III SA/Wr 469/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Maciej Guziński, Małgorzata Malinowska-Grakowicz (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Kiermacka, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skargi M. S. na czynność Zarządu Województwa D. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpatrzenia I. stwierdza , że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione i przekazuje sprawę do rozpatrzenia przez Instytucję Zarządzającą; II. zasądza od Zarządu Województwa D. na rzecz strony skarżącej 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r., Zastępca Dyrektora D. Instytucji Pośredniczącej poinformował stronę skarżącą o negatywnym wyniku oceny formalnej projektu nr [...], pn. "[...]". Projekt nie spełnił obligatoryjnego kryterium oceny formalnej, tj. Kryterium nr 4. "Kwalifikowalność Wnioskodawcy: Czy Wnioskodawca oraz partnerzy (jeśli dotyczy) nie podlegają wykluczeniu z możliwości otrzymania dofinansowania ze środków Unii Europejskiej (na podstawie podpisanych oświadczeń)?" zawartym w "Kryteriach wyboru operacji finansowanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa D. 2014-2020", zatwierdzonych przez Komitet Monitorujący RPO WD. Pismem z dnia [...] r. strona skarżąca złożyła protest. Zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia [...] r. (Nr [...]) Zarząd Województwa D. pozostawił protest bez rozpatrzenia ze względu na jego wniesienie przez podmiot wykluczony z możliwości otrzymania dofinansowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że M. S. "[...]", w 2013 roku zgłoszony został przez DIP do Rejestru podmiotów wykluczonych. Wpisu do Rejestru dokonało samo Ministerstwo Finansów. Zgłoszenie to wynikało z zakwestionowania poprawności realizacji umowy o dofinansowanie nr [...] i z braku zwrotu środków na podstawie ostatecznej decyzji wydanej przez organ II instancji. Dalej Zarząd Województwa D. podniósł, że sprawa nadal nie została zakończona. Strona skarżąca zaskarżyła decyzję ZWD o zwrocie środków oraz złożyła wniosek do Sądu o wstrzymanie wykonania tejże decyzji. Postanowieniem z dnia [...] r., WSA wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa D. Natomiast wyrokiem z dnia 16 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 879/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. Od tego wyroku strona skarżąca złożyła skargę kasacyjną do NSA, który to uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W spornej sprawie nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok, przy czym – jak podkreślił organ – wykonalność decyzji ma zapewnić jedynie tymczasową ochronę do czasu uprawomocnienia się wyroku, aby środki nie były egzekwowane, natomiast nie ma to wpływu na obowiązek wpisu do rejestru podmiotów wykluczonych. Stanowisko to potwierdza – zdaniem organu - choćby WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 11 lutego 2015 r. (I SA/Ol 927/14). W odniesieniu do powyższego organ stwierdził, że strona skarżąca jest podmiotem wykluczonym z możliwości otrzymania dofinansowania, ponieważ sprawa nie została jeszcze zakończona prawomocnym wyrokiem. Pomimo wstrzymania wykonania decyzji, podmiot nadal figuruje w Rejestrze Obciążeń, a zatem nie można, zdaniem organu, udzielić mu wsparcia. Od niniejszego rozstrzygnięcia strona skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. zarzucając mu naruszenie: - art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a i zawartych w nich zasad: praworządności, prawdy obiektywnej oraz pogłębiania zaufania do organów Państwa, przez załatwienie sprawy w sposób nieuwzględniający ani interesu społecznego, ani słusznego interesu strony skarżącej, - art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 - 2020 (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 217), przez nieuzasadnione uznanie strony skarżącej za podmiot wykluczony z możliwości otrzymania dofinansowania projektu i pozostawienie jego protestu bez rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2016 r., poz. 217) w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia (w tym z przyczyny dookreślonej w art. 59 ust. 1 pkt 2 tej ustawy), wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej p.p.s.a.). W myśl art. 61 ust. 8 ustawy wdrożeniowej w wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1. b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie strona skarżaca zaskarżyła rozstrzygnięcie Zarządu Województwa D. z dnia [...] r. (Nr [...]) pozostawiające – stosownie do treści art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej –protest bez rozpatrzenia ze względu na jego wniesienie przez podmiot wykluczony z możliwości otrzymania dofinansowania. Prowadzenie rejestru "podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania dofinansowania" przewiduje natomiast art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( tj. Dz.U. 2013 r. poz. 885; dalej : u.f.p.), stanowiąc, że Minister Finansów prowadzi rejestr podmiotów wykluczonych na podstawie art. 207 oraz udostępnia te informacje instytucjom zarządzającym, instytucjom pośredniczącym, instytucjom wdrażającym i instytucji certyfikującej. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2010 r. w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz. U. nr 125, poz. 846; dalej: rozporządzenie w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych) - wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 210 ust. 2 u.f.p. - określa: 1) sposób i tryb wpisywania podmiotów wykluczonych do rejestru; 2) wzór formularza zgłoszenia podmiotu podlegającego wpisowi do rejestru; 3) zakres przedmiotowy informacji, które będą zawarte w rejestrze; 4) sposób i tryb uzyskiwania informacji z rejestru; 5) tryb przekazywania informacji zawartych w rejestrze; 6) sposób i tryb dokonywania zmian w rejestrze (§ 1). Zgodnie z § 2 pkt 4 tego aktu ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o podmiocie wykluczonym - rozumie się przez to podmiot wykluczony z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, w trybie określonym w art. 207 ustawy. Art. 207 u.f.p. - do którego odsyłają przytoczone wyżej regulacje - określa natomiast sankcje budżetowe związane z nieprawidłowym wykorzystaniem środków europejskich. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Według ust. 8 w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja, która podpisała umowę z beneficjentem, wzywa go do: 1) zwrotu środków lub 2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl ust. 9, po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcję instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2. Z kolei stosownie do ust. 4 pkt 3 art. 207 u.f.p. w przypadku, o którym mowa w ust. 1, beneficjent zostaje wykluczony z możliwości otrzymania środków, o których mowa w ust. 1, jeżeli nie zwrócił środków w terminie, o którym mowa w ust. 1. Poza sporem - stosownie do treści § 3 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych /.../ - w przypadku niezwrócenia przez beneficjenta środków w terminie, o którym mowa w art. 207 ust. 1 u.f.p. właściwa instytucja zgłasza (a zatem jest zobowiązania do zgłoszenia) podmiot podlegający wpisowi do rejestru niezwłocznie po dniu, w którym decyzja, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., stała się ostateczna. Zgłoszenie to jest podstawą wpisu do rejestru (§ 3 ust. 1). Odwołując się do treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2015 r. (sygn. akt II GSK 1036/15) podkreślić należy, że zarówno w u.f.p. jak i rozporządzeniu w sprawie rejestru podmiotów wykluczonych /.../ brak unormowań, które pozwalałyby przyjąć, że zgłoszenie do rejestru (czy wpis) ustala bądź stwierdza wykluczenie ani też, że potwierdza utratę przez beneficjenta uprawnień otrzymywania środków. Tak więc - jak wynika z dotychczasowych rozważań - to nie czynność zgłoszenia (ani nie czynność dokonania wpisu do rejestru) skutkuje wykluczeniem beneficjenta z możliwości otrzymania środków przeznaczonych na realizację programów realizowanych z udziałem środków europejskich. Z treści przytoczonych wyżej regulacji, zawartych w art. 207 ust. 1, ust. 4, ust. 8 i ust. 9 u.f.p. wynika bowiem jednoznacznie, że utrata uprawnień do otrzymywania tych środków (wykluczenie) powstaje z mocy prawa, nie wymaga zatem konkretyzacji żadnym aktem ani czynnością. Przenosząc niniejsze rozważania na grunt – konkretnej - rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, że strona skarżąca pierwotnie skutecznie wywiodła odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. określającej obowiązek zwrotu kwoty dofinansowania otrzymanego w ramach projektu "Wdrożenie innowacyjnej w skali świata technologii produkcji precyzyjnych wyrobów granitowych". Następnie (również skutecznie) wywiodła skargę do tutejszego Sądu od decyzji organu II instancji z dnia [...] r. (nr [...]) utrzymującej w mocy ww. decyzję pierwszoinstancyjną. W konsekwencji powyższego sprawa strony skarżącej była przedmiotem dwukrotnego rozpoznania przez tutejszy Sąd. Wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 879/14 tut. Sąd uwzględnił bowiem skargę strony skarżącej (choć nie podzielił jej stanowiska w całości), aczkolwiek w wyniku wniesienia od tegoż wyroku skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (sygn. II GSK 1038/15). Następie WSA we W. – ponownie rozpoznając sprawę - wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 r. (sygn. akt III SA/Wr 276/17) uchylił decyzję organu II instancji z dnia [...] r. (nr [...]). Tym samym w sprawie tej nie zapadł jeszcze prawomocny wyrok. W konsekwencji ww. niespornego stanu faktycznego sprawy (tym bardziej, że wykonanie zaskarżonej decyzji organu II instancji zostało wstrzymane przez tutejszy Sąd postanowieniem z dnia [...] r.) nie można przyjąć za organem, iż w sprawie strona skarżąca "nie zwróciła środków w terminie", o którym mowa w ust. 1 art. 207 u.f.p. Strona skarżąca nie dopuściła się bowiem zwłoki w zwrocie środków otrzymanych w ramach dofinansowania projektu, gdyż postępowanie sądowaodminietracyjne wszczęte na skutek skargi strony skarżącej na decyzję nakładającą ten obowiązek nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone. To stwierdzenie rodzi – w ocenie Sądu – natomiast konieczność dokonania ponownej weryfikacji, czy po stronie skarżącej (która de facto do zwrotu środków będzie zobligowana przecież dopiero po uprawomocnieniu się wszczętego postępowania sądowego w sprawie decyzji wydanej na podstawie art. 207 ust. 9 u,f.p.) rzeczywiście zachodzi przesłanka, o której mowa w ust. 4 pkt 3 art. 207 u.f.p. Z tego też powodu Sąd uznał – jako nieuzasadnione – rozstrzygnięcie z dnia [...] r. w przedmiocie pozostawienia protestu bez rozpatrzenia i przekazał sprawę organowi do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1b ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 (Dz. U z 2014 r., poz. 1146).