III SA/Wr 539/09
WyrokWSA we Wrocławiu2009-12-29
Skład orzekający: Maciej Guziński, Małgorzata Malinowska-Grakowicz, Marcin Miemiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu skarżącej z miejsca pobytu stałego, uwzględniając jako przesłankę opuszczenie lokalu, mimo że skarżąca podnosiła, iż opuszczenie to miało charakter przymusowy i było spowodowane brakiem dostępu do lokalu oraz wyłączeniem mediów?Ratio decidendi
Sąd administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu przez NSA wyroku WSA, stwierdził, że organy administracji prawidłowo orzekły o wymeldowaniu skarżącej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było prawomocne orzeczenie sądu cywilnego o skuteczności wypowiedzenia umowy najmu lokalu przez zarządcę nieruchomości, co oznaczało utratę tytułu prawnego do lokalu przez J. Z. i w konsekwencji przez skarżącą. Ponadto, skarżąca nie podjęła skutecznych działań prawnych zmierzających do przywrócenia jej prawa do zamieszkiwania w miejscu zameldowania.Stan faktyczny
Skarżąca A. Z. została wymeldowana z miejsca pobytu stałego decyzją Wojewody D., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. Skarżąca kwestionowała wymeldowanie, twierdząc, że opuściła lokal z powodu opieki nad chorą osobą, wyłączenia mediów i braku fizycznego dostępu do lokalu. WSA pierwotnie uchylił decyzje organów, uznając je za przedwczesne. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na potrzebę uwzględnienia wypowiedzenia umowy najmu i wyłączenia mediów. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA oddalił skargę, uwzględniając prawomocne orzeczenie sądu cywilnego o skuteczności wypowiedzenia umowy najmu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Guziński Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Malinowska-Grakowicz (spr.) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant apl. radc. Adam Małycha po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę.
U Z A S A D N I N I E
Zaskarżoną decyzją Wojewoda D., po rozpatrzeniu odwołania skarżącej – przywołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej w skrócie "u.e.l.d.o.") – utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] r. orzekającą o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu położonego we W. przy ul. [...] we W.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda D. przypomniał, że P. W. orzekł o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, uznając, iż w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione przesłanki art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o.
W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zakwestionowała rozstrzygnięcie stwierdzając, że nie opuściła dobrowolnie lokalu, a jej czasowa nieobecność była wymuszona koniecznością sprawowania opieki nad ciężko chorą [...] i postępowaniem uczestnika – [...] "A", które w [...] r. wyłączyły gaz, wodę i ogrzewanie w lokalu, co uniemożliwiło korzystanie z lokalu, że po [...] r. uniemożliwiono jej także fizyczny dostęp do lokalu, że nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu (wizja lokalna).
Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone na wniosek [...] A. Według Wojewody D., akta organu pierwszej instancji wskazują, że J. Z. ([...] skarżącej, który zmarł w [...] r. i postępowanie w stosunku do niego zostało umorzone) był głównym najemcą przedmiotowego lokalu opuścił ten lokal, co było podstawą wypowiedzenia mu stosunku najmu przez uczestnika postępowania. W lokalu tym nie zamieszkiwała również skarżąca, którą nie wiązał z uczestnikiem stosunek najmu. Te względy spowodowały, że uczestnik postępowania wystąpił o wymeldowanie zarówno skarżącej jak i J. Z.
W dniu [...] r. organ przesłuchał skarżącą, która zeznała, że w spornym lokalu ma swoje rzeczy, których nie może wziąć, gdyż najemca utrudnia jej dostęp do mieszkania. Do [...] r. zamieszkiwała przy ul. [...], ale z uwagi na konieczność otoczenia opieką [...] (ur. [...]) wraz z [...] (ur. [...]) czasowo opuściła mieszkanie i zamieszkała w L. Z. Skarżąca wystąpiła do sądu o ochronę naruszonego posiadania, lecz pozew został jej zwrócony. Organ ustalił również, że w lokalu tym została przeprowadzona kontrola meldunkowa, która wykazała, że teren [...] został sprzedany, a pod wskazanym adresem nikt nie zamieszkuje.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie jest bezsporne, że skarżąca od wielu lat nie zamieszkuje w spornym lokalu. Faktycznie skoncentrowała swój pobyt stały poza W, w O. Gm. L. Z.. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie zachodzą w sprawie okoliczności dające podstawę do uznania, że opuszczenie przez skarżącą spornego lokalu miało charakter przymusowy i było następstwem bezprawnych działań uczestnika postępowania. Podkreślono, że w orzecznictwie za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy uznaje się sytuację, w której osoba wbrew własnej woli została usunięta z lokalu, jeżeli nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania. Jest poza sporem, że skarżąca, jakkolwiek wniosła o ochronę naruszonego posiadania, to pozew został jej zwrócony. Samo werbalne deklarowanie woli zamieszkiwania w lokalu nie daje podstawy do uznania, iż faktycznie lokal ten stanowi miejsce pobytu stałego skarżącej. Wolę taką określa się na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności faktycznych, te zaś w przypadku skarżącej wykazały, że jej wolą jest skoncentrowanie spraw życiowych poza lokalem przy ul. [...]. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia są kwestie otrzymania przez skarżącą lokalu równoważnego bądź ekwiwalentu finansowego. Nie ma też znaczenia, zdaniem organu odwoławczego, okoliczność, że w [...]r. uczestnik postępowania wyłączył w mieszkaniu wszystkie media.
W skardze do Sądu skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu. Dodatkowo podniosła, że [...] r. próbowała dostać się do mieszkania, w którym pozostawały jej meble i rzeczy osobiste, lecz została zatrzymana na [...], nie pomógł również wezwany patrol policji, który sporządził stosowną notatkę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję P. M. W. z dnia [...] r. w przedmiocie wymeldowania A. Z. z miejsca pobytu stałego. Zdaniem sądu I instancji zaskarżona decyzja Wojewody została wydana co najmniej przedwcześnie, a przy tym bez dokładnego ustalenia, wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego, co uchybiło regule proceduralnej wynikającej z art. 7 i art. 77 § kpa, jak również art. 107 § 3 tejże ustawy.
Sąd, biorąc pod uwagę ustalony stan faktyczny, nie zgodził się z zapatrywaniem Wojewody, że opuszczenie przez skarżącą i jej [...] lokalu w [...] r. podjęte zostało z zamiarem stałej zmiany miejsca zamieszkania. Taka konstatacja jest co najmniej przedwczesna. Organ odwoławczy pominął zupełnie przywoływane przez skarżącą dowody i okoliczności faktyczne (zaświadczenie o chorobie [...], bardzo podeszły wiek [...] skarżącej), którymi wykazywała ona swój zamiar jedynie tymczasowego opuszczenia lokalu. Za argument przemawiający o wymeldowaniu skarżącej uznał natomiast fakt niepodjęcia przez skarżącą skutecznych działań prawnych zmierzających do przywrócenia prawa do zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały, co przesądza – według Wojewody D. – o spełnieniu przesłanki opuszczenia spornego lokalu.
Sąd zauważył, że opuszczenie stałego miejsca zamieszkania w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.e.l.d.o. występuje tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (zob. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, Lex 190969). Jak wskazano w wyroku tut. Sądu (sygn. akt [...]) "ocena dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego jak też zamiaru stałego pobytu, zamieszkiwania w danej miejscowości czy nawet w oznaczonym lokalu, powinna być zobiektyzowana w tym sensie, że musi on wynikać z takiego zachowania się osoby fizycznej, które wskazuje na rzeczywiste powiązanie jej działalności życiowej z określonym miejscem (zob. J. Strzebińczyk, [w:] Kodeks cywilny. Komentarz, red. prof. dr hab. E. Gniewek, Warszawa 2006, s. 65). Dobrowolność i trwałość opuszczenia stałego miejsca zamieszkania manifestuje się zazwyczaj zamierzonym, celowym wyprowadzeniem się z dotychczasowego lokalu i skoncentrowaniem swoich interesów rodzinnych, zawodowych, majątkowych w innym miejscu. O takim opuszczeniu można więc mówić dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r., IV SA/Wa 600/05, Lex Nr 192912)".
Sąd I instancji wskazał, że w kontrolowanej sprawie występują istotne wątpliwości co do charakteru opuszczonego miejsca stałego zameldowania przez skarżącą. Trudno bowiem zgodzić się z tezą Wojewody o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez skarżącą, skoro nie ma wątpliwości, że w spornym lokalu skarżąca pozostawiła meble i jego wyposażenie oraz część rzeczy osobistych, gdy w [...]r. wyjeżdżała wraz z [...] do L. Z., a w okresie późniejszym nie mogła ona powrócić do mieszkania, w którym była zameldowana, jako że lokal ten znajdował się na terenie zakładu pracy ([...]) i na teren ten nie była wpuszczana przez portierów. Takiej oceny stanowiska organu drugiej instancji nie zmienia twierdzenie autora decyzji o niepodjęciu przez skarżącą środków prawnych zmierzających do przywrócenia prawa do zamieszkiwania w miejscu zameldowania. Ten fakt jest bezsporny, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy nie może być uznany za przesądzający o rozstrzygnięciu. Organ odwoławczy zupełnie pominął bowiem w swoich rozważaniach okoliczność, którą przyjął za udowodnioną, że już w [...]r. uczestnik postępowania wyłączył wszystkie media w spornym lokalu, a także nie odniósł się do twierdzeń skarżącej, że od momentu, gdy czasowo wyjechała opiekować się chorą [...] nie miała dostępu do lokalu. Nie wziął również pod uwagę, że opuszczenie lokalu także przez [...] skarżącej spowodowane było jego podeszłym wiekiem i koniecznością korzystania z pomocy osób trzecich. W tych okolicznościach wątpliwym dowodem są przeprowadzone kontrole meldunkowe czy wywiady policji, gdy informacji udzielały osoby zatrudnione przez uczestnika wnioskującego w wymeldowanie skarżącej i jej [...]. W takiej sytuacji co najmniej przedwczesny był wniosek organu odwoławczego o braku po stronie skarżącej zamiaru stałego przebywania w spornym lokalu, czego konsekwencją stało się także przedwczesne wydanie decyzji o wymeldowaniu skarżącej.
Zdaniem Sądu, oceniając postępowanie skarżącej po opuszczeniu lokalu w [...] r., nie można wyprowadzać negatywnych dla strony wniosków jedynie z faktu nieskutecznego podjęcia przez skarżącą działań zmierzających do uzyskania ochrony prawnej i sugerować, że okoliczność ta jest w istocie przejawem rezygnacji skarżącej z zamieszkiwania w spornym lokalu. Ponadto skoro dobrowolność i trwałość opuszczenia stałego miejsca zamieszkania manifestuje się zazwyczaj zamierzonym, celowym wyprowadzeniem się z dotychczasowego lokalu i skoncentrowaniem swoich interesów rodzinnych, zawodowych, majątkowych w innym miejscu, przeto niewystarczające do wymeldowania jest poprzestanie jedynie na samym fakcie niezamieszkiwania w danym miejscu bez jednoczesnego wskazania, gdzie aktualnie znajduje się centrum życiowe osoby objętej postępowaniem. Z akt administracyjnych przekazanych Sądowi nie wynika tymczasem by organ dokonujący wymeldowania skarżącej poczynił w tym zakresie stosowne ustalenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł uczestnik postępowania – [...] "A" S.A., - wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono:
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, że opuszczenie przez A. Z. i jej [...] J. Z. lokalu w [...] r. nie zostało podjęte z zamiarem stałej zmiany miejsca zamieszkania.
- naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością, podczas gdy ustalenie stanu faktycznego poprzez wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego i właściwą jego ocenę prowadzi do ustaleń odmiennych.
Wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana bez dokładnego ustalenia, wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego. Słusznie bowiem – zdaniem NSA - kasator podniósł, że istotnymi okolicznościami, których Sąd I instancji nie wziął pod uwagę przy ocenie ustalonego stanu faktycznego sprawy, jest wypowiedzenie J. Z. w dniu [...] r. umowy najmu, w związku z wcześniejszym opuszczeniem przez niego i przez skarżącą A. Z. przedmiotowego lokalu oraz wyłączenia mediów jako konsekwencji wypowiedzenia umowy najmu lokalu. Brak zaś uwzględnienia tych okoliczności w przedstawionym stanie faktycznym sprawy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że decydowały zdaniem NSA o ocenie, czy zasadnie organy ustalony stan faktyczny uznały za odpowiadający przesłankom dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie zbadał również, czy doszło do prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii zgodnego z prawem rozwiązania umowy najmu, co wymagałoby jedynie uzupełniającego dowodu z dokumentu (odpisu wyroku S. O., który zapadł w sprawie).
W wyniku zapadłego na rozprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu [...] r. postanowienia, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzupełniono o wyrok S. O. we W. z dnia [...] r. w przedmiocie oddalenia apelacji J. Z. przeciwko [...] "A" SA we W. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenie umowy najmu lokalu mieszkalnego na skutek apelacji powoda oraz pismo J. Z. z dnia [...] r. Akta sprawy zostały uzupełnione również o zapisek urzędowy stwierdzający, że sprawa w przedmiocie wznowienia postępowania została zawieszona (postanowienie z dnia [...] r. w sprawie [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze. zm., zwanej dalej w skrócie "u.p.p.s.a."), w tym także na rozstrzygnięcia podejmowane w sprawach ewidencji ludności.
Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) u.p.p.s.a.], jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W ocenie Sądu wydane w sprawie decyzje nie uchybiają obecnie obowiązującemu prawu, zaś skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przystępując do szczegółowych rozważań w pierwszym rzędzie wskazać trzeba, że na tak dokonaną ocenę w istotny sposób rzutować musiał fakt, iż sprawa niniejsza była – na skutek skargi kasacyjnej – przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który prawomocnym orzeczeniem z dnia [...] r. uchylił wcześniejszy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia [...] r. i przekazał temu Sądowi sprawę do ponownego rozpoznania.
W takiej sytuacji, zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie, należy uwzględnić, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, modyfikacji ulegają granice sprawy administracyjnej, których nie wyznaczają już tylko przepisy art. 134 i art. 135 u.p.p.s.a. ale również art. 168 § 3 i art. 183 § 1 u.p.p.s.a. Inaczej mówiąc granice sprawy – w której orzeka w takiej sytuacji sąd – podlegają zawężeniu do granic w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wyniku tego wydał orzeczenie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2006r., II OSK 1117/05, LEX nr 238489).
Po drugie, przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosowanie znajduje art. 190 u.p.p.s.a. stanowiący, że wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano, pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Obowiązek przyjęcia wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wprawdzie charakteru bezwzględnego, gdyż orzecznictwo i doktryna dopuszczają od niego odstępstwa, ale w bardzo ograniczonym zakresie. Omawiane wyjątki mogą występować wówczas, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania ulegnie tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym zmieni się stan prawny (por.T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Praw., Warszawa 2005, str. 577; wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 czerwca 2005 r., VI SA/Wa 2065/04, LEX nr 167124; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2005 r. I FSK 294/05 LEX nr 187537). W sprawie będącej obecnie przedmiotem rozpoznania Sądu nie wystąpiła żadna z okoliczności uzasadniających wyłączenie stosowania art. 190 p.p.s.a.
Mając powyższe okoliczności na względzie stwierdzić należy, że zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały wykonane. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny - zgodnie z wytycznymi NSA - uzupełnił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o wyrok S. O. we W. z dnia [...] r. w przedmiocie oddalenia apelacji J. Z. przeciwko [...] "A" SA we W. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenie umowy najmu lokalu mieszkalnego na skutek apelacji powoda oraz o pismo J. Z. z dnia [...] r. W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia wyraźnie podkreślono, iż "wypowiedzenie umowy najmu było zgodne z przepisami, co słusznie stwierdził S. R. (...)", zaś z treści pisma J. Z. wynika, że przyczyną niezamieszkiwania w spornym lokalu był brak zgody [...] na przebywanie w tym lokalu oraz wypadek, któremu uległ w [...] r., a który spowodował konieczność jego leczenia i rehabilitacji. W piśmie tym J. Z. przyznał także, iż przyczyną niezamieszkiwania w tym lokalu jego [...] A. Z. (skarżącej) jest natomiast niewątpliwie charakter wykonywanej przez nią pracy ([...]).
Materialnoprawną podstawą wymeldowania w rozpatrywanym przypadku jest art. 15 ust. 2 ustawy ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Jakkolwiek generalnie w orzecznictwie sądowym dodatkowo utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu omawianego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, wszakże na tle samego brzmienia art. 15, przesłankę opuszczenia miejsca pobytu wyczerpywać mogą różnorakie stany faktyczne. W orzecznictwie sądowo – administracyjnym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym "za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art.15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu stałego, ale także sytuację, w której osoba wbrew własnej woli została usunięta z lokalu, a nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, lub dochodząc tego prawa uzyskała dla siebie rozstrzygnięcie niekorzystne".
W niniejszej natomiast sprawie skarżąca po pierwsze – od [...] lat nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, lecz w lokalu położonym w O., gmina L. Z., a po drugie opuszczenie przez nią spornego lokalu nie miało – wbrew jej twierdzeniom –charakteru przymusowego (treść pisma J. Z. z dnia [...] r.) i nie było następstwem bezprawnych działań zarządcy nieruchomości [...] "A" SA. Dowodem potwierdzającym w/w okoliczność jest treść dokonanego pismem z dnia [...] r. wypowiedzenia umowy odpłatnego korzystania ze spornego lokalu przez J. Z. I choć J. Z. wniósł powództwo o uznanie tegoż wypowiedzenia za bezskuteczne, to jednakże odpowiednio S. R. we W. wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. [...]) orzekł, iż wypowiedzenie umowy jest skuteczne, a następnie S. O. we W. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) utrzymał pierwszoinstacyjne orzeczenie w mocy. W niniejszym miejscu podkreślić wypada, iż wyłączenie mediów w spornym lokalu należy traktować jako oczywistą konsekwencję skutecznego wypowiedzenia umowy najmu tegoż lokalu.
Na tle niniejszej sprawy nie sposób nie podkreślić, że postępowanie administracyjne zmierzające do zameldowania lub wymeldowania określonej osoby, nie rozstrzyga w ogóle o prawie (tytule prawnym) do mieszkania. Służy ono bowiem wyłącznie ewidencji ludności, która polega m. in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób na terenie kraju (art. 1 ust. 2 u.e.l.d.o.). W wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716), uznającym dawny art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych za niekonstytucyjny, w zakresie związania zameldowania z legitymowaniem się prawem do lokalu, Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się jednoznacznie i kategorycznie za ewidencyjnym (rejestrowym) charakterem czynności meldunkowych. Godzi się również zauważyć, że organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób przebywających w lokalu, lecz gromadzi informacje dotyczące danych o miejscu pobytu. Ewidencja ludności jest rejestracją stanu faktycznego i nie stanowi formy kontroli legalności zamieszkania i pobytu, czyli posiadania prawa do korzystania z lokalu. Potwierdzenia faktu pobytu nie należy utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tej ostatniej kwestii rozstrzygają bowiem przepisy prawa cywilnego.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że okoliczność wydania przez sąd cywilny - O. S. we W. – prawomocnego wyroku orzekającego o skuteczności złożonego przez [...] "A" S.A. oświadczenia o wypowiedzeniu umowy odpłatnego korzystania z lokalu bezspornie zatem dowodzi o utracie przez J. Z. tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, a w konsekwencji oznacza również brak tytułu prawnego do zajmowania spornego lokalu przez skarżącą. Wyrok ten ponadto na podstawie art. 365 § 1 kpc wiąże nie tylko sąd, który go wydał, ale także inne sądy i organy państwowe.
Po trzecie wreszcie skarżąca nie podjęła skutecznych działań prawnych zmierzających do przywrócenia jej prawa do zamieszkiwania w miejscu zameldowania na pobyt stały, gdyż wniesiony przez nią do sądu pozew o ochronę naruszonego posiadania został zwrócony i nie wywołał żadnych skutków, jakie wiąże ustawa z wniesieniem pisma procesowego do Sądu.
Skoro zatem wszczęte skargą A. Z. postępowanie sądowe – uzupełnione o materiał dowodowy zgodnie z wytycznymi Naczelny Sąd Administracyjny – w rezultacie nie dało podstaw do postawienia organom meldunkowym skutecznego zarzutu naruszenia prawa materialnego (lub procesowego), to – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. – Sąd był zobligowany orzec, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło