IV SA/Wr 151/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi T. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 stycznia 2026 r., nr 010070/684/9093291/2025 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia rodzice aktywni w pracy postanawia: odrzucić skargę. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga wniesiona przez T. C. (dalej: skarżący) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej również: organ) wydaną pod numerem 010070/684/9093291/2025 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia rodzice aktywni w pracy na dziecko W. C. za okres od 1 maja 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. (dalej również: decyzja) Skarga został wniesiona, za pośrednictwem organu poprzez profil informacyjny utworzony w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w dniu 14 lutego 2026 r., co wynika z urzędowego poświadczenia przedłożenia (UPP, Identyfikator poświadczenia: [...], k. 5). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została wydana przez organ w dniu 19 stycznia 2026 r. W tym samym dniu decyzja została doręczona skarżącemu, co potwierdza znajdujący się w aktach administracyjnych wydruk Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (UPD, identyfikator poświadczenia: [...]). Natomiast w dniu 29 stycznia 2026 r. za pośrednictwem organu poprzez profil informacyjny utworzony w systemie teleinformatycznym udostępnionym przez organ oraz zgodnie z zawartym w decyzji pouczeniem, skarżący wniósł odwołanie od decyzji do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organu II instancji. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 18 lutego 2026 r. nr 010070/684/9093291/2025 utrzymał w mocy decyzję. Decyzja organu II instancji została doręczona skarżącemu w dniu 18 lutego 2026 r. (UPD, identyfikator poświadczenia: [...], k. 25). W wykonaniu zarządzenia z dnia 19 marca 2026 r., pismem z dnia 20 marca 2026 r., Sąd wezwał skarżącego do złożenia oświadczenia, czy przedmiotem wniesionej w dniu 12 lutego 2026 r. skargi jest: 1) decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr 010070/684/9093291/2025 z dnia 19 stycznia 2026 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia aktywni rodzice w pracy za okres od dnia 1 maja 2025 r. do 30 czerwca 2025 r.; czy też 2) decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr 010070/684/9093291/2025 z dnia 18 lutego 2026 r., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 stycznia 2026 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia aktywni rodzice w pracy za okres od dnia 1 maja 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. Na wykonanie wezwania zakreślono skarżącemu termin 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem uznania, że przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 stycznia 2026 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia aktywni rodzice w pracy za okres od dnia 1 maja 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 marca 2026 r. na adres do doręczeń elektronicznych (ePUAP, UPD [...], k. 23) i pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Zdaniem Sądu treść wniesionej skargi: "wnoszę skargę na decyzję ZUS w związku ze świadczeniem aktywny rodzic" czy "wnoszę skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania świadczenia Aktywni rodzice w pracy za okres od 1 maja 2025 r. do 30 czerwca 2025 r." jak również brak odpowiedzi skarżącego na prawidłowo mu doręczone wezwanie Sądu z dnia 19 marca 2026 r. świadczą o tym, że przedmiotem skargi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr 010070/684/9093291/2025 z dnia 19 stycznia 2026 r., w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia aktywni rodzice w pracy za okres od dnia 1 maja 2025 r. do 30 czerwca 2025 r. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny obowiązany jest z urzędu badać, czy wniesienie skargi jest dopuszczalne. Negatywny wynik takiej kontroli skutkuje brakiem możliwości rozstrzygnięcia sporu i wydania w sprawie wyroku. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Z kolei przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w art. 52 § 2 p.p.s.a., przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia danego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wspomniana zasada daje natomiast stronie prawo do domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administracyjne. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja organu z dnia 19 stycznia 20256 r. nr 010070/684/9093291/2025 została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" (Dz. U. z 2026 r. poz. 532). Ustawa ta przewiduje w art. 35 ust. 4, że w sprawach odmowy przyznania świadczenia "aktywny rodzic", uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia "aktywny rodzic" oraz nienależnie pobranego świadczenia "aktywny rodzic" Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję. Przy czym jak stanowi dalej art. 54 ust. 1 przedmiotowej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), przy czym organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił ze skargą na wskazaną wyżej decyzję organu, od której to decyzji przysługiwało skarżącemu prawo wniesienia, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, odwołania do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, o czym skarżący został pouczony w treści decyzji. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący z tego uprawnienia skorzystał, bowiem w dniu 29 stycznia 2026 r. wniósł odwołanie od decyzji. W wyniku wniesienia odwołania Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 18 lutego 2026 r. nr 010070/684/9093291/2025 utrzymał decyzję organu w mocy. Decyzja organu II instancji został doręczona skarżącemu w dniu 18 lutego 2026 r. Przed doręczenia skarżącemu decyzji organu II instancji skarżący, w dniu 14 lutego 2026 r, wniósł skargę na decyzję organu pierwszej instancji. Z powołanego art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. wynika, że skargę do sądu administracyjnego można wnieść na decyzję, która nie podlega już zaskarżeniu w administracyjnym toku instancji poprzez odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z tego względu, że taki środek prawny został już w stosunku do kwestionowanego orzeczenia wykorzystany albo dlatego, że postępowanie w danej sprawie jest jednoinstancyjne, co wynikać musi z przepisów szczególnych. Oznacza to zatem, że w sprawach, w których od decyzji organu pierwszej instancji przysługuje odwołanie, przedmiotem skargi skierowanej do sądu administracyjnego może być tylko decyzja organu odwoławczego. Niedopuszczalna jest natomiast skarga na decyzję organu pierwszej instancji, wydana w tej sprawie (tak m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 462/22; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 110/22). Wykładnię art. 52 § 1 p.p.s.a. trafnie prezentuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt I OSK 116/13). Otóż o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić dopiero po rozpoznaniu przez organ administracji publicznej wniesionego środka zaskarżenia. Zatem niezachowanie przewidzianego w art. 52 § 1 p.p.s.a. trybu ma miejsce zarówno wówczas, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak też w przypadku złożenia do sądu administracyjnego skargi po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ. Innymi słowy nie wystarczy samo złożenie środka zaskarżenia od kwestionowanych decyzji czy postanowienia organu I instancji, lecz wymagane jest, aby skarga została wniesiona na stosowne działanie organu podjęte po rozpatrzeniu takiego środka prawnego. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, przysługującego jej w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w danej sprawie, otwiera tej stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Niedopełnienie przez skarżącego warunku określonego w powyższych przepisach, tj. wniesienie skargi na decyzję organu I instancji w sytuacji jednoczesnego wniesienia odwołania od tej decyzji, skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w myśl którego, sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Użyte w tym przepisie sformułowanie "innych" wskazuje na inne przyczyny, niż te wymienione w pkt 1-5 art. 58 § 1 p.p.s.a. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn występuje zwłaszcza, gdy skarga zostanie wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 635/22). Sąd zauważa również, że nawet gdyby przedmiotem wniesionej w dniu 14 lutego 2026 r. skargi była decyzja organu II instancji, tj. decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr 010070/684/9093291/2025 z dnia 18 lutego 2026 r., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 19 stycznia 2026 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia aktywni rodzice w pracy za okres od dnia 1 maja 2025 r. do 30 czerwca 2025 r., również taka skarga podlegałaby odrzuceniu jako wniesiona przedwcześnie. Wskazać należy, że zachowanie terminu i sposób obliczania terminu do dokonania czynności procesowych (w tym do wniesienia skargi) reguluje Rozdział 5 – "Terminy" Działu III p.p.s.a. Do obliczania terminu stosuje się przepisy prawa cywilnego z jednym odstępstwem uregulowanym w art. 83 § 2 p.p.s.a. Terminy ustawowe, a takim terminem jest termin do wniesienia skargi, biegną od zdarzenia prawnego wskazanego w przepisach prawa, przy czym przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło (art. 111 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz. U. z 2025 r. 1071). Takim zdarzeniem prawnym jest dzień doręczenia decyzji lub postanowienia. Zatem termin do wniesienia skargi biegnie od dnia następnego od dnia zdarzenia prawnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych. Warszawa 2009, s. 149-150). W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że skarga wniesiona przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu jest niedopuszczalna (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 23 listopada 2017; sygn. akt I OSK 2364/17 i z dnia 27 marca 2019 r. sygn. akt I GSK 325/19). W związku z powyższym, w przypadku skarżącego termin do wniesienia skargi na decyzję organu II instancji, doręczoną skarżącemu w dniu 18 lutego 2026 r., rozpoczął swój bieg w dniu 19 lutego 2026 r. Natomiast skarżący skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skierował w dniu 14 lutego 2026 r. (UPP Identyfikator poświadczenia: [...], k. 5), a zatem przed skutecznym doręczeniem mu rozstrzygnięcia organu II instancji. Kierując się wskazaną argumentacją, Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.