III SA/Wr 221/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maciej Guziński po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r., na posiedzeniu niejawnym , wniosku [...] Sp z.o.o. w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, na skutek sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, z dnia [...] 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 221/13, w sprawie ze skargi [...] Sp z.o.o. w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W., z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych, postanawia: odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Pismem z dnia [...] 2013 r. strona skarżąca złożyła skargę na Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Strona skarżąca wniosła również o zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia [...] 2013 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W ustawowym terminie strona skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Ponadto na wezwanie Sądu przedłożyła kopię zeznania CIT – 8 za 2011 i 2012 rok, kopię deklaracji VAT -7 za okres od kwietnia 2013 roku do czerwca 2013 roku, sprawozdanie finansowe spółki za okres od stycznia 2012 roku do 31 grudnia 2012 roku, kopię ostatniej informacji o wysokości zajęcia. Z treści wskazanych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych [...] zł (dowód: sprawozdanie str. [...]). Za 2012 rok spółka deklarowała dochód w wysokości [...] zł, lecz podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych zadeklarowano w zerowej wysokości wobec odjęcia od dochodu straty z lat ubiegłych (dowód: deklaracja CIT-8 i CIT 8/O). W maju 2013 r. wartość dostawy towarów i świadczonych usług wyniosła według deklaracji miesięcznej dla podatku od towarów i usług [...]zł brutto, w czerwcu [...] zł. (dowód: deklaracje VAT-7 - k. [...]). Z dołączonego zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia wynika natomiast, że "zajęcie aktualizuje się z powodu częściowej wpłaty w dniu [...] 2013 r.". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") od wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sądem na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencją zatem wniesienia przez skarżącą spółkę sprzeciwu od wydanego w niniejszej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] 2013 r., odmawiającego przyznania stronie skarżącej prawa pomocy, była utrata mocy wymienionego postanowienia i rozpoznanie wniosku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. W ocenie Sądu wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2010, s. 568). W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Wskazania także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to winno się sprowadzać jedynie (celowe podkreślenie Sądu) do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przepisy dotyczące prawa pomocy stanowią bowiem odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., który stanowi, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Wobec tego, to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Z powyższego, a także z poglądów doktryny i orzecznictwa wynika, że rozstrzygnięcie sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi się przychylić do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe, w związku z czym uznaniowość w zakresie przyznania czy też odmowy przyznania takiego prawa wymaga od sądu dokładnego przeanalizowania i wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10; z dnia 28 marca 2012 r. o sygn. akt II GZ 100/12). Z treści wskazanych przez stronę skarżącą dokumentów wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych [...] zł (dowód: sprawozdanie str. [...]). Za 2012 rok spółka deklarowała dochód w wysokości [...] zł, lecz podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych zadeklarowano w zerowej wysokości wobec odjęcia od dochodu straty z lat ubiegłych (dowód: deklaracja CIT-8 i CIT 8/O). W maju 2013 r. wartość dostawy towarów i świadczonych usług wyniosła według deklaracji miesięcznej dla podatku od towarów i usług [...]zł brutto, w czerwcu [...] zł. (dowód: deklaracje VAT-7 - k. [...]). Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, że nawet powstanie straty nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. (por. postanowienia NSA: z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 112/11 oraz z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08., dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 260/08, Lex nr 479125). W sytuacji strony skarżącej, o jej możliwościach płatniczych świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się bowiem w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). O braku środków finansowych strony skarżącej nie może również świadczyć fakt prowadzonego wobec spółki postepowania egzekucyjnego. Tym bardziej, że jak wynika z dołączonego zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia "zajęcie aktualizuje się z powodu częściowej wpłaty w dniu [...]2013 r.". Powyższe dowidzi zatem okoliczności, że strona skarżąca posiada zatem środki finansowe pozwalające jej na chociażby częściowe regulowanie wymagalnych należności. Konkludując powyższe rozważania nie sposób stwierdzić, aby koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego przekraczały możliwości płatnicze skarżącej spółki. W świetle powyższych informacji wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony w jakiejkolwiek części.