa oraz w art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.