III SA/Wr 200/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale III sprawy ze skargi K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 lutego 2025 r. nr SKO 4161/52/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia 10 kwietnia 2025 r. K. w W. (dalej skarżący, strona skarżąca, K.) wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: organ, Kolegium, organ II instancji) z dnia 10 lutego 2025 r. nr SKO 4161/52/2024 umarzającą postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w Dzierżoniowie (dalej organ I instancji) z dnia 28 listopada 2023 r. nr 7/PK/23/AP w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego poprzez umieszczenie banerów wyborczych. Jak wynika z akt sprawy w dniu 13 października 2023 r. wpłynęło do Zarządu Dróg Powiatowych w Dzierżoniowie zawiadomienie Komendanta Straży Miejskiej w Dzierżoniowie informujące o ujawnieniu przez strażników 2 plakatów wyborczych kandydatki K., które zagrażały bezpieczeństwu ruchu drogowego ograniczając widoczność. Plakaty zostały umieszczone bez zgody zarządcy drogi. Pismem z dnia 17 października 2023 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie zajęcia bez zezwolenia pasa drogowego doręczając zawiadomienie K. Decyzją nr 7/PK/23/AP z dnia 28 listopada 2023 r. organ I instancji wymierzył skarżącemu karę pieniężną w kwocie 96,00 zł brutto. W decyzji tej wskazano, że przedmiotowe banery znajdowały się w pasie drogi powiatowej w dniu 13 października 2023 r., tj. łącznie 1 dzień. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 12 pkt 1) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 645 ze zm., dalej u.d.p.) zarządca drogi wymierza w drodze decyzji administracyjnej karę pieniężną w wysokości 10-krotności opłaty ustalanej zgodnie z art. 40 ust. u.d.p. według stawek określonych uchwałą organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego wydaną na podstawie art. 40 ust. 8 i 9 u.d.p. Opłaty za zajęcie pasa drogowego dróg powiatowych powiatu dzierżoniowskiego zostały określone uchwałą nr VIII/51/19 Rady Powiatu Dzierżoniowskiego z dnia 25 czerwca 2019 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego poz. 4134 z dnia 3 lipca 2019 r.). Decyzja została odebrana przez skarżącego w dniu 4 grudnia 2023 r. Odwołanie od decyzji złożyła pełnomocnik finansowy K. w wyniku czego Kolegium postanowieniem z dnia 11 marca 2024 r. nr SKO 4161/4/2024 stwierdziło niedopuszczalność odwołania wskazując, że pełnomocnik finansowy nie jest upoważniony do reprezentowania K. bowiem takie upoważnienie przysługuje pełnomocnikowi wyborczemu. Z akt sprawy nie wynika aby ww. orzeczenie było zaskarżone. Następnie pismem z dnia 3 października 2024 r. K. wniósł do Zarządu Dróg Powiatowych o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z dnia 28 listopada 2023 r. nr 7/PK/23/AP wskazując podstawę żądania art. 156 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.). W kwestionowanej decyzji Kolegium z dnia 10 lutego 2025 r. nr SKO 4161/52/2024 Kolegium umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji z dnia 28 listopada 2023 r. nr 7/PK/23/AP z uwagi na fakt, iż zainicjowane wnioskiem K. postępowanie jest bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że w sprawie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania podmiotowa, która pojawiła się w trakcie postępowania. K. z dniem 31 stycznia 2025 r. utracił swoją legitymację procesową w rozumieniu art. 28 k.p.a. albowiem z tym dniem na mocy art. 100 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 ze zm., dalej kodeks wyborczy) uległ rozwiązaniu z mocy prawa. W skardze strona skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy: - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. przez nie przeprowadzenie wnikliwego postępowania administracyjnego mającego na celu wyjaśnienie stanu faktycznego, ponieważ apriorycznie organ przyjął, że materiał oznaczonym logiem K. przynależy do niego i K. ponosi odpowiedzialność za ekspozycję materiału wyborczego; - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na braku poczynienia ustaleń dotyczących identyfikacji osoby, która umieściła baner wyborczy w pasie drogowym oraz dokonanie niewłaściwych ustaleń dotyczących odpowiedzialności K. za działanie osób trzecich, co miało wpływ na wydanie decyzji w przedstawionym brzmieniu; - art. 29 k.p.a. oraz art. 105 § k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że K. jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może być stroną postępowania administracyjnego; - art. 80 k.p.a. poprzez swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego tj. dokumentacji fotograficznej potwierdzającej umieszczenie baneru w pasie ruchu drogowego przez osobę działającą w imieniu i na rzecz K., a w konsekwencji wydanie decyzji bez udowodnienia, że skarżący faktycznie ponosi winę za umieszczenie baneru; -art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, które to braki miały istotny wpływ na wynik sprawy; - art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa i tym samym winna być uchylona; - art. 189f § 1 pkt 1 kpa i art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 129 § 3 pkt 2 kodeksu wyborczego poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że Komitet może wydatkować środki finansowe po dniu złożenia sprawozdania finansowego. Strona skarżąca wniosła m.in. na podstawie art. 145 § 1 pkt. i lit a), b) lub c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz decyzji ją poprzedzającej w całości. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że K. jest jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, która jest powoływana przez tworzącą go partię polityczną w celu przeprowadzania kampanii wyborczej i ulega rozwiązaniu z mocy prawa po dopełnieniu czynności związanych z jej rozliczeniem. Nie ma on jakichkolwiek własnych uprawnień ani obowiązków, zdolności prawnej, zdolności do czynności prawnych, zdolności sądowej, zdolności procesowej i nie może być podmiotem żadnych uprawnień ani obowiązków poza tymi, które zostały wprost przewidziane przez przepisy kodeksu wyborczego. Z tych powodów komitet wyborczy nie może być stroną postępowania administracyjnego, w konsekwencji jeżeli zostanie ono wszczęte wobec innych organ powinien je umorzyć wydając decyzję na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., czego organ I instancji nie uczynił. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do utraty zdolności administracyjnoprawnej strony postępowania – K., w trakcie postępowania administracyjnego, co powoduje bezprzedmiotowość postępowania o charakterze podmiotowym. Skargę na decyzję Kolegium wniósł K. co oznacza, że skarga pochodzi od podmiotu, który nie posiada zdolności sądowej bowiem na mocy art. 100 § 2 kodeksu wyborczego K. został rozwiązany z mocy prawa i nie może być podmiotem postępowania administracyjnego ani sądowego. Skarga winna być zatem odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Odpis skargi oraz odpowiedź na skargę została doręczona do uczestnika postępowania – N. w W. Skarżącemu została doręczona odpowiedź na skargę. Ww. podmioty nie zajmowały dalszych stanowisk w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. ze względu na brak po stronie K. zdolności sądowej. Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem dokonuje oceny jej dopuszczalności, tj. bada, z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne. Komitet wyborczy jest podmiotem funkcjonującym w prawie wyborczym i działa na podstawie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. kodeks wyborczy. Stosownie do treści art. 84 § 1 kodeksu wyborczego prawo zgłaszania kandydatów w wyborach przysługuje komitetom wyborczym. Komitety wyborcze wykonują również inne czynności wyborcze, a w szczególności prowadzą na zasadzie wyłączności kampanię wyborczą na rzecz kandydatów. Zgodnie z art. 84 § 2 kodeksu wyborczego w wyborach do Sejmu i do Senatu oraz w wyborach do Parlamentu Europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej komitety wyborcze mogą być tworzone przez partie polityczne i koalicje partii politycznych oraz przez wyborców. Komitety wyborcze są podmiotami działającymi w ściśle określonym czasie. Wykonują czynności wyborcze od dnia przyjęcia przez właściwy organ wyborczy zawiadomienia o ich utworzeniu do dnia wyborów, a kończą swój byt z dniem rozwiązania (K. W. Czaplicki, J. Zbieranek [w:] B. Dauter, S. J. Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, K. W. Czaplicki, J. Zbieranek, Kodeks wyborczy. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, art. 100, art. 101). Komitety wyborcze są jednostkami organizacyjnymi - chronionymi przez prawo i którym ustawa przyznaje szereg kompetencji - odrębnymi od partii politycznych, które je utworzyły oraz jej organów, jak również od podmiotów, które wchodzą w skład tych komitetów wyborczych. Poza tym komitety wyborcze mają ustawowych reprezentantów działających w ich imieniu i na ich rzecz w osobach pełnomocnika wyborczego i pełnomocnika finansowego. Dlatego też można mówić o takim organizacyjnym, strukturalnym i funkcjonalnym wyodrębnieniu komitetów wyborczych od innych podmiotów, że mogą one samodzielnie występować w obrocie prawnym, oczywiście w zakresie wynikającym z przyznanych im uprawnień przez kodeks wyborczy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 25 maja 2023 r., sygn. akt II CSKP 1555/22, OSNC-ZD 2024, nr 2, poz. 15.) W ww. sprawie Sąd Najwyższy stwierdził, że cyt.: "Komitetom wyborczym partii politycznych, o których mowa w rozdziale 11 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1277; dalej: "kod. wyb."), w zakresie określonym przez przepisy tej ustawy, przysługuje zdolność prawna i zdolność sądowa w rozumieniu art. 331 § 1 k.c. i art. 64 § 11 k.p.c." Co istotne wyróżniamy przy tym dwa tryby rozwiązania komitetu wyborczego: z mocy prawa (art. 100 kodeksu wyborczego) oraz w trybie, w jakim komitet został utworzony (art. 101 kodeks wyborczy). Ten drugi tryb normuje rozwiązanie komitetu wyborczego wyłącznie przed dniem wyborów. Wedle art. 100 § 1 kodeksu wyborczego komitet wyborczy, z zastrzeżeniem § 2 i 3, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 60 dni od dnia: 1) przyjęcia sprawozdania finansowego komitetu wyborczego przez właściwy organ wyborczy albo 2) bezskutecznego upływu terminu do wniesienia skargi albo odwołania, o których mowa w art. 145 § 1 i 5, albo 3) wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 145 § 2 albo 5, uwzględniającego skargę albo odwołanie na postanowienie właściwego organu wyborczego w przedmiocie odrzucenia sprawozdania. Z kolei stosownie do art. 100 § 2 kodeksu wyborczego komitet wyborczy, któremu przysługuje prawo do dotacji podmiotowej, o której mowa w art. 150 lub art. 151, ulega rozwiązaniu z mocy prawa po upływie 6 miesięcy od dnia otrzymania dotacji. Natomiast, jak stanowi art. 100 § 3 kodeksu wyborczego, jeżeli wniesiono protest przeciwko ważności wyborów, ważności wyborów w okręgu wyborczym lub ważności wyboru określonej osoby, komitet wyborczy, który zarejestrował listy kandydatów lub kandydata, nie ulega rozwiązaniu przed uprawomocnieniem się orzeczenia sądu. W przypadku rozwiązanie komitetu wyborczego z mocy prawa oznacza, że nie jest potrzebne żadne oświadczenie o zakończeniu jego działalności. Jak wynika z akt sprawy uchwałą nr 307/2024 z dnia 31 lipca 2024 r. Państwowej Komicji Wyborczej w sprawie sprawozdania finansowego K. z wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r. Państwowa Komisja Wyborcza postanowiła przyjąć bez zastrzeżeń sprawozdanie finansowe K. o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych tego K., w tym uzyskanych kredytach bankowych i warunkach ich uzyskania, związanych z udziałem w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r. Organ II instancji ustalił, że skarżący utracił z dniem 31 stycznia 2025 r. swoją legitymację procesową ponieważ z tym dniem na mocy art. 100 § 2 kodeksu wyborczego uległ rozwiązaniu z mocy prawa. Tym samym K. z uwagi na fakt, że uległ rozwiązaniu z mocy prawa nie posiada zdolności sądowej co z kolei implikuje odrzucenie skargi, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3678/21, postanowienie NSA z dnia 25 maja 2022 r., sygn. akt III OSK 1062/22). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.