III SA/Wr 79/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2014 r., na posiedzeniu niejawnym, w sprawie ze skargi J. S., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oraz umorzenia postępowania w zakresie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, postanawia: odrzucić wniosek. Postanowieniem z 12 września 2014 r., III SA/Wr 79/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek J. S. (zwanego dalej skarżącym lub stroną) o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 2 lipca 2014 r. oddalającego skargę na ostateczną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek oraz umorzenia postępowania w zakresie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. W terminie otwartym do wniesienia zażalenia na opisane postanowienie, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Żądanie strony zostało pozytywnie rozpatrzone przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który postanowieniem z 23 października 2014 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z [...] listopada 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych we Wrocławiu poinformowała Sąd o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego M. P. Pismem z [...] listopada 2014 r., które zostało złożone osobiście w siedzibie Sądu w dniu [...] listopada 2014 r., skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (składając jednocześnie wspomniany środek zaskarżenia). W uzasadnieniu swojego żądania strona wskazała, że w dniu [...] listopada 2014 r. pełnomocnik odebrał pismo informujące o wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie. Dalej podano, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu [...] listopada, gdyż to w tym dniu pełnomocnik po zapoznaniu się z wyjaśnieniami skarżącego dotyczącymi okoliczności sprawy oraz dokumentacją obejmująca m.in. postanowienie Sądu o odrzuceniu wniosku skarżącego, miał możliwość sporządzenia zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie – "p.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 87 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała zostać dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Rozpoznając wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, Sąd zobligowany jest w pierwszej kolejności zbadać czy żądanie spełnia wymagania formalne tzn. czy zostało wniesione w ustawowym terminie oraz czy jest dopuszczalne. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że czynność procesowa strony – polegająca na złożeniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 12 września 2014 r. – została niewątpliwie dokonana po upływie ustawowego terminu. Skarżący bowiem wskazane postanowienie odebrał w dniu [...] września 2014 r. Zatem siedmiodniowy termin na wywiedzenie zażalenia upłynął bezskutecznie z dniem [...] października, który wypadał w piątek. Zażalenie natomiast został złożone przez pełnomocnika skarżącego dopiero w dniu [...] listopada 2014 r. Jednakże w dniu [...] października 2014 r., a więc w terminie otwartym na wniesienie środka zaskarżenia, strona wystąpiła z żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego i pomoc we wskazanym zakresie została stronie udzielona. Skarżący uchybił zatem terminowi na wniesienie zażalenia z uwagi na oczekiwanie na rezultat żądania przyznania prawa pomocy. Przy czym istotnym jest również fakt, że skarżący występując o ustanowienie profesjonalnego pomocnika wyraźnie powołał się na brak po jego stronie wiedzy i umiejętności prawniczych, które pozwoliłyby mu na dalsze samodzielne występowanie w sprawie. Przechodząc do formalnej oceny złożonego wniosku o przywrócenie terminu przywołać należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 lipca 2013 r., SK 17/12, który uznał, że art. 87 § 1 p.p.s.a, rozumiany w ten sposób, że – w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 tej ustawy, na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił ponadto, że czas na złożenie skargi kasacyjnej nie może być jednak dłuższy niż 30 dni liczone od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu, co jest uzasadnione treścią art. 177 § 1 p.p.s.a. i charakterem przewidzianego w nim terminu. Również zgodnie z dominującym stanowiskiem sądów administracyjnych, wykształconym jeszcze przed zbadaniem konstytucyjności art. 87 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik ustanowiony z urzędu winien mieć rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, jednakże w każdym razie termin ten nie może przekraczać 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Pogląd ten gwarantuje zarówno stronie jak i jej pełnomocnikowi czas niezbędny na sporządzenie i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 5 czerwca 2014 r., II OZ 543/14, 6 lutego 2014 r., I OZ 631/14, 27 czerwca 2012 r., II OZ 539/12 oraz 11 października 2011 r., II FZ 570/11). Zaprezentowane rozważania należy odnieść również do niniejszej sprawy z uwagi na analogiczne uwarunkowania w zakresie trybu przyznawania pełnomocnika z urzędu oraz możliwości jego działania na etapie składania środka zaskarżenia w postaci zażalenia. W stanie faktycznym sprawy pełnomocnik przyznał, że został powiadomiony o wyznaczeniu go do prowadzenie postępowania w dniu [...] listopada 2014 r. Zatem przyczyna uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, wynoszącego – zgodnie z art. 194 § 2 p.p.s.a. – 7 dni, ustała z dniem, w którym pełnomocnik miał możliwość sporządzenia zażalenia, nie później jednakże niż 7 dni od dnia wyznaczenia go do występowania w sprawie. Oznacza to, że przyczyna uchybienia w niniejszej sprawie ustąpiła najpóźniej z dniem [...] listopada 2014 r., zaś termin na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu upłynął z dniem [...] listopada 2014 r. (piątek). Strona natomiast przedmiotowe żądanie o przywrócenie terminu wniosła do sądu w dniu [...] listopada 2014 r. Z oświadczenia skarżącego wynika, że pełnomocnik dopiero w dniu [...] listopada 2014 r. miał możliwość sporządzenia zażalenia, co w jego ocenie oznacza, że właśnie w tym dniu ustała przyczyna uchybienia. W świetle przywołanego stanowiska judykatury, które sąd w całości podziela, zaprezentowaną przez pełnomocnika argumentację należy uznać za nieuzasadnioną. Zwrócić należy uwagę, że profesjonalny pełnomocnik winien wziąć pod uwagę, że stan sprawy, w ramach której został ustanowiony, może kształtować się rozmaicie. Dlatego w pierwszej kolejności pełnomocnik zobowiązany jest do ustalenia na jakim etapie znajduje się sprawa i jakie czynności są niezbędne dla ochrony prawnej strony, którą reprezentuje. Podkreślić przy tym należy, że w piśmie samorządu zawodowego zawiadamiającym o wyznaczeniu pełnomocnika zawarte zostało pouczenie o konieczności niezwłocznego zbadania akt sprawy, zawiadomienia strony o wyznaczeniu oraz prowadzenia sprawy z dołożeniem najwyższej staranności. I choć okoliczności przedmiotowej sprawy nie uprawniają do stwierdzenia, że pełnomocnik w ramach podejmowanych czynności rażąco naruszył nałożone na niego obowiązku, niemniej jednak brak niezwłocznego zapoznania się z aktami sprawy, czy też niepodjęcie – w okresie od [...] do [...] listopada 2014 r. – innych działań zmierzających do ustalenia stanu sprawy, doprowadziło do uchybienia terminu na wystąpienia z przedmiotowym żądaniem. Podkreślić także należy, że według twierdzenia samego pełnomocnika, możliwość sporządzenia zażalenia powstała [...] listopada 2014 r., a zatem w terminie otwartym na wystąpienie z żądaniem przywrócenia terminu. Jednakże kilkudniowa zwłoka w złożeniu tych pism procesowych doprowadziła do uchybienia terminu biegnącego do wystąpienia z przedmiotowym żądaniem. W myśl art. 88 zd. 1 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Mając zatem na uwadze, że strona wystąpiła ze stosownym wnioskiem w dniu [...] listopada 2014 r., zaś termin na jego złożenie upłynął z dniem [...] listopada 2014 r, Sąd orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.