III SA/Wr 306/23
WyrokWSA we Wrocławiu2024-05-09
Skład orzekający: Magdalena Jankowska - Szostak, Katarzyna Borońska, Dominik Dymitruk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona na potrzeby postępowania karnego, stwierdzająca u kierowcy chorobę psychiczną, stanowi wystarczającą i samodzielną podstawę do skierowania go na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, bez analizy aktualnego stanu zdrowia kierowcy i jego wpływu na bezpieczeństwo ruchu drogowego oraz bez uwzględnienia innych dowodów przedstawionych przez stronę?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, wydając decyzję o skierowaniu kierowcy na badania lekarskie na podstawie opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej na potrzeby innego postępowania, musi dokonać oceny tej opinii pod kątem jej przydatności dla celów konkretnego postępowania i wartości dowodowej, analizując związek stwierdzonego stanu zdrowia z bezpieczeństwem ruchu drogowego. Organ nie może pochopnie przyjmować, że przesłanki do skierowania na badania zostały spełnione, a obowiązany jest do zebrania i oceny wszystkich istotnych dowodów, w tym przedstawionych przez stronę, zgodnie z zasadami postępowania dowodowego.Stan faktyczny
Skarżący został skierowany na badania lekarskie w celu ustalenia braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. C, na podstawie opinii biegłych psychiatrów i psychologa sporządzonej na potrzeby postępowania przygotowawczego, w którym stwierdzono u niego chorobę psychiczną. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając opinię biegłych za wystarczającą podstawę. Skarżący w odwołaniu przedłożył dodatkowe zaświadczenia lekarskie potwierdzające remisję choroby i brak przeciwwskazań, jednak organ odwoławczy ich nie uwzględnił. Skarżący zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak oceny wszystkich dowodów i nieuwzględnienie przedłożonych dokumentów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Dominik Dymitruk, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 22 czerwca 2023 r. nr SKO/RD-421/111/2023 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kat. C I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. z dnia 24 kwietnia 2023 r., nr KM.5430.548.2023.JD; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi L. S. (dalej: skarżący, strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy (dalej: SKO, Kolegium, organ) z dnia 22 czerwca 2023 r., Nr SKO/RD-421/111/2023, utrzymująca w mocy decyzję Starosty G. (dalej: Starosta, organ I instancji) nr KM.5430.549.2023.JD z dnia 24 kwietnia 2023 r., w przedmiocie skierowania skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. C.
Podstawą wydania decyzji organu I instancji był art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami z dnia 5 stycznia 2011 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 622, dalej - u.k.p.). W uzasadnieniu decyzji Starosta powołał się na otrzymany z Prokuratury Rejonowej w Głogowie wniosek o skierowanie skarżącego na badanie, do którego załączono opinię biegłych psychiatrów i psychologa, z której wynikało, iż u strony stwierdzono chorobę [...]. Powyższa okoliczność w ocenie organu uzasadniała weryfikację, czy stan zdrowia skarżącego nie zagraża innym uczestnikom ruchu drogowego.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie żądając jej uchylenia i umorzenia postępowania, ewentualnie jej uchylenia i przekazania organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wraz z odwołaniem przedłożyła: 1) zaświadczenie lekarskie z dnia 27 kwietnia 2023 r., wydane przez lek. med. A. S. z P. w L., z którego wynikało, że pacjent jest w stanie remisji oraz że brak przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych, 2) orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 14 listopada 2022 r., wydane przez lekarza [...] L. S.1. Wniosła na podstawie art. 136 § 1 k.p.a., o dopuszczenie i przeprowadzenie przez organ odwoławczy dowodu uzupełniającego z ww. dokumentacji medycznej na okoliczność: ich treści, jej stanu zdrowia, pozostawania rozpoznanej u niej choroby w stanie remisji, braku przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych, a także zdolności do podjęcia pracy zarobkowej.
W wyniku rozpatrzenia odwołania SKO skarżoną obecnie decyzją z dnia 22 czerwca 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Organ przywołał treść art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. oraz art. 75 ust. 1 pkt 5 u.p. Wskazał następnie, że w sprawie jest bezsporne, iż Prokuratura Rejonowa w Głogowie nadzorowała prowadzone przeciwko stronie postępowanie przygotowawcze dotyczące popełnienia przez niego czynu z art. 190 § 1 k.k. W jego toku stwierdzono okoliczności mogące stanowić przeciwwskazania do kierowania przez stronę pojazdami. Jak wynika z treści zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - opinii sądowej sporządzonej przez biegłych psychiatrów oraz biegłego psychologa na potrzeby ww. postępowania przygotowawczego, skarżący jest leczony [...], dwukrotnie przebywał na leczeniu w szpitalu [...], gdzie rozpoznano u niego [...] i [...] w przebiegu choroby [...].
Powołując się na orzecznictwo sądowe SKO stwierdziło, że opinia sądowo- psychiatryczna dotycząca stanu zdrowia udostępniona przez prokuratora stanowi wystarczającą i zarazem wiarygodną podstawę do skierowania kierowcy na badania lekarskie. Bez znaczenia przy tym pozostaje, że opinia taka została sporządzona na potrzeby innego postępowania, które nie ma związku z funkcjonowaniem skarżącego jako kierowcy w ruchu drogowym (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 604/21, wyrok WSA w Kielcach z dnia 6 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Ke 174/21). Co istotne, pojęcie zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy użyte w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.k.p., obejmuje także zastrzeżenia co do stanu zdrowia psychicznego (wyrok NSA z 30 listopada 2016 r., I OSK 1699/16). Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów, ale służy wyjaśnieniu istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. Organ administracji nie może zarazem dokonywać samodzielnych ocen co do tego, czy kierowca ze względu na stan zdrowia jest w stanie kierować pojazdem w sposób niezagrażający bezpieczeństwu ruchu drogowego. Nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia przeciwwskazań, bowiem będzie to dopiero podlegać weryfikacji podczas badania specjalistycznego, natomiast niezbędne jest wysokie prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów, co musi zostać potwierdzone przez właściwego starostę w toku prowadzonego postępowania. Opisane przez biegłych w ww. opinii sądowo-psychiatrycznej okoliczności stanowiły wystarczającą i uzasadnioną podstawę faktyczną skierowania strony na badania lekarskie celem ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi w zakresie prawa jazdy kategorii C.
Organ nie uwzględnił zarazem wniosku o przeprowadzenie dowodu z dołączonych do odwołania dokumentów, uznając je za niemające wpływu na rozstrzyganą sprawę. Przywołał treść art. 10 § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców z dnia 29 sierpnia 2019 r., (Dz.U. z 2020 r. poz. 2213 – dalej: rozporządzenie MZ) i stwierdził, że przedłożone przez stronę zaświadczenie lekarskie z 27 kwietnia 2023 r. oraz orzeczenie lekarskie nr [...] z 14 listopada 2022 r. nie zostały sporządzone przez podmioty uprawnione, wymienione w tym przepisie.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skardze na powyższą decyzję SKO strona wniosła o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie, a także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez:
a) dokonanie nieprawidłowej oceny dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu psychiatrii i psychologii sporządzonej na potrzeby postępowania przygotowawczego nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową w Głogowie pod sygn. akt [...] polegającej na uznaniu, że w stosunku do niego zaistniały uzasadnione zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, w sytuacji kiedy biegli sądowi we wnioskach wydanej przez siebie opinii ocenili, jego stan zdrowia jako stabilny a on sam nie zagraża sobie ani innym osobom funkcjonując prawidłowo w społeczeństwie, co prowadzi do wniosku, że brak jest zastrzeżeń odnośnie wpływu schorzeń skarżącego na możliwość kierowania przez niego pojazdami mechanicznymi;
b) nieuwzględnienie zgłoszonego w odwołaniu od decyzji Starosty wniosku o przeprowadzenie dowodu z załączonych do odwołania zaświadczeń lekarskich i oparcie zaskarżonej decyzji wyłącznie na opinii biegłych lekarzy z zakresu psychiatrii i psychologii sporządzonej na potrzeby ww. postępowania przygotowawczego nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową w Głogowie w sytuacji, w której zgłoszone dowody sporządzone przez osoby posiadające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uprawnienia do wykonywania zawodu lekarza medycyny stanowią dowód na okoliczność aktualnego stanu zdrowia i braku zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego;
Zarzucił ponadto naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., poprzez niezawiadomienie go o planowanym terminie zakończenia postępowania przed organem II instancji a w konsekwencji uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, wskutek czego został on pozbawiony prawa do czynnego udziału w postępowaniu
Zdaniem skarżącego organy nie rozważyły w pełni wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i nieprawidłowo oceniły, że w stosunku do skarżącego spełnia się przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia. Tymczasem prawidłowa ocena dowodu z opinii biegłych lekarzy z zakresu psychiatrii i psychologii, na którą powołały się organy oraz dokumentacja lekarska przedłożona przez stronę z odwołaniem prowadzą do wniosku, że w odniesieniu do Skarżącego brak jest zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia. Organ II instancji słusznie, zdaniem skarżącego, zwrócił uwagę, iż w opinii biegłych lekarzy z zakresu psychiatrii i psychologii sporządzonej na potrzeby postępowania przygotowawczego zawarto informację o tym, że jest on [...] i w okresie tym [...], tym niemniej istnienie choroby [...] nie jest nową okolicznością, lecz faktem istniejącym od wielu lat o czym organy administracyjne posiadały już wcześniej informację. Mimo tej wiedzy organy administracyjne nie zgłaszały ani nie podnosiły jakikolwiek wątpliwości czy zastrzeżeń co do możliwości zdrowotnych skarżącego w przedmiocie prawidłowego kierowania przez niego pojazdami mechanicznymi. Wątpliwości organów administracyjnych co do jego stanu zdrowia pojawiły się wraz z opinią sądową wydaną przez biegłych sądowych na potrzeby prowadzonego przeciwko niemu postępowania przygotowawczego. Przywołane okoliczności, zdaniem Skarżącego, stanowią podstawę do uznania, iż w przedmiotowej sprawie nie ziściła się przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do jego stanu zdrowia (art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p.). Przeczą temu wniosku zawarte ww. opinii, w których biegli min. stwierdzili, że: nie zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż w przyszłości skarżący może dopuścić się czynu zabronionego o wysokiej społecznej szkodliwości w związku z istniejącą chorobą [...]; wobec skarżącego brak jest okoliczności wymagających zastosowania środków zabezpieczających.
SKO dopuściło się naruszenia przepisów postępowania nie biorąc uwagę zgłoszonych przez skarżącego wraz z odwołaniem wniosków o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów dotyczących jego aktualnego stanu zdrowia, jednocześnie bezpodstawnie przyznając pełną moc dowodową opinii biegłych sądowych sporządzonej na potrzeby innego postępowania, prowadzonego w oparciu o przepisy odrębnej gałęzi prawa. Skarżący, powołując się na orzecznictwo, podkreślił, że skierowanie na badania lekarskie nie może być pochopne, a organ nie może bezkrytycznie podchodzić do wszystkich otrzymanych informacji i zawiadomień, ale jest obowiązany do analizy wszystkich otrzymywanych sygnałów co do stanu zdrowia kierowcy.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Orzekając w powyższych ramach kontroli, Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zgodnie z tym przepisem, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Przepis powyższy, mimo że ingeruje w prawo podmiotowe, jakim jest prawo do prowadzenia pojazdów mechanicznych, służy ochronie dobra wyższego rzędu, za które należy uznać bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Podobny cel wypełnia regulacja zawarta w przywołanym w zaskarżonej decyzji art. 75 ust. 1 u.k.p., w myśl którego badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4, osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia.
W świetle przywołanych regulacji, aby ziściła się podstawa do wydania przez właściwego starostę decyzji organ ten nie tylko musi posiadać informacje, które wskazują na potencjalne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, ale zastrzeżenia te muszą być "uzasadnione" (co art. 75 ust. 1 rozwija dodając "poważne").
Ogólnikowość przywołanych warunków, wyrażająca się w braku doprecyzowania rodzaju okoliczności, które mogą budzić takie zastrzeżenia, pozwala na objęcie oceną organu szerokiego katalogu aspektów zdrowia kierowcy - zarówno dotyczących sfery fizycznej, jak i psychicznej. Punktem odniesienia musi być natomiast ich wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów w sposób zapewniający bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego. Ustalone zatem przez ww. organ w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. okoliczności wskazujące na zastrzeżenia co do zdrowia kierowcy, będą zatem relewantne z punktu widzenia tego przepisu tylko o tyle, o ile można dopatrzeć się istnienia związku pomiędzy określonym tymi okolicznościami stanem psychofizycznym kierowcy a zagrożeniem dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Wykazanie spełnienia tych przesłanek w postępowaniu obciąża organ uprawniony do wydania ww. decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie podkreśla się, że organ nie musi przy tym wykazać, z całą pewnością, że faktycznie w danym przypadku stan zdrowia kierowcy stwarza tego rodzaju zagrożenie. "Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań lecz wystarczy wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania na badania lekarskie musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu drogowego"(wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w wyroku z 14 marca 2024 r. o sygn. III SA/Łd 727/23 orzeczenie dostępne na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak jednak trafnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, za uzasadnione i poważne zastrzeżenia można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego pojazdem mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym.
Tego rodzaju ustaleń i oceny organ musi dokonać z uwzględnieniem wszystkich obowiązujących go w postępowaniu administracyjnym zasad ogólnych oraz ciążących na nim obowiązków w zakresie postępowania dowodowego i oceny dowodów. Przede wszystkim więc obowiązkiem organu, wynikającym z art. 7 k.p.a. jest podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zasada powyższa została doprecyzowana w art. 77 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Katalog dowodów w postępowaniu administracyjnym ma charakter otwarty i mogą to być zarówno dokumenty urzędowe, jak i zwykłe, dowody rzeczowe, dowody z przesłuchania świadków lub wyjaśnień strony, oględziny. W myśl art. 78 § 1 k.p.a., żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§2). Organ, wypełniając dyspozycję art. 80 k.p.a., ocenia zatem, na podstawie wszystkich zgromadzonych dowodów, czy zachodzą podstawy do wydania decyzji, o jakiej mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p.
W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. dowodem potwierdzającym istnienie u kierującego poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia, mogących stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego jest w szczególności dokumentacja lekarska, w tym także opinie wydawane przez biegłych sądowych (lekarzy). Zgodzić się należy przy tym z organem, że może to być także opinia wydana w związku z innym prowadzonym postępowaniem sądowym, a także administracyjnym. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 maja 2023 r., sygn. akt II GSK 932/22 "Opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona dla potrzeb postępowania karnego, może stanowić podstawę dla uznania zaistnienia poważnych i uzasadnionych wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy a tym samym dla wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie". Tym niemniej rację ma strona skarżąca wskazując, że nawet dysponując taką opinią potwierdzającą zaburzenia zdrowia kierowcy, w tym jego zdrowia psychicznego, organ nie może na zasadzie automatyzmu przyjmować, że spełnione zostały przesłanki wydania decyzji na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Opinia ta stanowi bowiem dowód w postępowaniu, który musi dopiero być poddany ocenie organu pod kątem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. O ile więc organ administracyjny nie jest uprawniony do wkraczania w sferę zastrzeżoną dla biegłego tj. wymagającą wiedzy z zakresu medycyny, to nie zwalnia go to z obowiązku poddania tej opinii ocenie formalnej (czy została sporządzona przez osobę uprawnioną, w sposób spełniający ewentualne wymogi stawiane takiej opinii) oraz pod kątem jej przydatności dla celów konkretnego postępowania i wartości dowodowej (czy okoliczności w niej stwierdzone są istotne dla sprawy i czy zostały w sposób wystarczająco jasny przedstawione i uzasadnione przez biegłego). W ramach takiej oceny organ powinien ocenić w szczególności czy i w jakim związku stwierdzony taką opinią stan zdrowia kierowcy pozostaje z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 24 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 65/20, "Właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, że powinny być one oparte na wiarygodnych podstawach".
Odnosząc powyższe do realiów rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że decyzja organu I instancji nie zawiera w ogóle analizy i oceny pod tym kątem treści opinii psychiatryczno-psychologicznej z 11 lutego 2023 r., sporządzonej na potrzeby dochodzenia karnego prowadzonego pod sygnaturą akt [...] i załączonej do wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Głogowie, skierowanego do Starosty G. Organ I instancji dokonał prostego przełożenia stwierdzonego w tej opinii faktu, że u skarżącego występuje choroba [...] na istnienie podstaw skierowania go na badania lekarskie weryfikujące, czy stwarza on istotne zagrożenia dla ruchu drogowego. Starosta nie odniósł się do żadnych konkretnych twierdzeń zawartych w tej opinii, jak również nie poddał ocenie innych dowodów (przedłożone przez stronę zaświadczenie lekarskie z 13 kwietnia 2023 r. ). Decyzja Kolegium z dnia 22 czerwca 2023 r. odnosi się już co prawda to treści ww. opinii sporządzonej w postępowaniu sądowym, jednak ogranicza się do wskazania, że skarżący jest od kilku lat leczony [...] w związku z chorobą [...],[...], gdzie rozpoznano u niego [...]. Wskazane przez SKO okoliczności dotyczą zatem jedynie niezmiennego od lat faktu, że skarżący ma rozpoznaną ww. chorobę oraz faktów dotyczących zdarzeń przeszłych. Organ II instancji, poza powtórzeniem za biegłymi, że choroba jest obecnie w stanie remisji, nie odniósł się natomiast w ogóle do tych fragmentów opinii, które dotyczą aktualnego stanu zdrowia skarżącego i wpływu jego choroby na zachowanie oraz funkcjonowanie. Tymczasem, w sytuacji gdy ustawodawca nie uznał a priori określonych schorzeń, w tym psychicznych, za uzasadniające powzięcie istotnych zastrzeżeń co do wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów oraz zachowania bezpieczeństwa w ruchu drogowym i nie objął osób cierpiących na takie schorzenia obowiązkiem sprawdzania (choćby okresowego) stanu zdrowia pod kątem weryfikacji ich zdolności do bezpiecznego prowadzenia pojazdów mechanicznych, zasadnicze znaczenie należy przypisać ocenie bieżącej sytuacji zdrowotnej kierowcy w kontekście bezpieczeństwa na drodze. Biegli tymczasem wskazali w opinii powołanej w zaskarżonej decyzji m.in., że skarżący pozostaje obecnie w leczeniu farmakologicznym, nie ujawniał w czasie badania objawów chorobowych, czuje się dobrze, nie ma zaburzeń [...],[...],[...], nie nadużywa [...]. Orzekając o braku podstaw do zastosowania środka zabezpieczającego biegli stwierdzili, że nie zachodzi, w przypadku skarżącego, wysokie prawdopodobieństwo, iż w przyszłości dopuści się on czynu zabronionego znacznej szkodliwości społecznej w związku z istniejącą chorobą [...]. Powyższych twierdzeń organ odwoławczy nie przedyskutował w kontekście ewentualnego stworzenia ryzyka dla bezpieczeństwa ruchu drogowego w związku z prowadzeniem przez skarżącego pojazdów mechanicznych. Sama opinia natomiast, mimo że sporządzona przez biegłych, którym znany był fakt posiadania przez stronę prawa jazdy, nie odnosiła się w ogóle do powyższego związku przyczynowo-skutkowego, jako że była przygotowana w związku z innymi potrzebami prowadzonego dochodzenia. Tym bardziej więc organ, opierając się na tej opinii, winien był wnikliwie przeanalizować wszystkie jej twierdzenia i wnioski, a ponadto skonfrontować ją z innymi dowodami zebranymi w sprawie.
Podkreślony wyżej obowiązek organu zebrania, uwzględnienia i oceny wszelkich dowodów istotnych dla rozstrzygnięcia oznacza bowiem, że oceną w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. powinny zostać objęte także inne dowody odnoszące się do stanu zdrowia kierowcy i jego ewentualnego wpływu na zdolność kierowania pojazdami mechanicznymi, w tym również przedkładane przez stronę postępowania. Zaznaczyć więc należy, że nie zawsze opinia sądowo - psychiatryczna, dołączana do wniosku prokuratora o skierowanie kierowcy na badanie lekarskie, powinna stanowić dla starosty jedyny i rozstrzygający dowód, uzasadniający wydanie decyzji o skierowanie kierowcy na badanie lekarskie. Powinien on na podstawie treści art. 7 k.p.a. podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (Kurzępa Bolesław, glosa do wyroku WSA z dnia 3 lipca 2014 r., III SA/Gd 346/14, PPP 2015/11/102-105). Powyższe nie oznacza obowiązku dokonania oceny powoływanych przez stronę dowodów zgodnie z jej oczekiwaniami. To organ samodzielnie ocenia wszystkie dowodu, w ramach której to oceny może przydać im różną wagę oraz wyprowadzić odmienne od strony wnioski. Natomiast ocena ta i jej uzasadnienie powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści decyzji i poddawać się kontroli Sądu.
Nie można tym samym zgodzić się z SKO, że powoływane przez stronę dowody w postaci zaświadczenia z 27 kwietnia 2023 r. czy orzeczenia lekarskiego z 4 listopada 2022 r. , nie powinny być w ogóle rozpoznawane (jako niemające znaczenia dla sprawy), a to dlatego, że nie zostały sporządzone przez podmiot, o którym mowa w § rozporządzenia MZ. W przepisie tym zostały wskazane podmioty uprawnione do przeprowadzania badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców – a więc takie, które są władne, już w sytuacji zaistnienia podstaw do skierowania na badania lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., do rozstrzygnięcia czy w przypadku danego kierowcy istnieją czy nie istnieją przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Orzeczenie wydawane przez te podmioty jest zatem rezultatem zastosowania powyższego przepisu, a nie jego warunkiem wstępnym. Natomiast podejmując decyzję o tym, czy kierowcę należy skierować w powyższym trybie na badania lekarskie, organ może i powinien opierać się na wszelkich dostępnych dowodach mających znaczenie dla sprawy, w szczególności dotyczących tych samych lub zbliżonych okoliczności zdrowotnych u kierowcy, co będące przedmiotem oceny biegłych sądowych oraz ich wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych. Jak wskazał trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 92/23, "Skierowanie na badanie lekarskie nie może być pochopne. Zwrócić trzeba uwagę, że z wydaniem decyzji o skierowaniu na badanie lekarskie wiążą się określone skutki dla osoby skierowanej na takie badanie, także finansowe".
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie prowadząc postępowanie organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego , w szczególności art. 7, art. 77 i art. 78 k.p.a. nie realizując należycie obowiązki zebrania wszelkich dowodów w sprawie mogących przyczynić się do jej rozstrzygnięcia, a także dokonując niepełnej oceny przyjętego za podstawę wydania decyzji dowodu w postaci powołanej opinii psychiatryczno-psychologicznej z 11 lutego 2023 r., przez co zawarta w decyzji ocena nie wypełnia wymogów wynikających z art. 80 k.p.a. Zastrzeżenia co do tej oceny jedynie wzmacnia dołączone przez organ do akt sądowych orzeczenie lekarskie nr [...] z 19 października 2023 r., wydane przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy, potwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych skarżącego do kierowania pojazdami mechanicznymi m.in. kategorii C.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organy powinny, mając na uwadze obowiązek dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, uwzględnić uwagi poczynione w niniejszym wyroku i ponownie dokonać pełnej tym razem oceny istnienia wskazań do skierowania skarżącego na badania lekarskie na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O kosztach orzeczona na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło