III SA/Wr 991/16
WyrokWSA we Wrocławiu2016-12-29
Skład orzekający: Anna Moskała, Bogumiła Kalinowska, Julia Szczygielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo dokonał pomniejszenia płatności obszarowych (jednolitej i uzupełniającej) na podstawie wyników kontroli polowych i administracyjnych, uwzględniając dane z systemu LPIS/GIS, a także czy kontrola została przeprowadzona zgodnie z prawem przez uprawnione osoby?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy prawa materialnego. Kontrola przeprowadzona metodą FOTO oraz z wykorzystaniem systemu LPIS/GIS była zgodna z prawem, a osoby ją przeprowadzające posiadały wymagane uprawnienia. Pomniejszenia płatności były uzasadnione stwierdzonymi nieprawidłowościami w zakresie powierzchni działek i upraw, a także wykraczaniem granic upraw poza działki referencyjne.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnych na rok 2013. W wyniku kontroli polowej metodą FOTO oraz kontroli administracyjnej stwierdzono nieprawidłowości w zakresie zadeklarowanej powierzchni działek i rodzajów upraw, w tym przekroczenie granic działki referencyjnej oraz występowanie ugoru zamiast deklarowanej kukurydzy. Organ pierwszej instancji przyznał płatności w pomniejszonej wysokości, odmawiając przyznania uzupełniającej płatności obszarowej. Organ odwoławczy uchylił decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania płatności obszarowej do powierzchni roślin grupy upraw podstawowych i przyznał uzupełniającą płatność obszarową, jednakże w dalszym ciągu w pomniejszonej wysokości. Rolnik zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym wadliwość przeprowadzonej kontroli.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sędziowie Sędzia WSA Anna Moskała, Sędzia NSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Julia Szczygielska, , Protokolant st. inspektor sądowy Ewa Bogulak, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności obszarowej do powierzchni roślin grupy upraw podstawowych i przyznania uzupełniającej płatności obszarowej oddala skargę w całości.
W dniu [...] roku do Biura Powiatowego ARiMR w J. G. wpłynął wniosek J. T. (dalej; strona, skarżący) o przyznanie płatności rolnych na rok 2013. Wniosek w ramach jednolitej płatności obszarowej (JPO) i uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) obejmował działki rolne o łącznej powierzchni [...] ha.
W dniu [...] r. pełnomocnik strony - złożył w BP ARiMR w J. G. pisemną informację o wystąpieniu szkód w uprawach rolnych z powodu występujących nawalnych deszczy. W gospodarstwie strony przeprowadzono kontroli na miejscu metodą FOTO w zakresie kwalifikowalności powierzchni w ramach wniosku o przyznanie płatności w dniach [...] – [...] r. (data weryfikacji uprawy w terenie) i [...] r. (wizualizacja działek na ortofotomapie) przez wykonawcę zewnętrznego, z której sporządzony został protokół nr [...].
W wyniku kontroli dokonano weryfikacji powierzchni zgłoszonego do pomocy areału ustalając, co następuje:
- dla działek rolnych [...]/[...],[...]/[...],[...]/[...],[...]/[...]stwierdzono powierzchnię mniejszą niż deklarowana przez rolnika (kod DR 13+);
- dla działek rolnych [...]/[...],[...]/[...],[...]/[...]zastosowano kod nieprawidłowości DR50 oznaczający, iż granice upraw wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku, co w konsekwencji może skutkować redukcją powierzchni działki rolnej;
- dla działek rolnych [...]/[...],[...]/[...],[...]/[...] zastosowano kod DR51 oznaczający, że stwierdzono obszar tymczasowo niekwalifikujący się do płatności;
- dla działek rolnych [...]/[...],[...]/[...],[...]/[...],[...]/[...] zastosowano kod DR52 oznaczający, że stwierdzono powiększenie zasięgu pola zagospodarowania;
- dla działki rolnej [...] zastosowano kod DR6- nie stwierdzono deklarowanej uprawy; stwierdzona uprawa należy do tej samej grupy upraw, do której należy roślina deklarowana;
- dla działki rolnej [...] zastosowano kod DR7- oznaczający, że stwierdzona uprawa/uprawy należy w całości do innej grupy upraw niż deklarowana - na działce stwierdzono ugór.
Kopia raportu z czynności kontrolnych została przekazana stronie przesyłką poleconą w dniu [...] r.
Skarżący w dniu [...] r. złożył umotywowane zastrzeżenia do wyników kontroli. Pismem z dnia [...] r. Biuro Kontroli na Miejscu poinformowało stronę, iż analiza dokumentacji pokontrolnej nie daje podstaw do zmiany jej wyników.
Skarżący w dniu [...] r. złożył do organu pierwszej instancji: raport z kontroli ekologicznej produkcji rolnej wykonanej przez jednostkę certyfikującą "A" Sp. z o.o. (JC) w dniu [...] r.; protokół z kontroli nr [...] przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych we W. (WIJHARS) z dnia [...] r. Do akt sprawy dołączono także pismo pełnomocnika strony wraz z załączoną kopią decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] r. o ogłoszeniu alarmu przeciwpowodziowemu, oraz informację meteorologiczną przekazaną przez IMiGW we W., dotyczącą opadów atmosferycznych w dniu [...] r. Złożono także dwa oświadczenia o wystąpieniu szkody w uprawach.
W tym stanie faktycznym, decyzją z dnia [...] r. (nr [...] ), organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu płatności na rok 2013 w wysokości [...] zł, w tym: jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, zastosowanie współczynnika korygującego oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji podał, iż powierzchnia zadeklarowana, kwalifikowana we wniosku wyniosła dla JPO [...] ha. Powierzchnia stwierdzona natomiast w trakcie kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej wyniosła [...] ha. Tymczasem powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych wyniosła [...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha. Ustalenia oparto o wyniki kontroli metodą FOTO w gospodarstwie rolnym strony i kontroli administracyjnej, stwierdzając nieprawidłowości na działce rolnej [...], [...], [...], [...],[...].
Wskazano, że procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła w odniesieniu do uzupełniającej płatności obszarowej powyżej 20 %. Zgodnie z artykułem 58 akapit drugi rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UEL.2009.316.65), zwanego dalej rozporządzeniem 1122/2009, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnia stwierdzoną przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej.
W odwołaniu strona nie zgodziła się z ustaloną przez organ powierzchnią kwalifikowaną i stwierdzoną do płatności utrzymując, iż na działce rolnej A wysiana została kukurydza, którą potwierdziła kontrola z WIJHARS w miesiącu lipcu. Na działce rolnej [...] wysiano kukurydzę na powierzchni [...] ha a nie [...] ha, tak jak stwierdzono w kontroli.
Decyzją z dnia [...] r. (nr [...]) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając między innymi na mocy: art. 7 ust.1 i 2, art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.), art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 roku o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art.138 § 1 pkt 2 kpa - po rozpatrzeniu odwołania:
1. uchylił decyzję z dnia [...] r. w części dotyczącej odmowy przyznania płatności obszarowej do powierzchni roślin grupy upraw podstawowych;
2. orzekł o przyznaniu uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin grupy upraw podstawowych, kod pomocy [...], krajowa pozycja budżetowa [...], w wysokości [...] zł wynikającej z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowaną modulację płatności.
Ta ostateczna w administracyjnym toku instancji decyzja została zaskarżona do WSA we Wrocławiu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r. o sygnaturze akt III SA/Wr 841/14 uchylił ją. Po ponownym postępowaniu Dyrektor wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], (zaskarżoną w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym). Mocą tej decyzji organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszej instancji z dnia [...] r. w części dotyczącej odmowy przyznania płatności obszarowej do powierzchni upraw podstawowych oraz przyznał uzupełniającą płatność obszarową (UPO) w wysokości [...] zł (wynikającą z pomniejszenia płatności tej ze względu na modulację płatności).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odwoławczego Dyrektor przywołał podstawy prawne w sprawie. Wskazał, że zasadniczym aktem znajdującym zastosowanie jest ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.). Zgodnie art. 7 ust. 1 tej ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu [...] roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
Zgodnie z ust. 1a, jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Jak stanowi art. 7 ust. 2 ustawy, rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa), do których została przyznana jednolita płatność obszarowa. Zgodnie z regulacją zawartą w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40 poz. 326 ze zm.), płatnością uzupełniającą do powierzchni upraw są objęte następujące rodzaje roślin uprawiane w plonie głównym:
zboża;
rośliny oleiste - rzepak, rzepik, słonecznik i soja;
rośliny wysokobiałkowe - bób, bobik, łubin słodki i groch siewny;
rośliny strączkowe - wyka siewna, soczewica jadalna i ciecierzyca pospolita;
rośliny strączkowe pastewne;
orzechy - orzechy włoskie i leszczyna;
len włóknisty i oleisty;
konopie na włókno;
rośliny przeznaczone na materiał siewny kategorii elitarny lub kwalifikowany, które są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia;
rośliny motylkowate drobnonasienne;
rośliny okopowe pastewne, z wyłączeniem ziemniaków pastewnych;
trawy na trwałych użytkach zielonych przeznaczone na susz paszowy;
mieszanki roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na gruntach rolnych innych niż trwałe użytki zielone.
Dalej organ przytoczył za brzmieniem art. 7 ust. 4 pkt 1 ustawy, że wysokość płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowatych drobnonasiennych, zwanych dalej "płatnościami obszarowymi", w danym roku kalendarzowym, ustala się jako iloczyn powierzchni kwalifikującej się do tych płatności i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni, po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości oraz niezgodności.
Następnie podał, że w myśl art. 30. ust. 1 pkt 1 ustawy, Agencja przeprowadza kontrole administracyjne i na miejscu, określone w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, w tym kontrole w ramach wzajemnej zgodności wymogów lub norm, z zastrzeżeniem art. 31a. Wedle art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności.
Wskazano, że na podstawie art. 31 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UEL z 2009r., Nr 30, poz. 16), do celów niniejszego rozporządzenia działanie siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajne są uznawane przez właściwy organ w przypadkach takich, jak:
- śmierć rolnika;
- długookresowa niezdolność rolnika do pracy;
- poważna klęska żywiołowa w dużym stopniu dotykająca grunty rolne gospodarstwa;
- wypadek powodujący zniszczenie w gospodarstwie budynków dla zwierząt gospodarskich;
- choroba epizootyczna dotykająca wszystkie zwierzęta gospodarskie rolnika lub część tych zwierząt.
W myśl art. 75 ust. 1-2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych. Ponadto właściwych zmniejszeń nie stosuje się, jeżeli niezgodność będąca następstwem siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych dotyczy wzajemnej zgodności. Przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość.
Następnie Dyrektor podniósł, że kontrola na miejscu wykazała nieprawidłowości co do zadeklarowanych powierzchni działek rolnych oraz typów użytkowania, zgłoszonych przez tego producenta rolnego uprawnionych do otrzymywania uzupełniających płatności obszarowych. Stwierdzono podczas kontroli na miejscu rodzaj użytkowania na działce rolnej [...] i częściowo działki [...]- ugór, który nie kwalifikuje się do tej płatności. Podał, że podczas lustracji działek w terenie inspektorzy terenowi wykonali na kontrolowanych działkach rolnych 117 fotografii. Żadne z tych zdjęć nie wskazuje na prowadzenie uprawy kukurydzy w plonie głównym - na ziarno, Organ nie zanegował faktu, że kukurydza została wysiana przez rolnika na całej powierzchni działek. Niemniej jednostkowe występowanie kukurydzy widoczne na zdjęciach nie pozwala na zakwalifikowanie tych działek jako kwalifikujące się do uzupełniającej płatności obszarowej. Widoczne na zdjęciach zachwaszczenie działek jest znaczne i utrudnia wzrost stwierdzonej w pojedynczej nieprawidłowej wielkości kukurydzy.
Podniesiono, że prawidłowość takich ustaleń kontroli potwierdzają:
- raport z kontroli ekologicznej produkcji rolnej "A" Sp. z o.o., z którego wynika bardzo słaby wzrost kukurydzy. Ponadto kontrola ta stwierdziła nieprawidłowość polegającą na niewystarczająco skutecznych zabiegach w zwalczaniu zachwaszczenia, co spowodowało bardzo słaby wzrost kukurydzy,
- raport z kontroli WIJHARS, z którego wynika, że kukurydza została posiana w czerwcu, stwierdzono bardzo słabe wschody roślin. Liczne chwasty tłumiące wzrost kukurydzy. Widoczne liczne wypłukania powierzchni gleby przez ulewne deszcze.
Podkreślono, że celem kontroli gospodarstwa jest stwierdzenie stanu faktycznego na dzień jej przeprowadzenia, celem kontroli na miejscu nie jest ustalenie przyczyn stwierdzonych nieprawidłowości, natomiast na dzień wykonania lustracji działek inspektorzy nie stwierdzili uprawy kukurydzy, natomiast pojedynczo występujące rośliny na obszarze deklarowanych działek rolnych nie mogą stanowić podstawy do uznania ich za uprawę kukurydzy na ziarno w plonie głównym.
W dalszej części uzasadnienia przytoczono, że nietrafny jest zarzut, jakoby kontrola wykonana przez podmiot zewnętrzny została przeprowadzona nierzetelnie przez niewykwalifikowane i niedoświadczone osoby. Organ wykonał zalecenia Sądu w powołanym wyżej wyroku i uzupełnił akta sprawy o dokumentację i upoważnienia niezbędne do postawienia wniosku, że kontrola została przeprowadzona prawidłowo, osoby ją przeprowadzające i zatwierdzające raporty posiadały ważne upoważnienia, mogły przetwarzać dane osobowe, zapoznały się z instrukcją oraz zdały stosowny egzamin. Kontrolę w gospodarstwie rolnym przeprowadzili inspektorzy: M. W. legitymujący się upoważnieniem nr [...] oraz M. M. legitymująca się upoważnieniem [...]. Kontrola została zatwierdzona w wersji papierowej przez B. P. legitymującego się upoważnieniem nr [...]-[...]. Osoby te znajdują się na przekazanej przez wykonawcę zewnętrznego liście osób, które spełniają warunki zamówienia przez ARiMR wykonania kontroli metodą FOTO oraz na protokole przekazania upoważnień imiennych.
Załącznik nr 5 do SIWZ, który strona dołączyła do (poprzednio wniesionej) skargi jest załącznikiem dołączanym przez potencjalnego wykonawcę na etapie postępowania przetargowego w celu potwierdzenia spełnienia minimalnych wymagań udziału w postępowaniu, natomiast pełna, kompletna lista osób, które będą wykonywać kontrole kwalifikowalności powierzchni, zgodnie z zapisami umowy na realizację kontroli, przekazywana jest przez wybranego w postępowaniu przetargowym wykonawcę w dniu podpisania umowy. W roku 2013 lista osób realizujących kontrolę, przekazywana w dniu podpisania umowy, nie musiała zawierać osób wymienionych w załączniku nr 5 do dokumentacji przetargowej. Podsumowując, osoby realizujące kontrolę spełniały wymagania zawarte w dokumentacji SIWZ, a nazwiska tych osób powinny znajdować się i znajdują się w wykazie przekazanym przez wykonawcę zewnętrznego w dniu podpisania umowy i nie musiały być wymienione w załączniku nr 5 do dokumentacji przetargowej.
Organ odwoławczy podkreślił, że kontrola na miejscu w gospodarstwie rolnym strony została przeprowadzona metodą FOTO, zgodnie z art. 35 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przepis ten wskazuje, iż w przypadku gdy państwo członkowskie wykorzystuje przewidzianą w art. 33 akapit drugi możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu metodą teledetekcji, wówczas: wykonuje fotointerpretację obrazów satelitarnych lub zdjęć lotniczych wszystkich działek rolnych kontrolowanego wniosku w celu rozpoznania pokrycia gruntu i pomiaru powierzchni; przeprowadza fizycznie inspekcje terenowe na wszystkich działkach rolnych, których fotointerpretacja nie umożliwia sprawdzenia dokładności deklaracji w sposób zadowalający właściwe organy. A zatem kontrola wykonywana w powyższym trybie zwana jako wykonana metodą FOTO przeprowadzana jest dwuetapowo. Kontrola metodą FOTO jest przeprowadzana na podstawie ortofotomapy (cyfrowe odwzorowanie terenu wykonane na podstawie zdjęć lotniczych lub zobrazowań satelitarnych) i na podstawie wywiadu terenowego (co najmniej 1 zdjęcie na każdej działce i stwierdzenie uprawy). Bezpośrednio w terenie wykonywana jest identyfikacja uprawy oraz ewentualnie granic działek rolnych, których nie można zidentyfikować na ortofotomapie. Następnie dokumentacja przekazywana przez wykonawcę zewnętrznego podlega tzw. kontroli jakości przez ARiMR, podczas której weryfikowana jest m.in. kompletność i poprawność dokumentacji pokontrolnej przekazywanej przez wykonawcę. Dopiero po zakończeniu ww. kontroli jakości przez ARiMR kopia raportu jest przekazywana rolnikowi.
Zgodnie z obowiązującą dla kontroli na rok 2013 "Instrukcją realizacji kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni" wersja 1.1 z dnia 25.03.2013 r., ze względu na fakt, iż prace terenowe są przeprowadzane przez innych pracowników, niż część "kameralna" (część obejmująca opracowanie protokołu, m.in. poprzez pomiar powierzchni na ortofotomapach, uwzględnienie oględzin inspektora pracującego w terenie), raport z kontroli może bvć podpisany tylko przez osoby wykonujące kameralną część kontroli. W takim przypadku inspektor terenowy wykonujący kontrole w terenie podpisuje formularz z wywiadu terenowego (w niniejszym przypadku M. W.), natomiast osoba wykonująca część "kameralną" (M. M.) już sam raport. Powyższy sposób podpisania raportu jest zatem zgodny z obowiązującymi w ARiMR procedurami i instrukcjami.
Zawarte w piśmie pełnomocnika strony z dnia [...] roku żądanie przesłuchania świadków w osobach kontrolujących na okoliczność przyczyn i daty zagubienia upoważnienia do kontroli organ ocenił jako całkowicie pozbawione zasadności i dla wyjaśnienia istoty sporu nic nie wnoszące. Także w zakresie przesłuchania inspektora na okoliczność wyjaśnienia w jakich miejscach wykonywał on fotografie, należało to żądanie uznać za bezzasadne, bowiem miejsca i kierunki wykonywania zdjęć wraz z podaniem identyfikatorów fotografii zostały naniesione na szkice pomiaru działek, stanowiące część raportu pokontrolnego.
Następnie organ zwrócił uwagę, iż pełnomocnik skarżącego w dniu [...] r., przed poinformowaniem go o nieprawidłowościach we wniosku lub o kontroli na miejscu, powiadomił na piśmie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. G., że w gospodarstwie wystąpiły szkody z uwagi na nawalne deszcze występujące w dniach [...]-[...] [...][...] r. Organ I instancji nie odniósł się w żaden sposób do wyżej wskazanego oświadczenia. Z uzasadnienia decyzji nie wynika aby w ogóle powyższe oświadczenie podlegało analizie i ocenie w toku postępowania.
Wskazano w tym zakresie, iż biorąc pod uwagę termin wystąpienia nawalnych deszczy, zgłoszenie nastąpiło z zachowaniem 10-dniowego terminu, przewidzianego w art. 75 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 dla zgłaszania przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, to w tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, sprawa winna być oceniona w kontekście brzmienia art. 73 tego rozporządzenia, który stanowi, iż obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości (ust. 1). Obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1 nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Informacje podane przez rolnika określone w akapicie pierwszym powodują, że wniosek pomocowy jest dostosowywany do rzeczywistej sytuacji (ust. 2).
W tych okolicznościach, zdaniem organu odwoławczego, należało zastosować uprawnienia wynikające z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 i przyznać skarżącemu uzupełniające płatności obszarowe do powierzchni grupy upraw podstawowych, do tej części działek rolnych, na których bezspornie stwierdzono w kontroli na miejscu uprawę kukurydzy kwalifikującą się do płatności UPO. Wskazano, że przyjęta powierzchnia zadeklarowana w związku z zastosowaniem rozwiązań przewidzianych w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 wynosi [...] ha - po wykluczeniu działek ewidencyjnych nr:[...], [...],[...] (działka rolna[...]) o pow. [...] ha oraz działek ew.[...], [...]/[...] (działka rolna [...]) o pow. [...] ha. Tym samym, wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek rolnych zadeklarowanych, kwalifikowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej/na miejscu wynosi 1,4257%. W tej sytuacji, związku z § 17 rozporządzenia w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz zgodnie z art. 57 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, w przypadku różnicy między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną oraz wówczas, gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną wynosi nie więcej niż 3% lub 2 ha, płatność przysługuje do powierzchni stwierdzonej – [...] ha.
Po dokonaniu stosownego obliczenia, organ odwoławczy uznał, że kwota przyznanej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych po uwzględnieniu wszystkich pomniejszeń wynosi [...] zł.
Odnosząc się z kolei do wysokości przyznanych płatności JPO organ wskazał, że pomniejszenie tejże płatności wynikało z powodu różnicy pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku a powierzchnią ustaloną w oparciu o system informacji geograficznej oraz z uwzględnieniem wyników przeprowadzonej kontroli, która wykazała nieprawidłowości określone kodem DR50. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji powierzchnia zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności JPO wyniosła [...] ha. Natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej z uwzględnieniem kontroli na miejscu wyniosła [...] ha. I tak w przypadku działek rolnych [...],[...],[...] powierzchnia zadeklarowana we wniosku wyniosła odpowiednio: [...] ha, [...] ha i [...] ha natomiast powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej wyniosła odpowiednio: [...] ha, [...] ha i [...] ha. W stosunku do tychże działek przypisany został kod nieprawidłowości DR+13 oznaczający, iż zadeklarowana powierzchnia działek rolnych jest większa od powierzchni stwierdzonej. W przypadku zaś działek rolnych [...], [...] i [...] w trakcie kontroli na miejscu przypisano kod nieprawidłowości DR50, oznaczający że część areału poszczególnych działek rolnych usytuowana jest na działkach ewidencyjnych niezadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności. W związku z tym, w odniesieniu do tychże działek rolnych, uwzględniono do płatności jedynie części wyżej wymienionych działek, które usytuowane były na działkach ewidencyjnych wskazanych we wniosku producenta. Powyższe skutkowało tym, iż powierzchnia stwierdzona działek rolnych [...],[...] i [...] wyniosła odpowiednio: [...] ha, [...] ha i [...] ha, czyli była to powierzchnia o innej wartości niż powierzchnia ustalona w trakcie kontroli na miejscu.
Tak więc w przypadku działek rolnych[...],[...] i[...], dla których w kontroli na miejscu przypisano kod DR50 ustalona została w oparciu o dane LPIS/GIS. W tym miejscu organ przybliżył zasady funkcjonowania systemu LPIS/GIS. Wyjaśnił, że podstawą działania systemu LPIS jest baza danych działek referencyjnych (działek odniesienia), umożliwiających lokalizację działek rolnych zgłaszanych przez rolników do systemu płatności. System LPIS jest, zgodnie z art. 15 rozporządzeniem nr 73/2009 komponentem zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, natomiast konieczność jego budowy z wykorzystaniem technologii geograficznych systemów informacyjnych, wynika z art. 17 w/wym. rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009. Przy budowie LPIS, za działkę odniesienia przyjęto działkę ewidencyjną, ze względu na jednolitość danych źródłowych, ciągłość na obszarze całego kraju oraz systematyczność w aktualizowaniu danych dotyczących zmiany granic ewidencyjnych oraz użytkowania gruntów. W celu jednoznacznej identyfikacji działka rolna (uprawy), deklarowana przez rolnika w LPIS/GIS, jest ściśle powiązana z bazą referencyjną, w skład której wchodzą dane opisowe ewidencji gruntów i budynków oraz dane graficzne GIS (ortofotomapy ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych). Tak więc w ramach prowadzonej przez ARiMR bazy LPIS/GIS dla każdej działki ewidencyjnej zgłaszanej do płatności wyznaczona jest maksymalna powierzchnia kwalifikująca się do płatności (tzw. powierzchnia PEG), która to zgodnie z art. 7 ust.la ustawy nie może być przekroczona podczas przyznawania płatności JPO i UPO w odniesieniu do konkretnych działek rolnych.
Konieczność uwzględnienia danych LPIS/GIS przy ustaleniu powierzchni działek rolnych, którym w kontroli na miejscu przypisano kod błędu DR50, wynika wprost z charakteru tego błędu. Mianowicie, kod DR50 oznacza, iż granice zmierzonej uprawy (konkretnej działki rolnej) wykraczają poza granice działki ewidencyjnej, na której została ona zadeklarowana we wniosku. Innymi słowy, błąd ten informuje organy Agencji, iż powierzchnia zmierzona działki rolnej obejmuje areał działki ewidencyjnej, która nie została wykazana przez rolnika w jego wniosku o przyznanie płatności i wykracza poza grancie odniesienia działki zgłoszonej we wniosku (maksymalny obszar kwalifikowany do płatności wskazany w bazie LPIS). Stwierdzenie takiej nieprawidłowości może skutkować dodatkowym zmniejszeniem powierzchni działki rolnej (ponad to, co ustaliła kontrola na miejscu). W celu określenia powierzchni działki rolnej użytkowanej w ramach granic odniesienia (powierzchni PEG) zadeklarowanej we wniosku działki ewidencyjnej koniecznym jest odniesienie wyników kontroli na miejscu do danych zawartych w bazie LPIS/GIS. W wyniku nałożenia (porównania) tychże wyników możliwym jest określenie, jaka część kontrolowanej działki rolnej znajduje się w granicach zgłoszonej we wniosku działki referencyjnej.
Jak dalej kontynuowano w uzasadnieniu decyzji - materialnoprawną podstawę stosowania kodów DR50 należy upatrywać w treści art. 7 ust. 1a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którym jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z treści tego przepisu adresowanego zarówno do państwa członkowskiego, jaki i producenta rolnego, wynika że określa on maksymalną powierzchnię kwalifikowaną, do której przysługują płatności bezpośrednie. Maksymalna dopuszczalna powierzchnia gruntów rolnych uprawniająca do płatności została jednocześnie powiązana z systemem identyfikacji działek rolnych.
Zgodnie zaś z art. art. 4 pkt 3a ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. 2012 r. Nr 86 j.t), stanowi, że system ten składa się m.in. z systemu identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 rozporządzenia nr 73/2009.
Natomiast w art. 9a ust. 2 tej ustawy przewidziano, że do prowadzenia tego systemu wykorzystuje się w szczególności ortofotomapy cyfrowe sporządzone zgodnie z przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego, dane z ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego, dane z wniosków o przyznanie płatności, wyniki kontroli na miejscu, o których mowa w rozporządzeniu nr 1122/2009 oraz rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli, jak również wzajemnej zgodności w odniesieniu do środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 368 z 23.12.2006, str. 74, z późn. zm.).
Z powyższych przepisów wynika zatem, zdaniem organu, że maksymalny kwalifikowany obszar jest ustalany w oparciu o system identyfikacji działek rolnych. Organy zgodnie z wyżej przytoczonym przepisem dla obliczenia obszaru zadeklarowanych działek wykorzystały system identyfikacji działek rolnych LPIS, posługując się ortofotomapą, jak również skorzystały ze skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej (GIS), tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych oraz przeprowadziły kontrolę na miejscu. Wymienione działania organów odpowiadają treści art. 7 ust. la ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - jednolita płatność obszarowa przysługuje do powierzchni gruntów rolnych nie większej niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z powyższego wynika także, iż dwa podstawowe rodzaje kontroli realizowane przez ARiMR to kontrole administracyjne i kontrole na miejscu. Pierwszą i podstawową kontrolą jest kontrola administracyjna, której poddawany jest każdy wniosek o przyznanie płatności. Co więcej, jak wynika z powyższego, kontrola w terenie jest kontrolą, która uzupełnia kontrole administracyjną. Podkreślenia wymaga również, że w raporcie kontroli przeprowadzonej na miejscu, stwierdzenie naruszonych norm następuje poprzez wskazanie określonych kodów pokontrolnych, które odpowiadają poszczególnym normom prawnym (por. wyrok NSA z 16 lutego 2011r" IIGSK 190/10).
Tak więc, ustalenia poczynione w trakcie kontroli na miejscu niekoniecznie muszą - choć mogą być tymi, które zostaną przyjęte do ostatecznych obliczeń. Uzyskane w trakcie kontroli na miejscu i administracyjnej wyniki wyrażały się w ustaleniu powierzchni działek rolnych[...],[...] i [...] na poziomie odpowiednio: [...] ha, [...] ha i [...] ha.
Przeprowadzenie dodatkowych dowodów w postaci przesłuchania świadków, czy uzyskania opinii biegłych organ drugiej instancji ocenił jako niezasadne. Przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego w dziedzinie geodezji i kartografii jest niecelowe tym bardziej, iż inspektor dokonujący pomiarów w części kameralnej kontroli ma wykształcenie wyższe w zakresie geodezji i kartografii. Konkludując Dyrektor wyjaśnił, iż na skutek niniejszego orzeczenia, moc prawną zachowuje pozostała część decyzji organu I instancji przyznająca stronie jednolitą płatność obszarową w kwocie [...] zł. Organ odwoławczy wydający decyzję w części reformatoryjną nie jest obowiązany do zawarcia rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy pozostałej części zaskarżonej decyzji, a więc orzeczenia mieszczącego się w art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji takiego rozstrzygnięcia sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. Pogląd ten wyrażony w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego autorstwa prof. M. Jaśkowskiej i prof. A. Wróbla (Zakamycze 2005 r. str. 801-802) oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10.03.2008 r. o sygn. akt I OSK 822/07 podzielił także Dyrektor OR ARiMR orzekając jak w sentencji.
W skardze na rozstrzygnięcie drugoinstancyjne w części, w jakiej organ nie przyznał skarżącemu płatności zgodnie z wnioskiem, strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części i przekazanie do ponownego rozpoznania celem bezstronnego i wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
naruszenie przepisu art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich przez jego niezastosowanie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, a także niedostrzeżenie tego zaniedbania w działaniach organu I instancji,
naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na sprzecznym z prawem zaakceptowaniu niepodjęcia przez organ I instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, ma na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a także na niepodjęciu tych czynności samodzielnie pomimo składanych przez Skarżącego wniosków w tym zakresie, dowodem jest stwierdzenie na działce rolnej [...] ugoru, do którego nie przyznaje się płatności, mimo że na polu rosła kukurydza, co wyraźnie widać na zdjęciach,
naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na prowadzeniu sprawy w sposób stronniczy, powodujący utratę zaufania do władzy publiczne i zaakceptowaniu takiego sposobu prowadzenia sprawy przez organ I instancji, czego przejawem było rozstrzygnięcie wątpliwości co do istnienia na działkach rolnych upraw na niekorzyść skarżącego,
naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaakceptowanie zignorowania przez organ I instancji umotywowanych zastrzeżeń skarżącego w zakresie sposobu przeprowadzenia kontroli, a zwłaszcza kwalifikacji osób kontrolujących i jakości dokumentacji fotograficznej i tym samym uniemożliwienie mu w tej mierze czynnego udziału w postępowaniu, a także na uznaniu przez organ II instancji na podstawie szczątkowego i ewidentnie niefachowego materiału dowodowego, że deklarowana uprana nie istniała na kontrolowanych działkach,
przepisu art. 75 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niedopuszczenie wnioskowanych przez skarżącego dowodów ze świadków oraz biegłego, które miały niezwykle istotne znaczenie dla wyjaśnienia sprawy, bowiem celem ich przeprowadzenia było ustalenie merytorycznego przygotowania kontrolujących do przeprowadzenia kontroli oraz istnienia uprawnień do przeprowadzenia kontroli, jak również wykazanie nieznajomości przez nich procedur przeprowadzania kontroli gospodarstw rolnych,
art. 77 § 1 i 4 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nierozpatrzenie oraz zaakceptowanie nierozpatrzenia w sposób wyczerpujący, a przede wszystkim niezebranie całego materiału dowodowego wnioskowanego przez skarżącego, który umożliwiłby wnikliwe i wszechstronne rozpoznanie wniosku o przyznanie płatności, a także poprzez nieuwzględnienie w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z urzędu faktu, że ze spornych działek zostały zebrane plony, za których certyfikację ARiMR zwróciła nawet skarżącemu koszty poniesione na tę certyfikację i że deklarowane wielkości działek rolnych pochodzą z ewidencji gruntów i zostały podane przez samą Agencję,
art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczność niezbędna do odmowy płatności zaistniała ponieważ ze zgromadzonego przez kontrolujących materiału nie sposób było wyciągnąć praktycznie żadnych opartych na prawdziwym stanie wniosków,
art. 107 §3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na niewskazaniu podstawi prawnej utrzymania w mocy decyzji organy I instancji, a zwłaszcza podstawy prawnej zastosowania zmniejszenia płatności, której zresztą nie podał również organ I instancji,
art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na jego niezastosowaniu co do zaskarżonej części decyzji i utrzymaniu w mocy wadliwej decyzji oraz zaakceptowaniu wad postępowania przed organem I instancji,
Nadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie:
art. 7 i art. 9 Konstytucji RP poprzez niezastosowanie systemu informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19-01-2009 roku do określenia danych o powierzchni upraw podawanych skarżącemu we wstępnie wypełnionym wniosku o płatność błędnych danych dotyczących powierzchni gruntów rolnych skarżącego, w wyniku czego kontrola wykazała niezgodność podanych we wniosku wielkości z wielkościami ustalonymi w trakcie kontroli, co doprowadziło do zmniejszenia płatności na rzecz skarżącego,
art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 26-01-2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego polegające na sprzecznym z tym przepisem, który odwołuje się do aktów prawa wspólnotowego, zastosowaniu wobec skarżącego zmniejszenia płatności w oparciu o wyniki kontroli, które wykazały błędne zadeklarowanie wielkości działek, jednak błąd wynikał z działalności ARiMR, a nie skarżącego,
art. 2 ust. 1 lit a) Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14-03-2007 roku w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że osoby przeprowadzające kontrole na miejscu mają uprawnienia merytoryczne do dokonywania czynności kontrolnych, ponieważ stwierdziły, że na polach brak jest uprawy.
W uzasadnieniu skarżący rozwinął argumentację na poparcie zarzutów skargi, podtrzymując w szczególności twierdzenia o nieprawidłowościach w toku czynności kontroli, podjętych w przekonaniu autora skargi, z uchybieniem procedur i bez upoważnienia oraz nierzetelnych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał zajmowane w sprawie stanowisko wnosząc o jej oddalenie. Odrzucił zarzut skarżącego, że otrzymał raport w pierwotnej wersji bez poprawek, ponieważ raport z czynności kontrolnych został stronie wysłany w dniu [...] r., a poprawki widoczne w raporcie znajdującym się w aktach sprawy opatrzone są datą [...] r. a więc strona postępowania otrzymała raport w ostatecznej wersji. Podano, że skarżący zapoznał się z materiałem sprawy w dniu [...] r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem Sąd nie dopatrzył się naruszęń prawa procesowego lub materialnego.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji ostatecznej jest przyznanie - w pomniejszonej wysokości – jednolitej płatności obszarowej (JPO) i uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do powierzchni grupy upraw podstawowych.
Pomniejszenie z tytułu płatności JPO zostało dokonane wskutek stwierdzenia, że zadeklarowana przez skarżącego powierzchnia działek rolnych ([...] ha) jest większa od stwierdzonej przez organ ([...] ha). Z kolei na pomniejszenie płatności z tytułu UPO – deklarowanych przez rolnika na powierzchni [...] ha – nastąpiło wskutek stwierdzenia przez organ odwoławczy, że powierzchnia kwalifikująca się do tej płatności wynosi [...] ha.
Różnice wynikały z uznania, że granice uprawy wykraczają poza granice działki referencyjnej zadeklarowanej we wniosku oraz przekroczenia powierzchni ewidencyjno-gospodarczej PEG, nadto wykluczenia części areału na działkach [...] i [...] jako terenu, na którym jest brak deklarowanej uprawy kukurydzy, lecz występuje ugór.
Ustaleń w zakresie powierzchni organ dokonał na podstawie wyników kontroli na miejscu (zasadniczo metodą FOTO) oraz na podstawie wyników w trybie kontroli administracyjnej tj. z wykorzystaniem danych odzwierciedlonych w systemie LPIS/GIS.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sprawa była już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. III SA/Wr 841/14 - uchylił decyzję organu drugiej instancji dopatrując się naruszenia norm procesowych. W ocenie Sądu przedłożone wówczas w toku postępowania przez skarżącego dokumenty wskazywały, że kontrolujący nie figurują w wykazie osób upoważnionych do przeprowadzenia kontroli, a ponadto w aktach sprawy brak dowodu potwierdzającego posiadanie przez nie stosownego imiennego upoważnienia. Tymczasem wykonanie kontroli w sposób wadliwy, przez osoby nie posiadające upoważnienia, może mieć wpływ na wynik sprawy. Kwestia ta – zdaniem Sądu – wymagała zatem jednoznacznego wyjaśnienia. Organ administracyjny winien ocenić dowody przedstawione przez skarżącego, przedstawić poddającej się kontroli ocenę dowodów ze wskazaniem jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn dla których dowodom tym dał wiarę a innym nie. Ustalenia poczynione w tym zakresie powinny znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, jak tego wymaga art. 107 § 3 kpa.
Zatem zarówno organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy w administracyjnym toku instancji, jak i skład Sądu obecnie orzekający, są związani oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w przywołanym prawomocnym wyroku. Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby, zaś według art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W kontekście zatem wyartykułowanych zasad, w pierwszym rzędzie Sąd obecnie rozpatrujący sprawę po ponowieniu postępowania drugoinstancyjnego ocenił, czy organ dostosował się do zaleceń opisanego wyżej orzeczenia i w tej materii stwierdza, że uzupełniono postępowanie w kierunku wymaganym, co zresztą znalazło odzwierciedlenie w aktach administracyjnych sprawy, albowiem znajdują się w nich między innymi – wydane w związku z zawartą przez ARMiR z wykonawcą zewnętrznym ("AUTOMOTIVE P. K.’) umową na wykonanie kontroli na miejscu metodą FOTO - wykazy osób upoważnionych do wykonywania czynności kontrolnych, wykaz osób według warunków SIWZ, wykazy stanowisk, listy osób przetwarzających dane osobowe oraz które zapoznały się z instrukcją, kopie stosownych upoważnień imiennych wraz z protokołami ich przekazania. Z niepodważonych przez stronę ustaleń organu, którym organ dał wyraz w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, wynika, że osoby te posiadały stosowne wykształcenie, z kolei okoliczność, że w późniejszym czasie upoważnienie dla jednego z kontrolujących zostało utracone lub nie zwrócone - bez względu na przyczynę, nie może przesądzić o nieważności czynności kontrolnej dokonanej przez tę osobę skoro – po pierwsze - w dacie kontroli upoważnienie takie kontrolujący posiadał, co zostało bezsprzecznie wykazane przez organ na podstawie pozostałych dokumentów, po drugie - kontrolujący występował w imieniu podmiotu uprawnionego do wykonania tej kontroli na rzecz Agencji. Niewadliwe ustalenia w tej mierze organ przytoczył w uzasadnieniu decyzji. Zakres kontroli wskazany w wystawionych dokumentach upoważnień obejmował bezsprzecznie metodę FOTO i kwalifikowanie działek do płatności. Z lektury akt administracyjnych wynika, że gospodarstwo skarżącego zostało wytypowane do kontroli metodą FOTO pod względem każdej pobieranej płatności, co w przypadku skarżącego dotyczyło płatności ONW, w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz rolnośrodowiskowej za 2013 rok.
Kwestionowanie profesjonalizmu, kompetencji merytorycznych osób zatrudnionych w podmiocie zewnętrznym, wykonujących kontrolę, w kontekście ustalonych w toku postępowania okoliczności faktycznych oraz na tle obowiązujących regulacji prawnych, tj. przepisu art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.), w świetle którego Prezes Agencji może powierzyć przeprowadzanie kontroli jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi, a także aktu wykonawczego wydanego na mocy art. 34 ust. 1 pkt 1 – to jest rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 grudnia 2010 r. w sprawie warunków, jakie powinny spełniać jednostki organizacyjne, którym można powierzyć przeprowadzanie kontroli dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 240 z 2010 r. poz. 1605) – jest bezpodstawne. W szczególności treść § 3 tego rozporządzenia ustanawiającego wymogi dla wykształcenia osób uprawnionych do kontroli obejmuje swym zakresem również ten rodzaj edukacji, jakim legitymują się osoby, które przeprowadziły czynności kontrolne w gospodarstwie skarżącego. Sąd nie stwierdził naruszenia norm tego aktu prawnego. Wypada zauważyć, że powołane rozporządzenie ustanawia warunki dla jednostek organizacyjnych, którym można powierzyć wykonywanie czynności kontrolnych, ale jeżeli dana jednostka została wyłoniona w przepisanym prawem trybie i na mocy umowy Agencja powierzyła jej wykonywanie tego rodzaju czynności – to należy uznać, że są one co do zasady prowadzone legalnie. Dla podważenia ich skuteczności nie wystarczy wyrażona przez kontrolowany podmiot wątpliwość co do ich wiarygodności, nie poparta przekonującym argumentem, sprowadzająca się w gruncie rzeczy jedynie do wyrażenia braku akceptacji dla wyników kontroli.
Notabene, gdyby nawet w omawianej materii doszło do uchybień norm procesowych to należałoby zarazem wykazać, że mogły mieć one istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Tymczasem z wywodów skargi nie sposób wywieść, w jaki sposób wykształcenie kontrolującego, czy też okoliczności późniejszej utraty dokumentu upoważnienia do kontroli, miały wpłynąć na sporządzenie i wartość dowodową dokumentacji fotograficznej odzwierciedlającej stan faktyczny kontrolowanych gruntów rolnych. Ustalenia wielkości powierzchni zaś, dokonane w ramach kontroli administracyjnej z wykorzystaniem systemu LPIS/GIS, dokonywał organ administracji publicznej.
Przekonanie strony skarżącej o niemożliwości dokonania prawidłowej weryfikacji w ciągu 51 dni 2393 gospodarstw na terenie województwa d. przez wymieniony podmiot zewnętrzny - nie wytrzymuje konfrontacji z zebranymi przez organ dowodami w postaci ponad 100 fotografii wykonanych w toku kontroli na miejscu oraz szkicami pomiaru działek z zaznaczonymi na nich śladami przejścia inspektorów. Godzi się podnieść, że materiał zgromadzony podczas kwestionowanej kontroli jest obszerny i jednoznacznie odzwierciedla rzeczywisty stan działek, wskutek czego jego ocena przez organy obu instancji nie może budzić wątpliwości. Znamienne jest, że skarżący nie kwestionował, iż fotografie przedstawiają działki, którymi włada i które deklarował we wniosku, a nie sąsiednie lub inne, i nie podważa także okresu, w którym zdjęcia zostały wykonane. Zarzuty co do śladu przejścia inspektorów jako ogólnikowej natury, nie mogą zatem podważyć tego konkretnego materiału dowodowego w postaci zdjęć, szkiców. Notabene z materiałem tym, zawartym w aktach administracyjnych, strona mogła się zapoznać w toku postępowania.
Argumentacja skargi zawiera sformułowania ogólnikowe, nie odnoszące się do żadnego konkretnie opisanego za numerem zdjęcia ze znajdujących się w materiale dowodowym w aktach sprawy na załączonej płycie CD oraz do pisma Biura Kontroli na Miejscu z dnia [...] r. stanowiącego informację, również graficzną, z wektorami pomiaru oraz zasięgu użytków. Tymczasem analiza fotografii obszaru spornego co do uprawy w plonie głównym kukurydzy (na ziarno) nie nasuwa wątpliwości Sądu co do rzetelności ich sporządzenia oraz trafności wniosków organów, że prezentują one ewidentnie w znacznej części ugór. Kierunki i miejsca, z których zostały wykonane zdjęcia zostały naniesione na szkice pomiaru działek.
W takim świetle należy zatem przyjąć, że organy nie naruszyły norm prawa procesowego odmawiając uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego o przesłuchanie kontrolujących na okoliczność w jakich miejscach oraz z jakich kierunków wykonywano fotografie w głębi pola oraz o powołanie biegłego. Kontrola miała na celu przedstawienie stanu w dacie tej czynności procesowej i metoda FOTO na miejscu (oględziny działek) generalnie stanowi dowód bezpośredni. Wbrew twierdzeniom skargi, skarżący, nie przedłożył w toku tego konkretnego postępowania dowodów przeciwstawnych, przykładowo własnych zdjęć, które przedstawiałyby odmienny od ustalonego przez organy rzeczywisty stan gruntów i nie zaprezentował przekonującej argumentacji, która skłaniałyby choćby do przypuszczeń, że fotografie sporządzone przez kontrolujących nieprawidłowo odzwierciedlały rzeczywisty obraz uprawy na spornych gruntach. Z dokumentów dostarczonych przez skarżącego (raportów z kontroli przeprowadzonych przez spółkę z o.o."B " oraz WIJHARS, opinii dr inż. M. I.) wynika, że na kontrolowanych działkach stwierdzono bardzo słabe wschody, tudzież słaby wzrost, kukurydzy.
Stan sprawy nie wymagał wiadomości specjalnych i przeprowadzania dowodu w postaci opinii biegłego na okoliczność istnienia uprawy. Do tego rodzaju ustaleń powołane są samodzielnie organy Agencji.
Po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy Sąd uznał, że organ dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wydano decyzję zgodną z prawem. W szczególności, organy prawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcia w obu instancjach na ustaleniach dokonanych w czasie, jak wyżej zaznaczono, niewadliwie podjętych i wykonanych czynności kontrolnych na miejscu w gospodarstwie skarżącego. W ocenie składu orzekającego Sądu, wyników tej kontroli nie może skutecznie podważyć żaden z zarzutów sformułowanych w skardze. Na okoliczność ustalenia, czy rolnicy spełniają warunki do przyznania wnioskowanej płatności ustawodawca przewidział właśnie kontrole, stanowiąc jednocześnie, że z czynności kontrolnych osoba je przeprowadzająca sporządza protokół. W wyroku z 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II GSK 492/07 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił znaczenie dowodowe protokołu kontroli w sprawach dotyczących wniosku producenta o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Wskazał, że o wadze dowodu z protokołu kontroli świadczy fakt, że kontrole przeprowadzane mogą być tylko przez określone podmioty. Dowodom tym, właśnie z racji przeprowadzania kontroli przez podmioty wyspecjalizowane i bezstronnie, co do zasady przypisać należy przymiot wiarygodności.
W niniejszej sprawie kontrola na miejscu odbyła się bez naruszenia zasad przeprowadzania kontroli określonych w rozporządzeniu Komisji WE nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 2 grudnia 2009 r., str. 65) i sprowadzała się do oceny zgodności deklarowanych działek i ich powierzchni ze stanem faktycznym, a skarżący nie wykazał, aby w jej trakcie doszło do takich naruszeń przepisów, które podważałyby wiarygodność ustaleń poczynionych przez organ. Zgodnie z art. 26 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009, kontrole administracyjne i kontrole na miejscu, przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc, oraz przestrzeganie wymogów i norm istotnych dla wzajemnej zgodności. Jak już wyżej wskazano - lektura akt administracyjnych sprawy prowadzi do konstatacji, że kontrola przeprowadzona została przez osoby wykwalifikowane, a następnie zatwierdzona przez osoby sprawujące bezpośredni nadzór i posiadające odpowiednie uprawnienia.
Z kolei kontrole administracyjne, zgodnie z art. 28 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009 służą wykrywaniu nieprawidłowości, w szczególności przez stosowanie narzędzi informatycznych. Przy czym podkreślenia wymaga, że kontrola administracyjna (a zatem kontrola z wykorzystaniem środków informatycznych) ma znaczenie zasadnicze, a kontrola na miejscu może być stosowana jako uzupełnienie tej kontroli administracyjnej, co wynika z art. 20 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, nr 247/2006,nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16, ze zm.). Stosownie natomiast do art. 17 rozporządzenia nr 73/2009, system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000.
W przywołanym przepisie rozporządzenia nr 73/2009 jako podstawę utworzenia systemu identyfikacji działek rolnych wskazano mapy lub dokumenty ewidencji gruntów albo innych danych kartograficznych; zaznaczono także że należy wykorzystywać techniki skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, a w tym ortoobrazów lotniczych, satelitarnych. System ten wchodzi w skład systemu administrowania i kontroli (zwanego systemem zintegrowanym), który musi być obowiązkowo prowadzony przez każde państwo członkowskie (art. 14 i art. 15 cyt. rozporządzenia 73/2009). System zintegrowany obejmuje skomputeryzowaną bazę danych, system identyfikacji działek rolnych, system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności, wnioski o pomoc, zintegrowany system kontroli, jednolity system rejestrowania tożsamości każdego rolnika, który składa wniosek o pomoc.
Ortofotomapa cyfrowa, czyli zdjęcie powierzchni ziemi wykonane z samolotu lub satelity i przetworzone do postaci metrycznej, jest opracowaniem geodezyjnym wykonywanym zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ortofotomapy cyfrowe pozyskiwane są w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Po wykonaniu podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i są gromadzone w Centralnym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, stanowiącego własność Skarbu Państwa. Należy podkreślić, że ortofotomapy cyfrowe wykonane są w układzie współrzędnych płaskich prostokątnych "1992", tj. państwowym systemem odniesień przestrzennych i stanowią najbardziej optymalne ogólnie dostępne źródło dokonywania pomiarów powierzchni oraz interpretacji w zakresie zagospodarowania gruntami i ich użytkowania, tj. stanowią podstawowy dokument do wykonywania pomiarów i kompleksowej oceny powierzchni kwalifikowanej w ramach działki. Żaden pomiar powierzchni i odległości (w tym także dokonany przez inspektorów przeprowadzających czynności kontrolne na miejscu), zgodnie z przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego, nie może być prowadzony po ukształtowaniu powierzchni terenu. Wszystkie pomiary prowadzi się w tzw. rzucie ortogonalnym (prostopadłym). Ortofotomapa jest bezpośrednim odzwierciedleniem tego wymogu.
Wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska zobowiązane są do ustanowienia zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli (ZSZiK), w tym do prowadzenia systemu identyfikacji działek rolnych (LPIS) ustanowionego na podstawie map lub dokumentów, przy wykorzystaniu skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS) tj. obrazów lotniczych lub satelitarnych. System informacji geograficznych (GIS) pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności. Zintegrowany system kontroli opiera się na bazie danych działek referencyjnych - działek odniesienia, którymi w przypadku systemu polskiego są przetworzone na potrzeby dopłat, dane z ewidencji gruntów i budynków (EGiB). Przyjęte zasady ustalania powierzchni kwalifikowanych do płatności w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wynikają wprost z przepisów unijnych. Rolą tego systemu jest stwierdzenie, czy dana działka ewidencyjna (zadeklarowana do płatności) istnieje, czy jest położona na terenach uprawnionych do dopłat i czy powierzchnia lub suma powierzchni działek rolnych położonych na danej działce ewidencyjnej (lub działkach ewidencyjnych) nie przekracza powierzchni uprawnionej do dopłat (PEG), czy granice deklarowanej do płatności uprawy nie wykraczają poza granice działek referencyjnych. Powyższych ustaleń dokonuje się na ortofotomapie cyfrowej. Jednocześnie zgodnie z wytycznymi Komisji Europejskiej z 2009r., w wyniku kontroli administracyjnych, przeprowadzanych zgodnie z art. 28 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1122/2009, nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy. To samo stanowisko podziela się w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 806/14, dostępny w bazie CBOiNSA).
Trzeba zatem podkreślić, że kontrole administracyjne prowadzone są tylko i wyłącznie w oparciu o powierzchnie referencyjne systemu LPIS wyznaczone na podstawie ortofotomapy oraz materiał graficzny, na którym producent rolny zaznacza położenie działek rolnych na danej działce ewidencyjnej.
Co do pomniejszeń powierzchni przez organy skarżący nie przedstawił dowodów, które podważyłyby ustalenia kontrolujących w zakresie rzeczywistego obszaru deklarowanych działek. Do przedłożonych z kolei przez skarżącego dowodów organ się ustosunkował. Ocenie tej nie można zarzucić braku logiki i przekroczenia reguł swobodnej oceny dowodów.
Pomniejszenie przez organ powierzchni kwalifikującej do otrzymania płatności jest natomiast wynikiem łącznego uwzględnienia wyników kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu. O ile bowiem kontrola w terenie pozwala na ustalenie faktycznego obszaru upraw, to nie umożliwia ona precyzyjnego odniesienia tych pomiarów do granic działek ewidencyjnych. Ustalenia poczynione w oparciu o system LPIS/GIS umożliwiają natomiast nałożenie obrazu działki rolnej na mapy ewidencyjne – co wynika z samej technologii pomiaru i stosowanej metody. Pozwala to na stwierdzenie, czy deklarowany areał kwalifikuje się do płatności, jakie są faktyczne powierzchnie działek, oraz czy rzeczywiste granice deklarowanych upraw wykraczają poza granice działki referencyjnej, zadeklarowanej we wniosku.
Godzi się przy tym podkreślić, że dla ustalenia obszaru kwalifikowanego do płatności konieczne jest ustalenie zarówno faktycznej powierzchni upraw (po uwzględnieniu wyłączeń) tj. powierzchni użytkowanej działki rolnej – co jest możliwe i miało w niniejszej sprawie miejsce na podstawie kontroli na miejscu, jak i odniesienie granic tych upraw do granic działek referencyjnych – czego organ dokonał na podstawie ortofotomapy, z zastosowaniem skomputeryzowanego systemu LPIS. Pomniejszenie deklarowanej płatności może być z kolei zarówno wynikiem stwierdzenia, że ustalona w wyniku kontroli powierzchnia działki rolnej jest inna, niż deklarowana, jak również ustalenia, że granice działki rolnej przebiegają w ten sposób, że część jej powierzchni znajduje się poza działkami referencyjnymi. Każdy z powyższych przypadków rozbieżności zobowiązuje organ do pomniejszenia płatności, choć na innej podstawie – co w niniejszej sprawie znalazło wyraz właśnie w przypisanych tym niezgodnościom kodach błędów. Poczynione w ramach obu tych kontroli nie były zatem sprzeczne, ale się uzupełniały. Treść uzasadnienia decyzji świadczy o tym, że organ wszechstronnie i kompleksowo ocenił cały zebrany materiał dowodowy, a wywiedzione w decyzji wnioski i w konsekwencji zastosowane pomniejszenia płatności, znajdują oparcie w faktach ustalonych na podstawie obu rodzajów kontroli przeprowadzonych w niniejszej sprawie.
Sąd nie podzielił zapatrywania skargi o uchybieniu norm postępowania administracyjnego zawartych w artykułach: 7, 8, 10, 75 § 1, 77, 80, 107 § 3, 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W tej materii bowiem zauważyć należy, że podstawowe znaczenie ma przepis art. 3 powołanej na wstępie ustawy o płatnościach. Stosownie do art. 3 ust. 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 3 ust. 2 pkt 1- 4 tej ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ przed którym toczy się postępowanie stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich prawi obowiązków będących przedmiotem postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Dodatkowo w przepisie art. 3 ust 3 ustawodawca wyraźnie podkreślił, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o których mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W świetle przytoczonych unormowań w postępowaniu w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowych nastąpiło odejście od sformułowanej w art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, w postępowaniu w sprawie przyznania płatności, obowiązuje reguła odmienna i to nie organ administracji publicznej, a producent rolny ma przedstawić wszystkie dowody na poparcie swych twierdzeń i oświadczeń wiedzy i woli co do stanu faktycznego jaki zadeklarował we wniosku o przyznanie płatności rolnej. W omawianym zakresie więc przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania. Tym samym nie mogło dojść do ich naruszenia w postępowaniu.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż organy ARiMR nie uchybiły zasadom procedury oraz podjęły działania w interesie skarżącego, który również miał zapewnione czynne uczestnictwo w postępowaniu, czego wyrazem było składanie przez stronę skarżącą m.in. wniosków dowodowych. Nie doszło również do uchybienia art. 10 k.p.a. Strona miała zapewnioną możność wglądu do materiałów w sprawie oraz wypowiedzenia się (vide np. notatka służbowa z dnia 24 sierpnia 2015 r. w aktach).
Z zaprezentowanych względów Sąd nie podzielił zarzutów strony skarżącej odnoszących się do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego wynikających z przepisów prawa krajowego i unijnego. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan prawny omawianego przypadku i dokonał prawidłowej subsumpcji niewadliwie ustalonego stanu faktycznego do znajdujących zastosowanie norm prawa.
Ustalenia zaś organów Agencji dokonane w sprawach dotyczących innych niż skarżący stron postępowania oraz za następne lata rozliczeniowe w zakresie płatności skarżącego nie mogą być brane pod uwagę, ponieważ nie mają związku ze stanem faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy.
Z podanych powodów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło