III SA/Wr 338/18
WyrokWSA we Wrocławiu2018-12-05
Skład orzekający: Magdalena Jankowska - Szostak, Anetta Chołuj, Tomasz Świetlikowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo określił zakres zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej oraz czy prawidłowo rozpatrzył zarzuty strony dotyczące m.in. przedawnienia, błędnego określenia wysokości należności, braku doręczenia upomnienia i błędu co do osoby zobowiązanego?Ratio decidendi
Organ odwoławczy błędnie ograniczył zakres zażalenia jedynie do jednego tytułu wykonawczego, podczas gdy z treści zażalenia wynikało, że dotyczy ono wszystkich tytułów wykonawczych za lata 2012-2014. Ponadto organ nie dopełnił obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie zarzutu braku doręczenia upomnienia, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i miało istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji postanowienie organu odwoławczego zostało uchylone i sprawa przekazana do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem pełnego zakresu zażalenia.Stan faktyczny
Skarżący P.D. wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie egzekucji należności pieniężnej z tytułu opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej za lata 2012-2014. Podniósł zarzuty dotyczące m.in. przedawnienia obowiązku, błędnego określenia wysokości należności, braku doręczenia upomnienia oraz błędu co do osoby zobowiązanego. Organ I instancji i Kolegium odrzuciły większość zarzutów, uznając m.in. prawidłowość naliczeń i doręczenia upomnienia. Skarżący zarzucił organom błędne ustalenie zakresu zażalenia oraz naruszenia proceduralne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2018 r. oraz zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Tomasz Świetlikowski, , Protokolant starszy inspektor sądowy Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi P.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej z tytułu opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Przedmiotem skargi P. D. (dalej: strona, skarżący, zobowiązany) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] uchylające postanowienie Marszałka Województwa D. z dnia [...] stycznia 2018 r. ([...]) i orzekające co do istoty sprawy: umarzające postępowanie w części dotyczącej zarzutu nieistnienia obowiązku, uznające za nieuzasadniony zarzut częściowego wykonania obowiązku, zarzut przedawnienia obowiązku, zarzut określenia wysokości egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią decyzji, zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz stwierdzające niedopuszczalność zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego.
Ja wynika ze stanu faktycznego sprawy w toku postępowania egzekucyjnego dotyczącego egzekucji należności pieniężnej z tytułu opłaty rocznej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej za 2012-2014 r. prowadzonej na podstawie trzech tytułów wykonawczych od nr [...] r. do nr [...] wystawionych w dniu [...] listopada 2017 r. przez wierzyciela Marszałka Województwa D. na podstawie decyzji Wójta Gminy K. [...] marca 1995 r. nr [...] zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W swoich zarzutach zobowiązany podniósł zarzut z art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej u.p.e.a.), wskazując, że po jego stronie nie istnieje obowiązek objęty przedmiotowym postępowaniem egzekucyjnym, gdyż uległ on przedawnieniu ze względu na 3 letni okres przedawnienia.
Wskazał również, że w tytule wykonawczym błędnie wskazano kwotę zobowiązania, nie uwzględniając kwoty [...] zł przekazanej przez Bank [...] w dniu [...] października 2015 r.
Strona podniosła również zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez wskazanie zobowiązania w wysokości wyższej od należnej, bowiem w rezultacie sprzedaży działek o nr [...] i [...] należność główna powinna wynosić [...] zł za rok.
Podniósł również zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a., wskazując że nie on jest zobowiązanym do zapłaty należności wynikającej z decyzji nr [...], bowiem nie figuruje on jako strona w tej decyzji, (obowiązek zapłaty ciąży na innym podmiocie). Postawił zarzut z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., że nie doręczono mu przed wystawieniem tytułu wykonawczego upomnienia.
Podnosi również, że nie miał obowiązku dokonywania wpłat na konto wierzyciela, ze względu na błędnie podany mu numer konta.
Organ I instancji działając jednocześnie jako wierzyciel i organ egzekucyjny w trzech postanowieniach dotyczących tytułów wykonawczych za trzy lata w swoich rozstrzygnięciach za nieuzasadnione uznał wskazane przez skarżącego zarzuty. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia egzekwowanego obowiązku organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, które na mocy art. 60 pkt 1 ustawy o finansach publicznych mają zastosowanie do należności z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Możliwe zatem było dochodzenie w drodze egzekucji administracyjnej należności za lata 2012-2014 w 2017 r.
Za nieuzasadniony uznano zarzut błędnego określenia należności z tytułu opłaty rocznej, który można zakwalifikować jako opisane w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wygaśnięcie bądź nieistnienie obowiązku. Decyzją z dnia [...] marca 1993r. wyłączono z produkcji rolnej działkę o nr [...] o powierzchni [...] ha, ustalając jednocześnie wysokość opłaty rocznej na kwotę [...] zł. Przedmiotowa działka została następnie przez zobowiązanego podzielona, powstałe w wyniku tego podziału działki o nr [...] i [...] na mocy postanowień aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 2005 r., Repertorium [...] nr [...], sprzedane. Postanowienia ww. aktu notarialnego, wyraźnie stanowią (§ [...] aktu notarialnego), że powierzchnia sprzedawanych działek wynosi: [...] m2 ([...] ha) dla działki [...] i – [...] m2 ([...] ha), dla działki [...]. Zobowiązanemu po sprzedaży ww. działek pozostał więc grunt o powierzchni [...] ha ([...] ha – [...] ha). Sprzedaż działek [...] i [...] spowodowała, że wysokość opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej uległa zmianie, wobec czego organ ustalił jej wysokość na kwotę [...] zł., przyjmując do jej wyliczenia powierzchnię gruntu jaka pozostała po sprzedaży działek [...] i [...], tj. [...] ha.
Za niedopuszczalny uznano zarzut, że strona nie jest zobowiązana do zapłaty należności, ponieważ nie jest wskazana w decyzji z dnia [...] marca 1993 r. Organ wskazał, że zachodzi przesłanka z art. 34a § 1 u.p.e.a. bowiem zarzut ten był już rozpatrywany w odrębnym postępowaniu, zarówno administracyjnym (decyzja SKO w W. z dnia [...] lipca 2006 r., sygn. akt [...]), jak i sądowym (wyrok Sądu Okręgowego w W. I Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 2010 r. (sygn. akt [...]), gdzie uznano, że to skarżący jest podmiotem na którym ciąży obowiązek zapłaty opłat rocznych.
Za bezzasadny organ uznał zarzut częściowego wykonania obowiązku. Istotnie Bank [...] przekazał organowi egzekucyjnemu kwotę [...] zł w dniu [...]
października 2015 r. Wierzyciel zarachował jednak w/w kwotę na zaległości z 2012 r. Podana w tytule egzekucyjnym kwota zaległości jest więc prawidłowa.
Zdaniem organu podniesiony przez zobowiązanego zarzut podania niewłaściwego konta wierzyciela nie znajduje się w katalogu zarzutów wskazanych w art. 33 u.p.e.a. Nie wpływa on zatem na prawidłowość prowadzonej egzekucji, zwłaszcza w sytuacji, gdy zobowiązany, poza wyegzekwowanymi przymusowo kwotami żadnych wpłat nie dokonywał.
W niniejszej sprawie nie zachodzi również opisany w art. 33 § 1 pkt 4 błąd co do osoby zobowiązanego. Jak wynika z powołanych wyżej decyzji i zawiadomień, to zobowiązany - jako wnioskodawca o wyłączenie gruntu z produkcji rolnej oraz jego właściciel w okresie wskazanym w tytule wykonawczym jest zobowiązany do zapłaty.
Za nieuzasadniony uznano zarzut z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W aktach sprawy znajduje się bowiem upomnienie, które zostało zobowiązanemu doręczone w dniu [...] maja 2015 r. oraz upomnienie z dnia [...] listopada 2014 r., oba prawidłowo wystawione przez ówczesnego wierzyciela. Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od czynności wierzyciela. Podjęcie postępowania egzekucyjnego umożliwia co prawda uprzednie wysłanie do zobowiązanego upomnienia, jednak umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny nie niweczy skutków postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Ponowne doręczenie upomnienia byłoby zbędne i obarczyłoby zobowiązanego nieuzasadnionymi kosztami w wysokości [...] zł.
W zażaleniu skarżący wskazując tytuły wykonawcze od nr [...] do [...] podtrzymał zarzuty złożone przed organem egzekucyjnym, podnosząc nieuwzględnienie sprzedaży części działki oraz nieuwzględnienie wpłaty z dnia [...] października 2015 r. Powtórzono zarzut przedawnienia i błędu co do osoby zobowiązanego z uwagi na to, że nakładająca obowiązek decyzja wskazuje inny podmiot zobowiązany. Dodatkowo podniesiono nowy zarzut bezprawnego obciążania zobowiązanego opłatami w sytuacji, gdy w dniu [...] lutego 2017 r. zbył całą działkę, wcześniej wyłączoną z produkcji rolnej.
Kolegium działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.- dalej: K.p.a.) oraz art. 18 u.p.e.a. zmieniło orzeczenie w zakresie kwalifikacji zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego i nieistnienie obowiązku, a w pozostałym zakresie orzekło jak organ egzekucyjny.
Kolegium na wstępie wskazało, że z uwagi na wskazany w zażaleniu nr postanowienia dotyczącego 2014 odniosło się jedynie do zarzutów dotyczących tego roku.
Dalej Kolegium wskazało, że organ egzekucyjny niewłaściwie uznał, że zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a jest niedopuszczalny, bowiem przedmiotem sporu było nie to czy opłata istnieje lecz kto ją ma uiszczać. Zobowiązany na etapie postępowania nie podniósł zarzutu nieistnienia obowiązku w sensie negowania faktu wymierzenia opłat, lecz twierdzi że to nie on powinien opłaty uiszczać. Dlatego Kolegium uchyliło postanowienie i umorzyło postępowanie w tej części.
Kolegium nie uwzględniło zarzutu częściowego wykonania obowiązku, bowiem zarzut ten został uwzględniony w innym postanowieniu organu dotyczącego 2012 r. a ta sprawa dotyczy roku 2014.
Kolegium podtrzymało stanowisko organu, że okres przedawnienia wynosi 5 lat, a zatem skoro termin płatności upływał z dniem [...] listopada 2014 r. to termin ten upływa z dniem [...] stycznia 2020 r.
Kolegium uznało, że organ egzekucyjny przyjął prawidłową podstawę wyliczenia opłaty tj. [...] ha po uwzględnieniu sprzedaży dwóch działek. Przeliczenie opłaty po sprzedaży działek jest czynnością materialnotechniczną. Nie następuje w trybie zmiany decyzji o której mowa w art.254 O.p.
Odnośnie błędu co do osoby zobowiązanego Kolegium uznało, że jest on niedopuszczalny bowiem to kto jest osobą zobowiązaną do zapłaty opłat było przedmiotem postępowania administracyjnego i sądowego w którym NSA w wyroku z dnia 28 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 600/08 uznał że jest nim skarżący.
Nowy zarzut zażalenia organ odwoławczy uznał za spóźniony.
Za bezzasadny uznano zarzut braku upomnienia, bowiem w aktach znajduje się wydane przez ówczesnego wierzyciela Starostę Powiatowego w W. upomnienie z dnia [...] kwietnia 2015 r. doręczone [...] maja 2015 r. obejmujące zaległość z tytułu opłaty za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji rolnej za rok 2014. To upomnienie powołano w pozycji E.8 tytułu wykonawczego.
W skardze do Sądu skarżący wniósł o uchylenie obu postanowień, zarzucając naruszenie:
1. art. 7 i art. 77 k.p.a. przez brak zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego dla ustalenia stanu faktycznego zaistniałego w przedmiotowej sprawie a w szczególności błędne określenie zakresu zażalenia poprzez ograniczenie go jedynie decyzji nr [...] podczas, gdy z treści zażalenia z jego sentencji wynika, że zakresem zażalenia są objęte wszystkie tytuły wykonawcze od nr [...] do [...] tym samym wszystkie decyzje na mocy których te tytuły zostały wydane. To że jako sygnaturę sprawy wymieniono jedynie sygnaturę decyzji dotyczącą tytułu wykonawczego nr [...] faktu tego nie zmienia albowiem o intencji skarżącego świadczy treść jego zażalenia, a nie element informacyjny jakim jest sygnatura umieszczona na wstępie pisma dla jego oznaczenia a nadto błędne ustalenie wysokości należności w kwocie głównej albowiem wbrew twierdzeniom organu w wyniku sprzedaży gruntów skarżący w latach objętych decyzjami był posiadaczem gruntu o powierzchni [...] ha a nie [...], co wynika z aktów sprzedaży działek, w tym również wyodrębnionej działki o pow. [...] ha czego organ w swoich ustaleniach nie uwzględnił.
2. naruszenie przepisów u.p.e.a. oraz k.p.a. przez zaniechanie wysłania upomnienia i wezwania do zapłaty z określeniem wysokości żądanej kwoty oraz rachunku bankowego;
3. błędne określenie wysokości łącznej dochodzonych należności przez pominięcie faktu, że Bank w dniu [...] października 2015 r. przekazał wierzycielowi kwotę [...] zł, która winna zostać odliczona od kwoty należności głównej;
4. bezprawne nadanie tytułów wykonawczych decyzji z tytułu opłat za lata 2012-2014 w sytuacji, gdy roszczenie z tego tytułu przedawniły się albowiem upłynął 3 letni ustawowy okres ich wykonalności;
5. bezprawne nadanie tytułów wykonawczych w stosunku do skarżącego, podczas gdy zgodnie z treścią decyzji nie jest on zobowiązany do wykonania jakiegokolwiek obowiązku z niej wynikającego albowiem ciąży on na innym wskazanym w jej treści podmiocie, na co zarówno wierzyciel jak i wspomniany podmiot wyrazili zgodę.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że na organie ciąży obowiązek prawidłowego dokonania naliczeń i ustalenie właściwej powierzchni gruntu będącego w posiadaniu zobowiązanego w momencie dokonywania naliczeń, nie uwzględnienie, że skarżący w przeszłości dokonał sprzedaży działki o pow. [...] ha. Ponadto umorzenie postępowania przez poprzedniego wierzyciela skutkować powinno przeprowadzeniem ponownej procedury poprzedzającej wydanie tytułów egzekucyjnych albowiem umorzenie eliminuje z obiegu prawnego poprzednie decyzje.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje;
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga okazała się zasadna z uwagi na błędne określenie przez organ odwoławczy zakresu zażalenia poprzez ograniczenie go jedynie postanowienia nr [...] podczas, gdy z treści zażalenia wynika, że zakresem zażalenia są objęte wszystkie tytuły wykonawcze od nr [...] do [...] tym samym wszystkie postanowienia na mocy których te tytuły zostały wydane.
Przepis art. 141 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm. dalej: k.p.a.) stanowi, że "na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi".
Wniesienie zażalenia uruchamia swoisty, odrębny tok instancji, tok sensu largo, nazywany zażaleniowym, w zasadzie - ze względu na treść art. 144 k.p.a. - identyczny od strony procesowej z tokiem odwoławczym (J. Zimmermann, Glosa do wyroków NSA: z dnia 28 listopada 1991 r., SA/Wr 1097/91 oraz z dnia 2 czerwca 1993 r., SA/Wr 1744/92, OSP 1995, z. 1, s. 43; R. Sawuła, Glosa do postanowienia NSA z dnia 2 czerwca 1992 r., SA/Lu 235/92, OSP 1994, z. 3, s. 126). Załatwienie zażalenia przez organ zażaleniowy następuje dopiero wówczas, gdy zażalenia wnoszonego za pośrednictwem organu I instancji, ten ostatni zgodnie z żądaniami skarżącego nie uwzględnił w całości. W konstrukcji prawnej zażalenia cecha względnej dewolutywności stanowi jeden z jego podstawowych elementów (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 578).
Nie ulega wątpliwości, że pismo skarżącego z dnia [...] stycznia 2018 r. stanowiło zażalenie na postanowienie Marszałka Województwa D. z dnia [...] stycznia 2018 r. Strona w zażaleniu podała sygnaturę sprawy określając ją jako [...] dotyczącą tytułu wykonawczego obejmującego 2014 r. Z kolei w treści zażalenia wskazała, że dotyczy ono zarzutów dotyczących prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez wierzyciela na podstawie tytułów wykonawczych nr ...], [...] i [...], a zatem tytułów wykonawczych dotyczących trzech lat 2012, 2013 i 2014.
Pomimo, że skarżący powołał sygnaturę sprawy dotyczącej tytułu wykonawczego 2014 r. to jednak w treści zażalenia formułuje zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące trzech tytułów wykonawczych za lata 2012, 2013 i 2014.
Treść żądania strony (zażalenia) jest warunkiem koniecznym do prowadzenia postępowania zażaleniowego. Zażalenie jest bowiem środkiem zaskarżenia uruchamiającym tok postępowania zażaleniowego - które może być wszczęte tylko na żądanie, nigdy zaś z urzędu (art. 127 i n.k.p.a.). Organ nie może zatem z urzędu - bez udziału skarżącego - uzupełniać, czy wyjaśniać treści zgłoszonego, niejednoznacznego żądania, ma natomiast obowiązek ustalić rzeczywistą wolę wnioskodawcy i w tym zakresie winien skorzystać z trybu określonego w przepisach k.p.a., a mianowicie ustalić w sposób bezsporny treść zgłoszonego żądania zwracając się do samej strony w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a.
Trzeba bowiem zauważyć, że stosując odpowiednio art. 127 k.p.a. zażalenie nie wymaga szczególnej formy ani szczególnego uzasadnienia i wystarczy, że strona wyrazi niezadowolenie z wydanego postanowienia. Natomiast stosownie do art. 63 § 2 k.p.a., podanie wnoszone do organu administracji publicznej powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom określonym w przepisach szczególnych.
Należy przy tym zaznaczyć, że w przypadku nieprecyzyjnego sformułowania żądania, czyli niespełnienia przez wnoszone pismo minimalnych wymagań formalnych mogą one być uzupełnione przez skarżącego na wezwanie organu, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a. W myśl tego ostatniego przepisu, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
W razie wątpliwości, co do zakresu wniosku, czy przedmiotu żądania jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji. W takiej bowiem sytuacji organ powinien ustalić rzeczywistą wolę strony skarżącej i wezwać ją w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do jednoznacznego sprecyzowania co jest intencją jej wniosku (czego konkretnie żąda od organu), zakreślając stosowny termin i pouczając o ewentualnych skutkach uchylenia się od wykonania wezwania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowanym na tle przywołanych norm prawnych podkreśla się, że zakres postępowania administracyjnego zwykłego wynika z wniosku tego podmiotu, który przedstawia sprawę organowi administracji publicznej do rozpoznania. O tym, że pismo jest wyraźne, jasne, klarowne, decyduje to, czy jego treść pozwala na odczytanie intencji autora pisma bez potrzeby usuwania w drodze podejmowania określonych zabiegów choćby najmniejszych wątpliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1434/10 - Lex nr 1151875 i z dnia 12 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1988/10 - Lex nr 1069639).
Innymi słowy, organ administracji dysponując pismem strony nie może przypisywać mu znaczenia, jakie z niego nie wynika, nie może domniemywać, jakie były intencje strony przy składaniu pisma i co strona chciała osiągnąć. Jeżeli pismo wzbudza wątpliwości swoją treścią organ może wezwać stronę do jego jednoznacznego sformułowania. Jeżeli jednak pismo jest jasne i nie budzi wątpliwości, to brak jest podstaw do działania organu i wzywania strony do dodatkowych wyjaśnień w tym zakresie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2257/12 - Lex nr 1461248).
Z akt administracyjnych nie wynika, aby organ dopełnił tego obowiązku. W aktach tych znajduje się zażalenie, którego treść wskazuje, że skarżący domaga się rozpatrzenia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego za trzy lata a nie 2014. Kolegium błędnie przyjęło, że zażalenie dotyczy tylko roku 2014 r. gdy z treści pisma wynika, że skarżący wnosi zarzuty dotyczące trzech tytułów wykonawczych a nie jednego.
Zdaniem Sądu w tym przypadku organ odwoławczy dopuścił się naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. nakładającego na organy administracji publicznej obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), a także art. 9 k.p.a. ustanawiającego zasadę informowania stron, o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków a także czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Sądu, organ II instancji dopuścił się w sprawie naruszenia przepisu art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 i 9 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozpatrzy zażalenie, uwzględniając, że zakresem zażalenia są objęte wszystkie tytuły wykonawcze od nr [...] do [...].
Ponadto zauważyć należy, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Organ administracji publicznej, stosownie do treści art. 7 k.p.a. zobowiązany jest bowiem do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W tym celu winien on w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona jest bowiem możliwa dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, art. 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Dostrzec przy tym trzeba, że naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. następuje nie tylko w sytuacji, gdy organ dokona oceny okoliczności faktycznych na podstawie niektórych tylko dowodów zgromadzonych w sprawie, ale również wówczas, gdy nie podejmie działań w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego istotnego dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i wyda rozstrzygnięcie pomimo niekompletnego materiału dowodowego.
W ocenie Sądu w rozstrzyganej sprawie organ nie wyjaśnił stanu faktycznego w zakresie zarzutu egzekucyjnego dotyczącego braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Podnieść należy, że prawidłowe doręczenie upomnienia jest warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W myśl art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią, przy czym postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Natomiast egzekucja administracyjna zostaje wszczęta z chwilą zaistnienia zdarzeń wymienionych w art. 26 § 5 u.p.e.a., tj. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Pamiętać przy tym należy, że wszczęcie to musi być poprzedzone upomnieniem skierowanym przez wierzyciela do zobowiązanego w myśl art. 15 § 1 u.p.e.a., chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
W tym miejscu należy wskazać na przepis art. 60 § 1 u.p.e.a. stanowi, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Umorzenie postępowania egzekucyjnego, na podstawie art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a., prowadzi do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych i przywrócenia w ten sposób stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania niweczy skutki wywołane przez te czynności, skutkuje wyeliminowaniem środków egzekucyjnych podjętych w ramach tych czynności oraz przywróceniem stanu istniejącego przed zastosowaniem środków egzekucyjnych, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 60 § 1 zdanie drugie u.p.e.a.
Jak wynika z zaskarżonego postanowienia organ lakonicznie odniósł się do tego zarzutu wskazując jedynie, że w aktach sprawy znajduje się wystawione przez ówcześnie właściwego wierzyciela - Starostę Powiatowego w W. – upomnienie z dnia [...] kwietnia 2015 r. Organ nie wskazał, w związku z jakim zdarzeniem nastąpiła zmiana wierzyciela, czy wcześniej prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało umorzone i na jakiej podstawie i jaki wpływ te zdarzenia mają na prowadzoną obecnie egzekucję, w szczególności w zakresie wystawienia upomnienia przez poprzedniego wierzyciela.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. na które składają się wpis od skargi 100 zł, opłata od pełnomocnictwa 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) w wysokości 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło