IV SA/Wr 161/17

WyrokWSA we Wrocławiu2017-05-30

Skład orzekający: Henryk Ożóg, Ewa Kamieniecka, Mirosława Rozbicka-Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady powiatu ustalająca rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych, nakładająca obowiązek dyżurów w porze nocnej, w niedziele i święta, narusza przepisy Konstytucji RP dotyczące wolności gospodarczej i czy może być podstawą do stwierdzenia jej nieważności w części?
Ratio decidendi
Uchwała rady powiatu ustalająca rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych, w tym obowiązek dyżurów w porze nocnej i dni wolne od pracy, jest zgodna z prawem. Zapewnienie dostępności świadczeń farmaceutycznych mieści się w pojęciu ochrony zdrowia publicznego, która uzasadnia ograniczenie wolności działalności gospodarczej. Ustalenie takiego rozkładu nie narusza istoty wolności gospodarczej, a jedynie ogranicza czas funkcjonowania apteki, co jest dopuszczalne na podstawie ustawy.
Stan faktyczny
Apteka Z.B. sp. z o.o. zaskarżyła uchwałę Rady Powiatu L. ustalającą rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych, zarzucając jej naruszenie przepisów Konstytucji RP poprzez nałożenie obowiązku całodobowych dyżurów w porze nocnej, w niedziele i święta. Skarżąca argumentowała, że obowiązek ten generuje straty, ogranicza wolność gospodarczą i może być zastąpiony dyżurem telefonicznym. Rada Powiatu wniosła o oddalenie skargi, wskazując na swoje kompetencje ustawowe i konieczność zapewnienia dostępności świadczeń farmaceutycznych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi Apteki Z.B. sp. z o.o. w J. G. na uchwałę Rady Powiatu L. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Lwóweckiego oddala skargę w całości. Uchwałą z dnia 25 listopada 2016 r., nr XXIII/38/16 wydaną na podstawie przepisów art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 814) oraz art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (tj. Dz. U. z 2008 r. nr 45, poz. 271 ze zm.), zwana dalej: prawo farmaceutyczne, po zasięgnięciu opinii Burmistrza Gminy i Miasta Lwówek Śląski, Burmistrza Gminy i Miasta Gryfów Śląski, Burmistrza Gminy i Miasta Lubomierz, Burmistrza Miasta i Gminy Mirsk, Burmistrza Miasta i Gminy Wleń oraz Dolnośląskiej Izby Aptekarskiej we Wrocławiu Rada Powiatu Lwóweckiego ustaliła godziny pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Lwóweckiego w roku 2017. W § 1 ust. 2 tej uchwały ustalono rozkład pracy aptek ogólnodostępnych na terenie Powiatu Lwóweckiego według załącznika. Do uchwały dołączono harmonogram dyżurów, a w jej uzasadnieniu Rada Powiatu stwierdziła, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych, stanowiący załącznik do niniejszej uchwały uwzględnia potrzeby ludności i zapewnia dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedziele i święta i inne dni wolne od pracy. Został przy tym przesłany do burmistrzów miast i gmin z terenu Powiatu Lwóweckiego i Dolnośląskiej Izby Aptekarskiej. Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przez Aptekę Z. B. Sp. z o.o. w J. G. (dalej: skarżąca). Skarżąca wniosła o stwierdzenie jej nieważności w części, w której nakłada na skarżącą obowiązek pełnienia całodobowych dyżurów w określonych tygodniach drugiej połowy roku 2017 r. W uzasadnieniu skargi skarżąca zarzuciła, że zaskarżona uchwała nałożyła na skarżącą aptekę obowiązek dyżuru w porze nocnej, w niedzielę i święta i inne dni wolne od pracy w okresie od dnia 8 sierpnia 2016 r. do 14 sierpnia 2016 r. przez 24 godziny na dobę. Zdaniem skarżącej, w świetle kryteriów przyjętych przez ustawodawcę a wskazanych w przepisach Prawa farmaceutycznego rozkład pracy aptek nie może być ustalany mechanicznie w oderwaniu od realiów tylko powinien być dostosowany do potrzeb ludności w warunkach codziennych. Należy zatem brać pod uwagę okoliczności istniejące na danym terenie w normalnych codziennych warunkach, takie jak liczba ludności, skupiska placówek aptecznych, możliwość przemieszczania się pomiędzy nimi itp. Przepis art. 94 ust. 2 prawa farmaceutycznego nie przewiduje, w jakiej formie apteka powinna być dostępna dla pacjentów w nocy oraz czy powinna być otwarta w tradycyjnym tego słowa znaczeniu. Skarżąca apteka jest, co prawda placówką ochrony zdrowia publicznego, ale nie jest zakładem opieki zdrowotnej i nie udziela świadczeń zdrowotnych. Do obowiązków samorządu lokalnego należy zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców, jednak całkowicie pomija się fakt, iż apteki to z jednej strony placówki ochrony zdrowia, z drugiej zaś - przedsiębiorstwa, które utrzymują się wyłącznie z własnych zysków. Wymaganie od właścicieli aptek, by dobrowolnie zgadzali się na generowanie strat jest, co najmniej kontrowersyjne. Tym bardziej, iż samorząd narzuca z góry obowiązek pełnienia osobistego dyżuru w aptece, zupełnie nie ponosząc związanych z tym konsekwencji, przede wszystkim finansowych. Według oceny skarżącej ale i wielu innych farmaceutów w kraju (spór o nocne apteki jest, bowiem powszechny) dostępność świadczeń, o której mowa w przepisie art. 94 ust. 4 cytowanej ustawy może zostać zapewniona również poprzez dyżur telefoniczny. Jeśli farmaceuta jest dostępny dla swoich pacjentów w porze nocnej pod telefonem, który jest cały czas włączony, oraz gdy czas dojazdu z miejsca pełnienia dyżuru do apteki jest krótki, to nie ma żadnych przeszkód, aby ustalić nocne dyżury aptek pod telefonem. W takiej sytuacji nawet w przypadku zaistnienia nagłego, nieprzewidzianego zdarzenia pacjent ma zapewniony szybki dostęp do świadczeń apteki i farmaceuty. Istotne jest jednak, aby pacjenci mieli łatwy dostęp do informacji o numerze dyżurnego telefonu (np. przez Internet, z ulotek w aptekach i przychodniach). Podkreślono przy tym, że w omawianej sprawie, prowadzący aptekę dyżurowali 24 godziny w określonym czasie chcąc sprawdzić zapotrzebowanie miejscowej ludności do podobnego rodzaju usług. Okazało się, że popyt na przedmiotowe usługi był zerowy. Z tych też względów skarżąca wniosła o ustalenie 24-godzinnych dyżurów telefonicznych, które w pełni zaspokoją potrzeby ludności oraz zabezpieczą dostęp do leków. Jako przykład wymieniono powiat górowski, który wydał uchwałę o rozkładzie godzin pracy aptek ogólnodostępnych zlokalizowanych na terenie powiatu, w której zezwolono na pełnienie przez apteki nocnych dyżurów pod telefonem. To rozwiązanie pozytywnie zaopiniowała Dolnośląska Izba Aptekarska we Wrocławiu. U podstaw takiego rozwiązania leżały względy praktyczne - wysokie koszty dyżurów nocnych oraz obawa o bezpieczeństwo pracowników apteki pełniących tego typu dyżury. Ponadto, jak wynika z przekazów medialnych, właściciele aptek oraz władze powiatowe nie otrzymywały żadnych negatywnych sygnałów od pacjentów. Nie skarżyli się oni na trudności w dostępności do aptek w nocy. Ponadto skarżąca zarzuciła, że w kwestionowanej uchwale brak jest informacji, czy Rada zasięgała odpowiednich organów i jakie było ich stanowisko w tej sprawię. Z tego też względu nie sposób przyjąć, iż uzasadnienie spornej uchwały zostało sporządzone w sposób prawidłowy. W ocenie skarżącej, władze samorządu całkowicie pomijają również fakt, iż pełnienie dyżurów nocnych przez aptekę, w której znajdują się środki odurzające i inne substancje, które mogą zostać wykorzystane, jako narkotyczne, jest szczególnie niebezpieczne. Tym samym na podmiot prowadzący aptekę zostaje nałożony - poza koniecznością zapłaty wynagrodzenia dla dyżurującego farmaceuty - dodatkowy obowiązek, zapewnienia bezpieczeństwa i zabezpieczenia apteki oraz pracownika przed ewentualnym wandalizmem czy kradzieżą. To zaś wiąże się z dodatkowymi, wysokimi kosztami, które przedsiębiorca musi wyłożyć z własnych środków finansowych. Według skarżącej, wydatki te w żaden sposób nie są rekompensowane. Zgodnie bowiem z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie maksymalnej wysokości dopłat pobieranych przez aptekę za ekspedycję produktów leczniczych w porze nocnej oraz określenia grupy produktów leczniczych, za których wydanie w porze nocnej nie pobiera się opłaty, maksymalna wysokość dopłat pobieranych przez aptekę za ekspedycję leków w porze nocnej, niezależnie od ilości wydanych produktów leczniczych lub realizowanych recept, wynosi 3,20 zł. Jednocześnie § 2 stanowi, iż opłaty tej nie pobiera się za wydanie środków odurzających, antybiotyków, produktów leczniczych przepisanych na recepcie, na której zamieszczono adnotację "cito" lub inną równoznaczną, jeżeli realizacja recepty następuje w porze nocnej w dniu jej wystawienia lub w dniu następnym. Skarżąca wskazała, że akt prawny określający godziny funkcjonowania placówek usługowych z pewnością ogranicza wolność gospodarczą. Art. 20 Konstytucji wprowadza ochronę wolności gospodarczej, na której oparty jest ustrój gospodarczy RP. Zaś art. 22 zezwala na ograniczenie wolności gospodarczej tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny. Dodatkowo art. 31 ust. 3 mówi, że ograniczenia nie mogą naruszać istoty wolności. Natomiast interesy pracowników i ograniczenia ich zatrudniania w określonych godzinach i dniach świątecznych zawarte są w Kodeksie pracy, a więc akcie prawnym wyższego rzędu niż uchwała rady powiatu. Skoro zatem przepisy ustawy Prawo farmaceutyczne pozostają w sprzeczności z przepisami Konstytucji RP to nie mogą być podstawą wydania aktów prawa miejscowego. Rada Powiatu ponadto nie może, zatem narzucać na pracodawcę obowiązku, z którego wynika konieczność zatrudnienia pracownika wbrew przepisom kodeksu pracy. W odpowiedzi na skargę Rada Powiatu Lwóweckiego wniosła o jej oddalenie. Wskazano, że Rada Powiatu Lwóweckiego podejmując zaskarżoną uchwałę działała na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa: art. 4 ust. 1 pkt. 2 ustawy o samorządzie powiatowym oraz art. 94 ust. 1 i 2 ustawy prawo farmaceutyczne. To racjonalny prawodawca przyznał Radzie Powiatu kompetencje do działania w zakresie objętym uchwałą i Rada Powiatu Lwóweckiego wykonała wynikający z przywołanych wyżej przepisów obowiązek, określając w uchwale rozkład pracy aptek ogólnodostępnych, uwzględniając konieczność dostosowania rozkładu do potrzeb ludności i zapewnienia dostępności świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Podjęcie uchwały było poprzedzone zasięgnięciem opinii podmiotów wskazanych w art. 94 ust. 2 ustawy Prawo farmaceutyczne. Zaskarżona uchwała znajduje oparcie w przepisach Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 87 ust. 2 stanowi, że źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. W art. 94 stanowi, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. W świetle przywołanych przepisów Konstytucji bezspornym jest, iż Rada Powiatu Lwóweckiego podejmując zaskarżoną uchwałę działała na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie. Tak długo jak długo w obrocie prawnym funkcjonować będzie art. 94 ustawy Prawo farmaceutyczne w obecnym brzmieniu Rada Powiatu Lwóweckiego będzie posiadała kompetencje do określenia rozkładu pracy aptek ogólnodostępnych na obszarze Powiatu Lwóweckiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga spełnia wymogi formalne. Skarżąca wyczerpała tryb postępowania – wezwała organ powiatu do usunięcia naruszenia prawa. Oczywistym jest także interes prawny skarżącej, która jest właścicielem apteki "[...]" działającej we W., a uregulowania zawarte w zaskarżonej uchwale dotyczą w sposób bezpośredni tej placówki. Zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, dla którego ustawową podstawą jest przepis art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm., dalej jako: prawo farmaceutyczne), w myśl którego rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien być dostosowany do potrzeb ludności i zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy. Zgodnie z art. 94 ust. 2 prawa farmaceutycznego, rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych na danym terenie określa, w drodze uchwały, rada powiatu, po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane zostało stanowisko odnośnie rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych. W wyroku z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1338/10, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z redakcji art. 94 ust. 1 Prawa farmaceutycznego wynika, że rozkład godzin pracy aptek ogólnodostępnych powinien "być dostosowany do potrzeb ludności" oraz "zapewniać dostępność świadczeń również w porze nocnej, w niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy". W wyroku powyższym powołano się na orzeczenia sądów administracyjnych podzielających powyższy pogląd (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 3 października 2006 r., sygn. akt III SA/Wr 185/06, wyrok WSA w Kielcach z 30 września 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 388/08, wyrok WSA w Gdańsku z 9 września 2010 r., sygn. akt III SA/Gd 254/10, wyrok WSA we Wrocławiu z 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 342/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, że wskazane w ustawie cele (zadania) pomyślane zostały dla dwóch odmiennych sytuacji. Z jednej strony rozkład godzin pracy powinien być dostosowany do bieżących, codziennych potrzeb ludności, co wiąże się z zapotrzebowaniem społeczności lokalnej na powszechne, wykonywane przez apteki ogólnodostępne usługi, świadczone w zwykłych warunkach. Ustalając godziny pracy aptek w normalnych, codziennych warunkach należy zatem uwzględniać potrzeby ludności, a więc brać pod uwagę takie okoliczności jak np. liczba ludności oraz skupiska mieszkańców na danym terenie, zagęszczenie zabudowy mieszkaniowej, podział miejscowości na osiedla, liczba i układ placówek aptecznych na danym obszarze. Z drugiej zaś strony rozkład nie może pomijać sytuacji nadzwyczajnych, których częstotliwości występowania nie sposób przewidzieć. Ustalając rozkład pracy aptek, trzeba mieć bowiem na uwadze także przypadki szczególne, niezwiązane bezpośrednio z zaspokajaniem zwykłych codziennych potrzeb w zakresie zapotrzebowania na leki. W odniesieniu do nich brak jest możliwości zbadania zapotrzebowania na usługi farmaceutyczne, jako że nie można przewidzieć prawdopodobieństwa pojawienia się nagłej choroby czy zaistnienia innego zdarzenia zagrażającego zdrowiu lub życiu człowieka. Nie znajduje zatem do nich zastosowania kryterium istnienia lub nieistnienia "potrzeb ludności" jest to bowiem kryterium obiektywnie niemierzalne w tych sytuacjach. Należy również pamiętać, że rolą aptek jako placówek ochrony zdrowia publicznego jest świadczenie pełnego zakresu usług farmaceutycznych wymienionych w art. 86 ustawy. Nie ogranicza się ona przecież do wydawania leków na receptę. Dyżury aptek, rozumiane jako świadczenie usług poza normalnym rozkładem godzin pracy również w porze nocnej, niedzielę, święta i inne dni wolne od pracy należy traktować jako realizację ustawowego obowiązku zapewnienia dostępności usług farmaceutycznych w wyjątkowych, nadzwyczajnych warunkach. Nie sposób także pominąć szczególnego unormowania zawartego w art. 96 ust. 2 prawa farmaceutycznego, według którego w przypadku nagłego zagrożenia zdrowia lub życia farmaceuta może wydać bez recepty lekarskiej produkt leczniczy zastrzeżony do wydawania na receptę w najmniejszym terapeutycznym opakowaniu, z wyłączeniem środków odurzających, substancji psychotropowych i prekursorów grupy l-R. Wbrew twierdzeniu skarżącej warunek ten nie zostanie spełniony poprzez pełnienie tylko dyżuru telefonicznego. Zapewnienie dostępu społeczności lokalnej do świadczeń farmaceutycznych mieści się w pojęciu promocji i ochrony zdrowia, która zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie powiatowym jest obowiązkiem każdego powiatu jako jednostki samorządu terytorialnego. Z obowiązku tego nie mogą również zwolnić szczególne warunki pracy konkretnej apteki, np. liczba zatrudnionych w niej osób. Warto bowiem pamiętać, że odpowiednia organizacja pracy w aptece, w tym zatrudnienie takiej liczby osób, która umożliwia świadczenie usług farmaceutycznych poprzez zaopatrywanie ludności w produkty lecznicze zgodnie z istniejącym zapotrzebowaniem, jest - w myśl art. 88 ust. 5 prawa farmaceutycznego obowiązkiem kierownika apteki ( zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 3 października 2006 r., III SA/Wr 185/06, OwSS 2007, nr 1, poz. 13). Przyjęcie odpowiednich rozwiązań, zapewniających właściwą realizację ustawowych obowiązków, jest nadto nieodzownym warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej w sposób zgodny z prawem. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej zaskarżona uchwała podjęta została z zachowaniem wymogów formalnych przewidzianych w art. 94 ust. 2 prawa farmaceutycznego tj. po zasięgnięciu opinii wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) gmin z terenu powiatu i samorządu aptekarskiego (opinia negatywna). Wszystkie opinie znajdują się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, a zaskarżona uchwała na wstępie wskazuje, że podjęta została po zasięgnięciu opinii Burmistrza Gminy i Miasta Lwówek Śląski, Burmistrza Gminy i Miasta Gryfów Śląski, Burmistrza Gminy i Miasta Lubomierz, Burmistrza Miasta i Gminy Mirsk, Burmistrza Miasta i Gminy Wleń oraz Dolnośląskiej Izby Aptekarskiej we Wrocławiu Rada Powiatu Lwóweckiego. W tym miejscu wskazać należy, że powyższe opinie nie mają mocy wiążącej, lecz mają jedynie walor doradczy. Natomiast Sąd nie może i nie jest w stanie ocenić merytorycznej jakości postępowania opiniodawczego prowadzonego z organami samorządu gminnego i zawodowego. Przedmiotem oceny jest jedynie sprawdzenie, czy nastąpiło formalne wypełnienie przez radę powiatu procedury opiniodawczej. Negatywna opinia Dolnośląskiej Izby Aptekarskiej nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Jak wskazał Starosta Lwówecki, sposób podziału dyżurów aptek był wielokrotnie analizowany i konsultowany z przedstawicielami aptek z terenu powiatu, prezentujących różne interesy i opinie. Obecny rozkład jest efektem kompromisu wypracowanego podczas spotkań z właścicielami aptek (pismo do Dolnośląskiej Izby Aptekarskiej z dnia 15 listopada 2016 r., nr IS.0720.3.18.2016). Nie jest również trafny zarzut ograniczenia wolności gospodarczej poprzez ingerencję Rady w sferę funkcjonowania placówek usługowych i ustalanie godzin ich pracy. Jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie i doktrynie wolność działalności gospodarczej, stanowiąca jedną z podstaw społecznej gospodarki rynkowej (art. 20 Konstytucji RP), nie ma charakteru absolutnego. W przypadkach i na warunkach określonych w art. 22 i 31 ust. 3 Konstytucji RP wolność działalności gospodarczej może być ograniczana. Konstytucja dopuszczając ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych praw i wolności stanowi, że może nastąpić to tylko w ustawie i tylko wówczas, gdy ograniczenia są konieczne w demokratycznym Państwie w celu zapewnienia jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, ochrony własności i praw innych osób. Przyjęte w Konstytucji RP rozwiązanie oznacza, że prawodawca przewidział sytuację, gdy konieczne będzie stopniowanie ochrony poszczególnych wolności i praw obywatelskich. Wśród dóbr podlegających szczególnej ochronie, która uzasadnia ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności obywatelskich wymieniona została ochrona zdrowia. W związku z tym ograniczenie wolności obywatelskich, w tym wolności działalności gospodarczej może nastąpić, jeżeli wymaga tego ochrona zdrowia. Istotne przy tym jest, by ograniczenie konstytucyjnej wolności nie naruszało jej istoty. W rozpoznawanej sprawie, wbrew stanowisku skarżącej, taka sytuacja nie miała miejsca. Akt prawa miejscowego ograniczający swobodę prowadzenia działalności gospodarczej został wydany na podstawie ustawy (art. 94 ust. 2 prawa farmaceutycznego) i mieścił się w jej granicach. Ustawodawca, decydując o konieczności zapewnienia dostępności świadczeń farmaceutycznych również w porze nocnej i dni wolne od pracy, udzielił organom stanowiącym powiatu upoważnienia do ustalenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych. Jak zauważa się w orzecznictwie, ustalenie rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, w drodze uchwały rady powiatu, niewątpliwie stanowi ograniczenie swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorca prowadzący aptekę ogólnodostępną nie może bowiem samodzielnie wyznaczać ram czasowych jej funkcjonowania. Podkreślenia jednak wymaga, że prowadzenie apteki ogólnodostępnej, będącej placówką ochrony zdrowia publicznego, z istoty rzeczy związane jest z pewnymi ograniczeniami. Wspomniane ograniczenia, dotyczące określenia rozkładu godzin pracy aptek ogólnodostępnych, ustanowione zostały w drodze ustawy (art. 94 ust. 1 prawa farmaceutycznego) i były konieczne dla ochrony zdrowia publicznego. Niewątpliwie zapewnienie dostępności świadczenia usług farmaceutycznych, w tym także porze nocnej i dni wolne od pracy mieści się w pojęciu ochrony zdrowia publicznego. Ograniczenie swobody działalności gospodarczej polegające na ustaleniu harmonogramu godzin pracy apteki ogólnodostępnej nie narusza istoty tej wolności. Podmiot prowadzący taką aptekę w godzinach określonych w rozkładzie uchwalonym przez radę powiatu nie jest pozbawiony możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a jedynie dotykają go pewne ograniczenia w zakresie czasu funkcjonowania apteki (wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 1/17, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Reasumując, Sąd stwierdził, że rozkładowi godzin pracy aptek ogólnodostępnych zawartemu w załączniku nr 1 do zaskarżonej uchwały nie można zarzucić niezgodności z prawem, bowiem odpowiada on warunkom i wymogom, o których mowa art. 94 ust. 1 i 2 prawa farmaceutycznego, jest sformułowany w sposób nie nasuwający wątpliwości, po zasięgnięciu opinii wymaganych ustawą. Z tych wszystkich względów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło