III SA/Wr 199/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Maciej Guziński (sprawozdawca), Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi R. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. – obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego oddala skargę. Na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] 2016 r. (nr [...]) obejmującego zaległość z tytułu kary pieniężnej za 2015 r. Dyrektor Izby Celnej we W. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego. W dniu [...] 2016 r. doręczono skarżącemu odpis tytułu wykonawczego. Pismem z dnia [...] 2016 r. skarżący wniósł zarzuty wskazując na: brak wymagalności dochodzonego obowiązku; niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych przepisem art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. 2016 r. poz.599 ze zm.; dalej: u.p.e.a.); prowadzenie egzekucji pomimo wniesienia przez zobowiązanego o wstrzymanie wykonania decyzji określającej dochodzony obowiązek oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. (nr [...]), utrzymanym w mocy postanowieniem z dnia [...] 2016 r. (nr[...]), Dyrektor Izby Celnej w S. - działając jako wierzyciel - uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. (nr[...]) Dyrektor Izby Celnej we W. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu organ podniósł, że dochodzony obowiązek został określony ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] 2015 r. (nr [...]), zatem podlegał on egzekucji. Ponadto wskazano, że tytuł wykonawczy z dnia [...] 2016 r. (nr [...]) odpowiada wymogom określonym przepisem art. 27 u.p.e.a. oraz wzorowi tytułu wykonawczego określonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej, zatem jest on prawidłowy. Odnośnie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stwierdzono, że w toku kwestionowanej egzekucji nie zastosowano żadnego środka egzekucyjnego. Pismem z dnia [...] 2016 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego powielając argumenty zawarte w pierwotnym wniosku. Postanowieniem z dnia [...] 2017 r., (nr[...]) Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności przywołał treść art. 33 i 34 u.p.e.a podkreślając, że zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9, 10 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Mając powyższe na uwadze organ podzielił, stanowisko zaprezentowane przez Dyrektora Izby Celnej we W. w zaskarżonym postanowieniu. Organ stwierdził, iż rozpoznając sprawę organ egzekucyjny dokonał prawidłowej analizy stanu faktycznego i prawnego, rozpatrzył cały materiał dowodowy, a wydane rozstrzygnięcie jest zgodne z obowiązującymi przepisami i nie ma podstaw do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyczerpująco wyjaśnił stronie okoliczności, którymi kierował się przy wydawaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i odniósł się do podniesionych zarzutów. W postępowaniu zażaleniowym Dyrektor Izby Skarbowej potwierdził bezzasadność zgłoszonych zarzutów. Organ przypomniał, że z akt sprawy wynika, że wierzyciel tj. Dyrektor Izby Celnej w S. postanowieniem z dnia [...] 2016 r. (nr [...]) uznał za nieuzasadniony zarzut, o którym mowa w art. w 33 § 1 pkt. 2 u.p.e.a., tj. braku wymagalności obowiązku oraz określony przepisem art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. - niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów przepisu art. 27 u.p.e.a. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem z dnia [...] 2016 r. (nr [...]). Dalej organ wyjaśnił, iż tryb rozpatrywania zarzutów nie pozwala organowi egzekucyjnemu na wchodzenie w kompetencje wierzyciela, a wydane ostateczne w administracyjnym toku instancji postanowienie w sprawie zarzutów jest dla niego wiążące w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 w/w ustawy, dlatego też w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny - będąc związanym wypowiedzią wierzyciela - postanowieniem z dnia [...] 2016 r. (nr [...]) nie uznał zarzutów zobowiązanego. Takie działania organu egzekucyjnego wynikają jednoznacznie z zapisów ustawy i jest to konsekwencja rozdzielenia przez ustawodawcę, ze względów celowościowych, toku postępowania egzekucyjnego od toku postępowania stwierdzającego zasadność i wymagalność dochodzonego obowiązku prowadzonego przez wierzyciela. Wyłączenie wynikające z treści art. 29 § 1 u.p.e.a. dotyczące braku możliwości badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jednoznacznie wskazuje, że badanie może mieć charakter jedynie formalny. Badanie merytoryczne i ustosunkowanie się organu egzekucyjnego do tych zarzutów byłoby naruszeniem przepisów prawa. Podobne ograniczenia ustawowe odnoszą się także do postępowania przed organem drugiej instancji. Dlatego też Dyrektor Izby Celnej we W. - będąc związanym treścią postanowień wierzyciela - przyjął zaprezentowane tam stanowisko i uznał za niedopuszczalny zarzut braku wymagalności obowiązku, wyjaśniając skarżącemu w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia (tak jak i uprzednio w postanowieniach uczynił to wierzyciel) przesłanki, które przesądziły o zajęciu takiego stanowiska. Stwierdzając bezzasadność zarzutu braku wymagalności obowiązku organ egzekucyjny - a wcześniej wierzyciel - wyjaśnili, że w wyniku postępowania podatkowego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] 2015 r. określono dochodzoną zaległość zobowiązanego. Wymieniona decyzja była w dniu wystawienia tytułu wykonawczego ostateczna, zatem uprawniała do egzekucji. Odnosząc się zaś do zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. przez tytuł wykonawczy nr [...], organ przywołał treść art. 27 § 1 u.p.e.a. i podniósł, że zarzut niespełnienia określonych w nim wymogów nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym. Kwestionowany tytuł wykonawczy odpowiada bowiem wymogom określonym przepisem art. 27 u.p.e.a. oraz wzorowi tytułu wykonawczego określonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej. Słusznie zatem organ egzekucyjny uznał powyższy zarzut za niezasadny. Końcowo organ zaznaczył, że w jego ocenie organ I instancji w sposób wyczerpujący wyjaśnił powyższe kwestie w zaskarżonym postanowieniu, a jak już wyżej zaznaczono stanowisko to jest dla organu nadzoru wiążące. Na niniejsze postanowienie skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając mu naruszenie: naruszenie art. 33 § 1 pkt. 1 ustawy poprzez pominięcie faktu nieistnienia decyzji ze względu na jej niedoręczenie zobowiązanemu; naruszenie art. 33 § 1 pkt. 2 ustawy poprzez wydanie tytułu wykonawczego pomimo braku wymagalności obowiązku; naruszenie art. 33 § 1 pkt. 6 ustawy poprzez pominięcie faktu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w przedmiotowej sprawie ze względu na niedoręczenie decyzji zobowiązanemu; pominięcie faktu, iż zobowiązanemu nie została w sposób prawidłowy doręczona decyzja, z której wynika zobowiązanie. polegające na zastosowaniu przez wierzyciela "zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego". W ocenie skarżącego bowiem "samo wszczęcie egzekucji" w przypadku braku jednolitego stanowiska organów co do obowiązywania ustawy o grach hazardowych narazi zobowiązanego na znaczną szkodę finansową. Wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia lub ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie odnosząc się do charakteru postępowania egzekucyjnego wskazać należy, że postępowanie egzekucyjne nie jest procedurą, w ramach której mają zostać skonkretyzowane prawa lub obowiązki strony, wynikające z przepisów prawa materialnego. Taka konkretyzacja ma bowiem miejsce na etapie wcześniejszym, określanym jako postępowanie jurysdykcyjne. Postępowanie egzekucyjne jest fazą następną, a jego celem jest doprowadzenie do wykonania aktu administracyjnego, który został wydany na zakończenie etapu jurysdykcyjnego. Organ egzekucyjny – co wymaga podkreślenia Sądu - ma ograniczone możliwości badania sprawy, jego kognicja ogranicza się tylko i wyłącznie do zagadnień, związanych z samym wykonaniem aktu administracyjnego albo brakiem możliwości jego wykonania. Nie ma natomiast umocowania, aby sięgać wstecz" i badać prawidłowość sposobu, w jaki w fazie jurysdykcyjnej skonkretyzowano prawa i obowiązki strony. Nie może zatem odnosić się do zagadnień, związanych z ustaleniami faktycznymi i zastosowaniem do nich przepisów prawa materialnego. Tymczasem skarżący w skardze podważał również zasadność wydania samej decyzji wymiarowej nakładającej na niego karę za pieniężną za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry wobec "braku jednolitego stanowiska organów co do obowiązywania ustawy o grach hazardowych, czyniąc z tego ponadto podstawę do sformułowania zarzutu o zastosowaniu wobec niego "zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego", poprzez samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Z przyczyn wskazanych wyżej tak sformułowanego zarzutu skarżącego nie sposób jednak uwzględnić. Dalej wskazać należy, że punktem wyjścia dla organu egzekucyjnego jest wykonywany akt administracyjny. Dopóki znajduje się on w obrocie prawnym, organ prowadzący egzekucję jest nim związany. W żadnym wypadku nie może samodzielnie dokonywać jego weryfikacji. To ograniczenie kognicji znalazło wyraz w art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. (wyrok z dnia 24 maja 2016 r Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II FSK 1138/14). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy podnieść należy, że skarżący podniósł także zarzut naruszenia art. art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 2, 6 u.p.e.a. wskazując na brak wymagalności obowiązku, kwestionując fakt ostateczności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] 2015 r., nr [...] z uwagi na fakt, że w ocenie skarżącego, decyzja ta została mu nieprawidłowo doręczona. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a. (a więc w zakresie zarzutów podnoszonych przez skarżącego), jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Tym samym – co słusznie zostało podniesione w zaskarżonym postanowieniu - organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok z dnia 25 sierpnia 2016 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II FSK 2162/14). Następnie podkreślić należy, że stwierdzając bezzasadność zarzutu "braku wymagalności obowiązku" organ egzekucyjny, a wcześnie wierzyciel szczegółowo wyjaśnili, że podstawą wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego z dnia [...] 2016 r. (nr[...]) była decyzja wymiarowa Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...]2015 r. (nr[...]). Decyzja ta (jak również odebrane przez skarżącego w dniu [...] 2015 r. osobiście postanowienie w sprawie wszczęcia postepowania) została doręczona skarżącemu, w trybie zastępczym, stosownie do treści art. 146 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa pod dotychczasowy adres tj. ul. K. [...]/[...],[...]-[...] L.. Skarżący nie zgłosił bowiem w trakcie tegoż postępowania zmiany ww. adresu. Decyzja ta stała się ostateczna, gdyż w ustawowym terminie skarżący nie wywiódł od niej odwołania, nie zostało również wstrzymane jej wykonanie. Tym samym decyzja ta w dniu wystawienia tytułu wykonawczego jako decyzja ostateczna uprawniała organ do wszczęcia egzekucji. Tym samym obowiązek zapłaty kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry w kwocie [...] zł był zatem wymagalny i podlegał wykonaniu. Odnosząc się zatem do zarzutów skarżącego (braku wymagalności decyzji, braku prawidłowego doręczenia mu decyzji wymiarowej) wskazać należy ponownie, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji wymiarowej nie może być badana przez organ egzekucyjny. Analizowanie prawidłowości doręczenia tej decyzji, stanowiącej przecież podstawę tytułu wykonawczego, oznacza w konsekwencji badanie tego czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązanie stało się wymagalne. Badanie tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o "nieistnieniu obowiązku" stanowiłoby w istocie kontrolę "wymagalności obowiązku" objętego tytułem wykonawczym, czego bezspornie zabrania art. 29 § 1 u.p.e.a. (por. wyrok z dnia 13 grudnia 2016 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (II FSK 3380/14). W związku z powyższym kwestia prawidłowego doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego nie mogła zostać zweryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym. Dlatego też zarzuty dotyczące naruszenia w tym zakresie tj. zarzuty naruszenia art. 33 § 1, 2 i 6 u.p.e.a. należy, w ocenie Sądu, uznać za chybione. Odnosząc się natomiast do zarzutu zastosowania wobec skarżącego "zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, wskazać należy, że jest on całkowicie bezzasadny z uwagi na okoliczność, że w sprawie skarżącego nie zastosowano żadnego środka egzekucyjnego. Wskazać należy, że Środki egzekucyjna zostały enumeratywnie i wyczerpująco wyliczone w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. I choć są one różne w zależności czy dotyczą obowiązków o charakterze pieniężnym, czy niepieniężnym, to z całą pewnością nie należy do nich "wszczęcie egzekucji". Tymczasem w ocenie skarżącego "samo wszczęcie egzekucji" w przypadku braku jednolitego stanowiska organów co do obowiązywania ustawy o grach hazardowych narazi zobowiązanego na znaczną szkodę finansową stanowi "zbyt uciążliwy środek egzekucyjny". Tym samym również ten zarzut należy, zdaniem Sądu, uznać za bezzasadny. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).