IV SA/Wr 163/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-08-20
Skład orzekający: Katarzyna Radom, Aneta Brzezińska, Daria Gawlak-Nowakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która poniosła straty w wyniku klęski żywiołowej w budynku mieszkalnym, ale w dniu zdarzenia nie zamieszkiwała w tym budynku i nie prowadziła w nim gospodarstwa domowego, przysługuje zasiłek celowy na pomoc doraźną?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji przedwcześnie odmówiły przyznania zasiłku celowego na pomoc doraźną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, czy skarżący prowadził gospodarstwo domowe w zalanym domu w dniu powodzi, a także czy posiada inne miejsce zamieszkania. Przyznanie zasiłku nie jest uzależnione od dopuszczenia obiektu do użytkowania, a pomoc doraźna ma służyć osobom, które poniosły szkodę i prowadziły gospodarstwo domowe w uszkodzonym budynku.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pomoc doraźną w kwocie 8.000 zł z powodu strat poniesionych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. w jego domu. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że skarżący nie mieszkał w zalanej nieruchomości w dniu powodzi i nie prowadził tam gospodarstwa domowego, a także dysponuje innym lokalem mieszkalnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zaskarżył decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędną interpretację przepisów materialnych, w szczególności art. 40 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 28 stycznia 2025 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Dzierżoniów z dnia 21 listopada 2024 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 28 stycznia 2025 r., nr SKO 4101/2/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Dzierżoniów z dnia 21 listopada 2024 r., nr ŚS 4010/603/24.
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 stycznia 2025 r., nr SKO-4101/2/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) oraz art. 39 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 i 3, art. 18 ust. 1 pkt 4 i art. 110 ust. 2 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.), po rozpatrzeniu odwołania P. M. (dalej: Strona, Skarżący, Wnioskodawca), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Dzierżoniów (dalej: organ I instancji) z dnia 21 listopada 2024 r., nr ŚS 4010/603/24 odmawiającą Skarżącemu przyznania zasiłku celowego na pomoc doraźną w kwocie 8.000 zł z przeznaczeniem na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej.
Skarżący w dniu 20 września 2024 r. złożył wniosek o udzielnie pomocy w formie zasiłku celowego na pomoc doraźną w związku z powodzią w dniu 15 września 2024 r. We wniosku określono szkody materialne i zniszczenia w budynku mieszkalnym/lokalu mieszkalnym. Poinformował, że "dom, czyli działka 643/2 zgłoszona do odbioru, który miał nastąpić w październiku 2024 r." Załączył również 13 sztuk zdjęć.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia 21 listopada 2024 r. odmówił przyznania Stronie zasiłku celowego na pomoc doraźną w związku ze zdarzeniem klęskowym - powódź we wrześniu 2024 r. pod adresem: "ul. [...]", [...]-[...] M.
W uzasadnieniu wskazał na przepisy art. 2, art. 3, art. 39 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 40 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1238 ze zm., dalej: u.p.s.) oraz zasady udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z części 85 – Budżety wojewodów, dział 852 –Pomoc społeczna, rozdział 85278 – usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. określone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 18 października 2024 r. (dalej: Zasady udzielania pomocy ze środków budżetu państwa).
Odwołując się do tych regulacji organ I instancji wyjaśnił warunki przyznania świadczeń akcentując cele pomocy społecznej. Wskazał na przeprowadzony w dniu 21 września 2024 r. rodzinny wywiad środowiskowy oraz protokół z oględzin nieruchomości z dnia 21 września 2024 r. Na tej podstawie ustalono że zalany został parter budynku - ok. [...] m2 na wysokości do [...] m. Zamoczeniu uległy ściany (malowane), ok. [...] m2 paneli podłogowych, doły mebli kuchennych w zabudowie, sprzęt AGD (lodówka, pralka, zmywarka, płyta indukcyjna, piekarnik), cztery witryny, komoda, kanapa narożna, dwie szafki łazienkowe. Według oświadczenia Strony zniszczeniu uległy dwie pary drzwi wewnętrznych wraz z futrynami, zbita szyba w drzwiach tarasowych. Pomieszczenie (na poziomie budynku, jedno z pomieszczeń w bryle), w którym znajduje się piec na pellet również uległo zalaniu. Ponadto Wnioskodawca zgłosił zalanie dwóch garaży (pomieszczeń gospodarczych), w których trzymał pellet na zimę. Budynek nie jest ubezpieczony, ponieważ właściciel nie zgłosił jeszcze nowo budowanego budynku do odbioru, bądź mimo zgłoszenia do nadzoru budowlanego, nie odbył się jeszcze. W dniu 15 października 2024 r. Skarżący złożył oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za składanie fałszywych zeznań, zawierające informację, iż "w dniu powodzi nie mieszkałem pod adresem [...]. Dom był w końcowej fazie przygotowywania do odbioru budynku. W czasie powodzi mieszkałem pod adresem [...]".
Następnie odwołując się do przytoczonych regulacji prawnych, organ I instancji podkreślił, że warunkiem niezbędnym do przyznania zasiłku celowego w wysokości 8000 zł jest prowadzenie gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym na terenie obszaru dotkniętego powodzią. W analizowanym przypadku, Wnioskodawca nie spełnia przedmiotowego warunku, tj. w dniu powodzi nie mieszkał pod adresem, którego dot. wniosek, zatem w dniu wystąpienia powodzi nie prowadził gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku tego zdarzenia. Podsumowując, organ I instancji stwierdził, że udzielenie Stronie wnioskowanych świadczeń nie jest niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych w szczególności w formie schronienia, biorąc pod uwagę, że Wnioskodawca dysponuje innym lokalem mieszkalnym, w którym zaspokaja te potrzeby.
Końcowo zauważył organ I instancji, że w przypadku zasiłku celowego 8 tys. zł, wypłacanego na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s., warunkiem jego przyznania z tytułu klęski żywiołowej jest ogłoszony stan klęski na danym terenie. Ww. zasiłek celowy przyznawany jest bowiem w warunkach poniesionej straty, ale ma służyć zaspokojeniu niezbędnej potrzeby życiowej. Jak podkreśla się w orzecznictwie - "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że "niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez wnioskodawcę" (wyrok WSA w Lodzi z 12 grudnia 2017 r., III SA/Ld 843/17). A zatem jeśli powstała szkoda dotyczy budynków mieszkalnych, ale niezamieszkałych - to należy uznać, że przyznanie pomocy nie będzie mieściło się w warunku zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Ww. świadczenia nie mają bowiem charakteru odszkodowawczego, rekompensującego poniesione straty, ale mają służyć zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, co w warunkach niezamieszkiwania w takim budynku mieszkalnym, nie może zostać zrealizowane.
Podsumowując stwierdził, że "przenosząc powyższy stan prawny na grunt przedmiotowej sprawy oraz na podstawie postępowania orzeczono jak na wstępie".
W odwołaniu Skarżący zarzucił, że z przepisów nie wynika, aby fakt zamieszkania po innym adresem, niż w tym, w którym nastąpiły szkody, był przesłanką do odmowy udzielenia zasiłku. Wskazał, że prowadził w zalanym domu gospodarstwo domowe. Dom posiadał pełne wyposażenie, zainstalowany piec CO, w domu znajdował się sprzęt w postaci wkrętarek, wiertarek, dwóch zagęszczarek, kompresora, piły spalinowej, spawarki i różnych kluczy. Odbiór budynku zaplanowany był na październik, a tylko przez powódź i jej skutki się nie odbył.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 28 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało na przepisy art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 40 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. oraz Zasady udzielania pomocy ze środków budżetu państwa.
Odwołując się do tych regulacji organ odwoławszy wyjaśnił warunki przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na pomoc doraźną akcentując, że warunkiem otrzymania pomocy w ww. formie jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego w lokalu (budynku), który został zalany w wyniku powodzi. Tym samym osobą uprawnioną do otrzymania przedmiotowego zasiłku celowego jest osoba, która w dniu wystąpienia zdarzenia faktycznie mieszkała i prowadziła swoje gospodarstwo domowe w budynku, który został dotknięty skutkami klęski żywiołowej - powodzi. Ustawodawca wiąże bowiem wypłatę pomocy z zamieszkiwaniem i prowadzeniem gospodarstwa domowego w dniu wystąpienia zdarzenia.
Z zebranych w sprawie dowodów jednoznacznie wynika, że w okresie poprzedzającym powódź, ani w dniu wystąpienia zdarzenia, w budynku mieszkalnym położonym w M. przy "ul. [...]" Wnioskodawca nie mieszkał. Dom, który uległ zalaniu był przed odbiorem przez organ nadzoru budowlanego. Przytoczyło treść art. 59 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 725 z późn. zm. dalej: P.b.) zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego po przeprowadzeniu obowiązkowej kontroli, o której mowa w art. 59a. Okoliczności te – zdaniem SKO - są w sprawie bezsporne – Skarżący w postępowaniu prowadzonym z jego wniosku wskazywał, że dom był przed odbiorem, a on sam nie mieszkał pod adresem "ul. [...]".
W ocenie SKO wskazane okoliczności wyłączają możliwość przyznania Stronie wnioskowanej pomocy. Z powyższych ustaleń wynika bowiem, że nie została spełniona podstawowa przesłanka, warunkująca przyznanie zasiłku celowego na pomoc doraźną, jaką jest zamieszkiwanie i prowadzenie przez rodzinę w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym dotkniętym powodzią.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że pomoc w postaci zasiłku celowego ma służyć osobom (rodzinom) znajdującym się w najcięższych sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie. Zatem samo powstanie na skutek powodzi straty w nieruchomości budynkowej, stanowiącej własność osoby ubiegającej się o pomoc społeczną - w sytuacji, gdy osoba ta ma zaspokojone potrzeby bytowe, a przede wszystkim mieszkaniowe, w innym miejscu - oznacza, że pomoc ze strony Państwa nie jest jej niezbędna. Tym samym sytuacja taka wyklucza możliwość udzielenia takiej osobie pomocy w postaci zasiłku celowego. Pomoc ta bowiem nie stanowi rekompensaty, odszkodowania, czy zadośćuczynienia ze strony Państwa, lecz ma zaś służyć obywatelom w najcięższych dla nich sytuacjach życiowych, kiedy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nich zaspokojone we własnym zakresie. Taka sytuacja z kolei wyklucza możliwość udzielenia jej pomocy socjalnej na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. (por. wyroki NSA z dnia: 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3501/16; 20 listopada 2014 r., sygn. akt I OSK 2216/14; 23 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1000/14; 14 maja 2013 r., sygn. akt I OSK 227/13; 28 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2120/12; 30 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 115/12, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 850/21).
W świetle powyższego, zdaniem SKO, nieuzasadnione jest przyznanie zasiłku celowego na pomoc doraźną z powodu strat poniesionych w budynku, w którym Wnioskodawca w dniu wystąpienia zdarzenia, z powodu którego wprowadzono stan klęski żywiołowej, tj. powodzi, nie mieszkał i nie prowadził gospodarstwa domowego (bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy). Zasiłek taki nie przysługuje bowiem każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej klęską żywiołową ale osobom lub rodzinom, które w wyniku klęski żywiołowej utraciły "dach nad głową", a także tym osobom, które mieszkały i prowadziły gospodarstwo domowe w budynku, który uległ uszkodzeniu w wyniku powodzi. Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że dom położony w M. przy "ul. [...]" był w dniu powodzi nie zamieszkały (i nie mógł być zamieszkały, bowiem Skarżący nie posiadał pozwolenia na użytkowanie).
Reasumując, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo uznał, że skoro Wnioskodawca w dniu wystąpienia powodzi nie mieszkał i prowadził gospodarstwa domowego pod wskazanym we wniosku adresem, to nie przysługuje mu prawo do wnioskowanej pomocy.
Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę złożył Skarżący zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) przepisów art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez niewłaściwie przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy obu instancji, które niewłaściwie oceniły dowody zgromadzone w aktach sprawy, jak i doszły do nieprawidłowych wniosków, uznając, że nie należy mu się przyznanie zasiłku celowego, podczas gdy niewątpliwie wobec jego osoby wystąpiły przesłanki określone w art. 40 ust. 2 u.p.s., który stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, co oznacza, że jedynymi przesłankami warunkującymi przyznanie pomocy, wynikającymi z przytoczonego przepisu jest: po pierwsze - strata i po drugie - klęska żywiołowa lub ekologiczna, która tę stratę spowodowała. W konsekwencji, ani ten przepis, ani żaden inny, nie uzależnia przyznania zasiłku celowego od przesłanki, aby strata była poniesiona w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów ustawy prawo budowlane oraz aby wnioskodawca był zameldowany w takim budynku w dacie wystąpienia klęski żywiołowej lub ekologicznej, jak i brak jest podstawy prawnej do uzależniania przyznania zasiłku celowego od przesłanki, aby wnioskodawca tam zamieszkiwał na stałe lub aby budynek ten posiadał dopuszczenie do użytkowania. W tym zakresie w jego ocenie, organy rozpoznające sprawę, odmówiły mu przyznania wnioskowanej pomocy opierając swoje rozstrzygnięcie na przesłankach innych, niż wynikające z ustawy o pomocy społecznej, co nie może mieć miejsca;
2) przepisów art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie z materiału dowodowego wniosków z pominięciem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, ponieważ organy obu instancji nie uwzględniły tego, że zamieszkiwanie pod danym adresem jest niezależne od tego, gdzie prowadzi się gospodarstwo domowe - Skarżący wyraźnie twierdził, przed organem, że w dniu powodzi nie mieszkał w domu, ale to nie znaczy, że nie prowadził tam gospodarstwa domowego, zwłaszcza, że tam przebywał i faktycznie zajmował wszystkie pomieszczenia tego domu (pod adresem "ul. [...]" mieszkają jego rodzice, którymi się opiekuje "z doskoku") więc tam również przebywa, a na skutek powodzi musiał się gdzieś ulokować, żeby móc normalnie funkcjonować), co organ zupełnie pominął, a jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, dom Skarżącego posiadał pełne wyposażenie, w tym wyposażenie kuchenne (sprzęt AGD, w tym lodówka i kuchenka, meble, naczynia, garnki, sztućce), wyposażenie pokojowe (komoda, stół, witryna, szafki wiszące w salonie, telewizor), meble łazienkowe (były też kosmetyki, proszki, papier toaletowy, przedmioty osobistego użytku). Ponadto miał już zainstalowany i używany piec CO na pellet, a w garażach, w których trzymał pellet na zimę w ilości 4,5 tony (dom był i musi być ogrzewany), miał również sprzęt w postaci wkrętarek, wiertarek, dwóch zagęszczarek, kompresora, piły spalinowej, spawarki, różnych kluczy. Dom posiadał pełną i sprawną instalację elektryczną. Dom posiadał również sprawną i działającą instalację wodociągową i kanalizacyjną. Co więcej, odbiór budowlany budynku był umówiony na październik 2024 r. a tylko przez powódź i jej skutki się nie odbył. Skoro zatem dom posiadał pełne wyposażenie i oznaki prowadzenia w nim gospodarstwa domowego, to organy nie mogły uznać przeciwnie, a zatem nie mogły Skarżącego pozbawić prawa do zasiłku celowego;
3) przepisów art. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wyciągnięcie z materiału dowodowego wniosków z pominięciem zasad doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania poprzez nieprawidłowe uznanie przez organy obu instancji, że Skarżący dysponuje innym lokalem mieszkalnym, w którym zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe, podczas gdy w rzeczywistości Skarżący nie dysponuje takim lokalem, a korzysta jedynie z czasowej uprzejmości rodziny, która o przyjęła czasowo do swojego domu (przy "ul. [...]" w M.);
4) przepisu art. 40 ust. 2 u.p.s., ponieważ organy obu intonacji odmówiły Skarżącemu przyznania zasiłku celowego również z tego powodu, że znalazł schronienie u swoich rodziców w sąsiednim domu, który nie został zalany (pod adresem M. "ul. [...]"), a zatem organy uznały, że może nie przyznawać zasiłku wtedy, gdy ktoś sobie sam zagwarantuje mieszkanie, co jest oczywiście błędnym podejściem, ponieważ takie okoliczności nie zostały wymienione w ustawie o pomocy społecznej, jako okoliczności wyłączające możliwość przyznania zasiłku, a co więcej, nie powinny być brane w ogóle pod uwagę, ponieważ po pierwsze, przepis nie ustanawia takiej przesłanki, a po drugie, korzystanie z mieszkania należącego do rodziny poszkodowanego nie może zwalniać organów pomocy społecznej z udzielania wsparcia poszkodowanym powodzianom dostępnymi środkami i metodami, zwłaszcza, że organ wydawał decyzję w bardzo długim czasie, bo po ponad 2. miesiącach od dnia złożenia przez Skarżącego wniosku, podczas gdy taka decyzja powinna być wydana w ciągu kilku dni od dnia złożenia wniosku, z uwagi na charakter świadczenia, o które się ubiegał.
Mając na uwadze powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz ewentualnych kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi.
W uzasadnieniu skargi szeroko uzasadnił postawione zarzuty.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, czemu nie sprzeciwił się Skarżący (k:6 – 7, 8-9, 10 akt sprawy sądowej).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Przedmiotową sprawę Sąd rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stosownie do art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Ponadto w myśl art. 40 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, a zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Należy też zauważyć, że zgodnie z zasadami udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa w formie zasiłków celowych dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. pomoc doraźna, w tym zasiłek celowy, przeznaczona jest dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, które w wyniku powodzi poniosły szkodę (pkt I.4). Zasiłek celowy na pomoc doraźną przyznawany jest rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, prowadzącym w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym na terenie obszaru dotkniętego powodzią (pkt I.7). Kwota zasiłku celowego na pomoc doraźną wynosi 8.000 złotych (pkt II.1).
Skarżący ubiega się o zasiłek celowy w wysokości 8 tys. zł. Z treści wniosku Skarżącego oraz z przeprowadzonego w dniu 21 września 2024 r. rodzinnego wywiadu środowiskowy i protokołu z oględzin nieruchomości z dnia 21 września 2024r. wynika, że zalaniu w wyniku fali powodziowej uległ dom położony pod adresem "ul. [...]" M.
W rozpatrywanej sprawie organ I instancji uznał, że w dniu powodzi Skarżący nie mieszkał pod adresem, którego dotyczy wniosek, zatem w dniu wystąpienia powodzi nie prowadził gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku tego zdarzenia. Stwierdził, że udzielenie Stronie wnioskowanych świadczeń nie jest niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych w szczególności w formie schronienia, biorąc pod uwagę, że Skarżący dysponuje innym lokalem mieszkalnym, w którym zaspokaja te potrzeby. Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazał, że z materiału dowodowego wynika, że dom położony w M. przy "ul. [...]" był w dniu powodzi nie zamieszkały (i nie mógł być zamieszkały, bowiem Skarżący nie posiadał pozwolenia na użytkowanie). Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo uznał, że skoro Skarżący w dniu wystąpienia powodzi nie mieszkał i prowadził gospodarstwa domowego pod wskazanym we wniosku adresem, to nie przysługuje mu prawo do wnioskowanej pomocy.
W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie przedwcześnie uznały, że w przypadku Skarżącego nie została spełniona przesłanka prowadzenia w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwa domowego w ww. domu położonym przy "ul.[...]".
Zasiłek na pomoc doraźną w związku ze skutkami powodzi winien być kierowany do tych wnioskodawców, których nieruchomości znajdując się na terenach objętych stanem klęski żywiołowej doznały uszkodzenia, zaś wnioskodawcy nie mają innych nieruchomości mogących zapewnić im realizację niezbędnych potrzeb bytowych. Jednakże czy taka okoliczność wystąpiła w tej sprawie trudno odpowiedzieć, gdyż ustaleń w tym zakresie w istocie brak, w aktach pomimo sporządzenia protokołu z czynności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz protokołu z oględzin nieruchomości nie ma jakichkolwiek dowodów wskazujących, że Skarżący posiada inny lokal/dom, w którym może mieszkać. Po drugie organy obu instancji nie wyjaśniły, czy w domu przy "ul. [...]" M. Skarżący prowadził gospodarstwo domowe, czy też jego życie koncentrowało się w innym lokalu/domu, ograniczając się do lakonicznego stwierdzenia, że w dniu powodzi Skarżący nie mieszkał pod adresem, którego wniosek dotyczy, zatem w dniu wystąpienia powodzi nie prowadził w nim gospodarstwa domowego. Po trzecie, przyznanie zasiłku celowego na pomoc doraźną nie jest uzależnione od dopuszczenia obiektu mieszkalnego do użytkowania, jak też nieuzyskanie takiego pozwolenia nie oznacza, że inwestor nie wykorzystuje obiektu na cele mieszkaniowe. Pomoc doraźna jest przeznaczona dla osób, które w wyniku powodzi poniosły szkodę, jak też w dniu wystąpienia powodzi prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku tego zdarzenia.
Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).
W rozpatrywanej sprawie, organ ponownie prowadząc postępowanie powinien wyjaśnić, czy Skarżący w dniu wystąpienia powodzi prowadził gospodarstwo domowe w domu przy "ul. [...]", M. W tym celu organ powinien umożliwić złożenie Skarżącemu wyjaśnień na powyższą okoliczność, ocenić materiał aktowy, a w razie potrzeby dopuścić dowody z pozostałych źródeł dowodowych.
Nie wyjaśniając powyższych okoliczności organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd – na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło