III SA/Wr 20/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi R. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 20/16 o odmowie przyznania adwokatowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 20/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyznał adwokatowi T. L. – ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego R. R. – wynagrodzenie w kwocie 442,80 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (pkt 1) oraz wynagrodzenie w kwocie 442,80 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (pkt 2). W pkt 3 postanowienia referendarz sądowy odmówił przyznania wynagrodzenia ponad kwoty przyznane w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia. Na powyższe postanowienie wyznaczony adwokat złożył sprzeciw, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a to art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2015.1801), poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania w sprawie była odmowa wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, co przy uwzględnieniu wniosku skarżącego do ZUS o umorzeniu przedmiotowych należności, prowadziło do przyjęcia, że prowadzone postępowanie odnosiło się do należności pieniężnych. W oparciu o powołany zarzut, pełnomocnik wniósł o zamianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponad kwoty przyznane w pkt 1 i 2 postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjnym zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Z kolei jak wynika z art. 258 § 1, 2 pkt 8 p.p.s.a. do czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonywanych przez referendarza sądowego należy w szczególności m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Zasady wynagradzania profesjonalnych pełnomocników, ustanowionych w ramach prawa pomocy, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi określa przepis art. 250 p.p.s.a., z którego wynika że wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków (§ 1). W uzasadnionych przypadkach, sąd może obniżyć wynagrodzenie, o którym mowa w § 1 (§ 2). W niniejszej sprawie, w której postępowanie przed sądem administracyjnym w drugiej instancji zostało wszczęte wniesieniem w dniu [...] czerwca 2016 r. skargi kasacyjnej, zastosowanie znajdą przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801, dalej jako: "Rozporządzenie z 2015 r."), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. (§ 23 Rozporządzenia z 2015 r.) Według § 2 pkt 1) i 2 ) Rozporządzenia z 2015 r. koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę ustaloną zgodnie z przepisami Rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki adwokata. Z kolei w § 21 Rozporządzenia z 2015 r. ustalone zostały stawki opłat maksymalnych za konkretne czynności procesowe w pierwszej i drugiej instancji postępowania przed sądem administracyjnym. Przepis ten przewiduje odpowiednie stawki za występowanie w postępowaniu w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę maksymalną obliczoną na podstawie § 8, za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 1200 zł oraz w innej sprawie - 480 zł (odpowiednio lit. a, b, c pkt 1) ust. 1 § 21 Rozporządzenia). Natomiast za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej opłaty maksymalne wynoszą - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł (lit. b pkt 2) ust. 1 § 21 Rozporządzenia). W sprawie wyznaczony dla strony skarżącej adwokat, który nie reprezentował jej w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji, sporządził i wniósł skargę kasacyjną od części rozstrzygnięcia zawartego w pkt II. wyroku oddalającego skargę i jednocześnie sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od tego rozstrzygnięcia w pozostałej części. Na mocy § 4 ust. 1 Rozporządzenia 2015 r. opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności (§ 4 ust. 2 Rozporządzenia z 2015 r.). Jak prawidłowo wskazał referendarz sądowy, z przytoczonych przepisów wynika, że sprawa ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należy do kategorii spraw wskazanych w § 21 ust. 1 pkt 1. lit. c) Rozporządzenia z 2015 r., dla których stawka opłaty maksymalnej za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji wynosi 480 zł, przy czym zasadą jest, że opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 tej opłaty maksymalnej. Zgodnie natomiast z treścią § 21 ust. 1 pkt 2 lit "b" rozporządzenia opłaty maksymalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji: za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Biorąc pod uwagę fakt, że wyznaczony w sprawie adwokat, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną oraz sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie występował w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jego wynagrodzenie należało określić w wysokości 75% opłaty maksymalnej określonej w Rozporządzeniu z 2015 r. – tj. po 360 zł za każdą z podjętych w sprawie czynności. Tym samym za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) i § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2015 r., poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy przedmiotem postępowania w sprawie była odmowa wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, co przy uwzględnieniu wniosku skarżącego do ZUS o umorzeniu przedmiotowych należności, prowadziło do przyjęcia, że prowadzone postępowanie odnosiło się do należności pieniężnych. W tym miejscu wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie rozważany był problem, czy w sprawach skarg na decyzje wydawane w przedmiocie umorzenia należności publicznoprawnych powinien być pobierany wpis stały, czy stosunkowy. Wiąże się to z ustaleniem, czy tego typu decyzje można uznać za akty dotyczące należności pieniężnych. Większość składów orzekających NSA opowiedziała się za wpisem stałym, albowiem decyzje te nie nakładają na strony określonych zobowiązań mających wartość pieniężną, a jedynie odnoszą się do przesłanek warunkujących umorzenie tych należności. Takie stanowisko wyrażone zostało między innymi w postanowieniach NSA: z 10 lutego 2005 r., sygn. FZ 398/04, niepubl.; z 28 września 2006 r., sygn. II FZ 581/06, niepubl.; z 23 czerwca 2008 r., sygn. II FZ 227/08, Lex nr 395047. Zostało ono też potwierdzone uchwałą 7 sędziów NSA z 26 października 2009 r., sygn. II FPS 2/09. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji – na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 250 p.p.s.a.