IV SA/Wr 178/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w e Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia WA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Oddala skargę. Wojewoda D. decyzją z dnia [...] [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania A. B. od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] [...] orzekającej o odmowie wymeldowania T.B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o wymeldowaniu T. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. w W. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania T. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. w W. zostało wszczęte przez Burmistrza Gminy i Miasta W. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych na wniosek A. B. - byłego męża Strony. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że od 1 lutego 2010 r. mieszka sam pod spornym adresem, natomiast T. B. przebywa w lokalu przy ul. K. W. w W. Strona podała także, iż nieruchomości położone w W. przy ul. S. oraz ul. K. W. stanowią współwłasność jego oraz byłej żony – T. B. W dniu 21 września 2010 r. A. W. - Inspektor ds. Ewidencji Ludności w Urzędzie Gminy i Miasta W. wniosła o wyłączenie jej z prowadzenia przedmiotowego postępowania administracyjnego z uwagi na znajomość stron. Pismem nr [...] z dnia [...] Strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania T.B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. w W. W aktach sprawy znajduje się m. in. pismo T. B. do Posterunku Policji w W., w którym informuje o miejscu i terminie planowanej przeprowadzki z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. w W. do mieszkania przy ul. K. W. w W. W związku ze znęcaniem się psychicznym i fizycznym A.B. nad członkami swojej rodziny oraz obawą o dalsze wspólne zamieszkiwanie T. B. prosiła Policję o obecność podczas wyprowadzki. W dniu 27 września 2010 r. T. B. została przesłuchana w przedmiotowej sprawie. Zeznała, że opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały nie dobrowolnie – "[...] pod przymusem z tego względu, że mąż A. B. znęcał się nade mną. W trosce o ratowanie zdrowia i życia mojego i moich dzieci przeprowadziłam się." (cytat z protokołu przesłuchania Zainteresowanej w dniu 27 września 2010 r.). Strona poinformowała, że toczy się sprawa karna przeciwko byłemu mężowi z art. 207 § 1 Kodeksu Karnego oraz o alimenty, a także sprawa rozwodowa. Zainteresowana oświadczyła ponadto, że jest współwłaścicielem spornego lokalu i nie zamierza wymeldować się z miejsca zameldowania na pobyt stały. W odpowiedzi na wniosek organu gminy z dnia 29 września 2010 r. Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych poinformowała, iż biegli lekarze stwierdzili u badanego A. B. występowanie objawów uzależnienia od alkoholu i wskazali leczenie odwykowe w warunkach poradnianych, którego nie podjął. A. B. stawił się na przesłuchanie w organie gminy w dniu 5 października 2010 r. i udzielił odpowiedzi na zadane pytania. Poinformował, iż T. B. opuściła przedmiotowy lokal w dniu 1 lutego 2010 r. dobrowolnie - jak określił: "sama", "bez podania przyczyny", zabierając ze sobą wszystkie rzeczy osobiste. A. B. przyznał, że dokonał wymiany zamków w drzwiach wejściowych do spornego lokalu z uwagi na zaginięcie rzeczy podczas jego nieobecności w domu. Strona wskazała, że T. B. zabrała wszystkie rzeczy osobiste z przedmiotowego lokalu, zatem nie ma powodu, by do niego wchodzić, jednak może to zrobić po telefonicznym uzgodnieniu terminu. Na zakończenie A. B. poinformował, że przeciwko niemu została założona sprawa z art. 207 Kodeksu Karnego oraz mimo chęci nawiązania kontaktu nikt z jego rodziny nie odbiera od niego telefonu. W dniu 21 października 2010 r. w obecności T. B., A. B., funkcjonariuszy Straży Miejskiej w W. oraz pracownika organu gminy zostały przeprowadzone oględziny lokalu położonego przy ul. S. w W. Podczas przeprowadzania ww. czynności ustalono, iż rzeczy osobiste należące do T. B. znajdują się w pokoju na pierwszym piętrze (w sypialni). Ponadto organ gminy informacjami uzyskanymi z Posterunku Policji w W. ustalił, że pod adresem W. ul. S. przeprowadzono dwie interwencje, z których jedna dotyczyła awanturującego się A. B. będącego w stanie nietrzeźwości, druga natomiast dotyczyła trudności, jakie stwarzał ww. w czasie zabierania rzeczy z przedmiotowego lokalu. Potwierdzone zostało także wszczęcie procedury Niebieskiej Karty w stosunku do A. B. Zgodnie z art. 10 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (zwanym dalej Kpa) Strony zapoznały się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W dniu [...] Burmistrz Gminy i Miasta W. wydał decyzję nr [...], w której orzekł o odmowie wymeldowania T. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. w miejscowości W. Od powyższej decyzji w dniu [...] A. B. złożył odwołanie. W oparciu o przedstawiony stan faktyczny i prawny organ II instancji rozpoznając przedmiotową sprawę zważył, co następuje. W sprawie o wymeldowanie obowiązkiem organów jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanek do wymeldowania, określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wynika on z zasady dążenia do prawdy obiektywnej zapisanej w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego, nakazującym organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Przepisem gwarantującym realizacje tej zasady jest art. 77 § 1 Kpa, który nakłada na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz art. 80 cytowanej wyżej ustawy, który z kolei obliguje organ do dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2009r" nr II S.A./Sz788/08). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wychodząc z powyższego założenia należy przyjąć, iż miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym ta osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok WSA z dnia 22 września 2005r., nr IV S.A./Wa 600/05). Analiza akt niniejszej sprawy wykazała, że bezspornym jest fakt niezamieszkiwania T.B. w przedmiotowym lokalu. Zarówno Wnioskodawca jak i sama Zainteresowana oświadczyli, iż T. B. opuściła miejsce swojego zameldowania na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. S. w W. - protokół przesłuchania Zainteresowanej w dniu 27 września 2010 r., protokół przesłuchania A.B. w dniu 5 października 2010 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu cyt. wyż. ustawy jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby do skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Tak więc o opuszczeniu miejsca stałego zamieszkania można mówić wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (wyrok WSA z dnia 10 września 2008r., nr IV S.A./Wa 414/08). W myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do wydania przez organ gminy decyzji o wymeldowaniu osoby z miejsca pobytu stałego konieczne jest aby opuszczenie miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter trwały i dobrowolny. W przedmiotowej sprawie wyjaśnienia wymagał charakter opuszczenia lokalu przy ul. S. w W. T. B. oświadczyła, że opuściła przedmiotowy lokal pod przymusem - ze względu na znęcanie się byłego męża nad rodziną, jednak Wnioskodawca zeznał, iż zainteresowana "sama wyprowadziła się bez podania przyczyny" - cytat z przesłuchania z dnia 5 października 2010 r. Organ I instancji w dniu [...] wydał decyzję nr [...] w której orzekł o odmowie wymeldowania T. B. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. S. w W. Od powyższej decyzji A. B. złożył odwołanie dołączając kserokopię wyroku rozwodowego z dnia [...], sygn. akt [...], w którym Sąd Okręgowy w J.G. Wydział I Cywilny orzekł o podziale majątku wspólnego małżonków w taki sposób, że do wyłącznego korzystania przyznał T. B. lokal mieszkalny położony w W. przy ul. K. W., gdzie obecnie przebywa, natomiast A. B. przyznał do wyłącznego korzystania dom położony w W. przy ul. S.- miejsce zameldowania zainteresowanej na pobyt stały. Należy zauważyć, zgodnie z art. 58 § 2 Kodeks rodzinny i opiekuńczy, że podczas postępowania rozwodowego Sąd może w wyroku orzekającym rozwód dokonać podziału wspólnego mieszkania, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie powoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Przeprowadzenie w wyroku rozwodowym podziału mieszkania wspólnego stron nie powoduje nadmiernej zwłoki postępowania nie tylko wtedy, gdy między stronami nie ma sporu co do składu i sposobu podziału tego majątku, lecz także wtedy, gdy wyjaśnienie spornych między stronami okoliczności bądź też takich okoliczności, które sąd obowiązany jest ustalić z urzędu, wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w ograniczonym przedmiotowo i czasowo zakresie. Mając na uwadze orzeczony podział między T. B. a A. B. oraz fakt, iż Sąd rozwodowy może przyznać wspólne mieszkanie tylko jednemu z małżonków i do wydania takiego orzeczenia niezbędny jest zgodny wniosek rozwodzących się stron oraz wyrażenie przez małżonka, który ma utracić prawo do wspólnego mieszkania, zgody na jego opuszczenie należy przyjąć, że T. B. dobrowolnie opuściła przedmiotowy lokal - rezygnując z zamieszkiwania w lokalu przy ul. S. w W. i przenosząc swoje centrum życiowe do przyznanego Jej przez Sąd w wyroku rozwodowym lokalu mieszkalnego w W. przy ul. K. W. Jednocześnie organ odwoławczy zauważa, że meldunek ma charakter jedynie rejestracyjny, a wymeldowanie jest konsekwencją opuszczenia lokalu. Utrzymywanie zameldowania osoby na pobyt stały w lokalu, w którym nie przebywa byłoby tylko potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych nie pozwalają. Przepisy te mają charakter wyłącznie porządkowy, natomiast decyzje administracyjne nie przekształcają uprawnień cywilnoprawnych stron do spornego lokalu. Osoba winna być zameldowana w lokalu, w którym faktycznie przebywa. Na powyższą decyzję T. B. wniosła skargę zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, art. 7 i art. 8 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jest nadal współwłaścicielem nieruchomości przy ul. S. w W. Przeniesienie się do mieszkania przy ul. K. W. nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. Świadczą o tym interwencje na Policji, uzasadnienie wyroku o rozwiązanie małżeństwa oraz zeznania świadków. A. B. swoim zachowaniem zmusił ją i wspólne dzieci do ucieczki. Chciała chronić własne zdrowie i życie. Zdaniem skarżącej nie zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. Sąd w J. G. określił, gdzie każda ze stron będzie przebywać, z uwagi na to, że A. B. jest alkoholikiem i stanowi zagrożenie dla swojej rodziny. Otrzymał wyrok Sądu Rejonowego w Z. Wydział II Karny za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad rodziną. Skarżąca podaje, że nadal nie posiada kluczy do wspólnego domu i nie może zabrać innych rzeczy. A. B. niechętnie się umawia na wejście do domu. Informuje ją, że będzie o określonej porze dnia a naprawdę albo go nie ma albo nie chce otworzyć domu. Skarżąca zarzuca organowi odwoławczemu, że nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na względzie słuszny interes obywateli. Tym samym podważył zaufanie skarżącej do organu. Ponadto skarżąca podkreśla, że brak jest orzeczenia w sprawie podziału majątku wspólnego. Uważa, że decyzją o wymeldowaniu pozbawi ją pieczy nad własnym majątkiem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie przyznał, że w decyzji błędnie użyto sformułowanie "orzekł o podziale majątku wspólnego małżonków". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej rozumianą jako zgodność tego rodzaju aktu administracyjnego z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa na tle stanu faktycznego ustalonego w chwili wydania decyzji. Przepisem stanowiącym podstawę prawa zaskarżonej decyzji jak i norma w świetle której kontroli takiej Sąd dokonuje w sprawie jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 993). Stanowi on, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjęło na gruncie tego przepisu, że wymeldowanie osób wymaga wcześniejszego niewątpliwego stwierdzenia, że do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu doszło w sposób trwały i dobrowolny. Jednocześnie w orzecznictwie tym przyjął się pogląd, że jeżeli nawet przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, to następne trwałe związanie swojego centrum życiowego w innym miejscu zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej, by odzyskać możliwość zamieszkania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła (wyrok NSA z dnia 8 października 2009r. sygn. akt II OSK 1908/08 ONSA i WSA z 2/2011 poz. 34). Mając to na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja jest zasadna znajdując swoje ugruntowanie także w materiale dowodowym sprawy. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że skarżąca opuściła lokal przy ul. S. zawiadamiając o tym Posterunek Policji w W. Przesłuchana w toku postępowania oświadczyła, że opuściła miejsce zamieszkania z ul. S. pod przymusem z tego względu, że mąż A.B. znęcał się nad nią. W trosce o ratowanie życia i zdrowia wraz z dziećmi przeprowadziła się. Jest współwłaścicielem nieruchomości położonej przy ul. S. i nie zamierza się wymeldować z ul. S. ponieważ z powodu zachowania A. B. opuściła miejsce zamieszkania a nie z własnej woli. Skarżąca wskazała, że toczy się sprawa karna przeciwko A. B. z art. 207 § kk, oraz alimentacyjna a także sprawa rozwodowa. A. B. przesłuchany jako strona podał, że T. B. wyprowadziła się w dniu 1 lutego 2010r. bez podania przyczyny. Zabrała wszystkie rzeczy osobiste ze sobą. T. B. nie ma powodu aby wchodzić do mieszkania. Może jednak to uczynić ale po telefonicznym uzgodnieniu terminu. Zamki do mieszkania zostały wymienione ponieważ podczas jego nieobecności ginęły różne rzeczy. W dniu [...] sygn. [...] Sąd Okręgowy w J. G. rozwiązał małżeństwo T. B. zawarte z A. B., natomiast mieszkania wspólne stron położone w W. przyznał do korzystania w ten sposób, że do wyłącznego korzystania T. B. przyznał lokal położony w W. przy ul. K. W. – zaś A. B. do wyłącznego korzystania przyznał dom położony w W. przy ul. S. Z akt sprawy a zwłaszcza z oświadczeń skarżącej nie wynika by podjęła ona starania o powrót do mieszkania wskazanego do korzystania przez A. B. W odwołaniu od decyzji I instancji A. B. zaś podniósł, ze T. B. 1 lutego 2010r. wyprowadziła się z lokalu w W. przy ul. S. i wywiozła wraz z czwórka dorosłych dzieci cały dobytek rodziny do lokalu przy ul. K. W. Od tej pory nie odbiera telefonów nie partycypuje w utrzymaniu domu. Nie można wykluczyć, że powodem wyprowadzenia się skarżącej były rodzinne nieporozumienia, ale fakt, że nie czyniła ona starań by wrócić do mieszkania przy ul. S. oraz to, że mieszkanie przy ul. K. W. zostało jej przyznane do wyłącznego korzystania pozwala na konkluzję o ziszczeniu się przesłanek do wymeldowania T. B. z tego lokalu. Wniosek w tym względzie wyprowadzony przez organ odwoławczy z całokształtu materiałów sprawy jest zatem zasadny. Trafnie też organ odwoławczy zauważył, że meldunek ma charakter jedynie rejestracyjny a wymeldowanie jest konsekwencją opuszczenia lokalu. Utrzymanie zameldowania osoby na pobyt stały w lokalu, w którym nie przebywa byłoby tylko potwierdzeniem fikcji meldunkowej, na co przepisy z zakresu ewidencji ludności i dowodów osobistych nie pozwalają. Przepisy te mają charakter wyłącznie porządkowy, natomiast decyzje administracyjne nie przekształcają uprawnień cywilnoprawnych stron do spornego lokalu. Osoba winna być zameldowana w lokalu, w którym faktycznie przebywa. Z tych względów skarga nie jest zasadna skarżąca bowiem akcentuje jedynie brak dobrowolności z jej strony gdy opuszczała dom przy ul. S.w W. ale co do tego Sąd wypowiedział się wyżej odnosząc ustalenia w sprawie dotyczące tego faktu do akceptowanego orzecznictwa sądowego (por. przywołany wyżej wyrok NSA z dnia 8 października 2009r. sygn. akt II OSK 1908/08). Podzielić przy tym należy także ocenę organu odwoławczego, że dalsze zameldowanie osoby w miejscu, gdzie nie przebywa stanowiłoby naruszenie przepisów prawa poprzez utrzymywanie fikcji meldunkowej oraz, że zameldowanie nie tworzy jakichkolwiek uprawnień do uzyskania praw do lokalu, nie jest uzależnione od przysługiwania tytułu prawnego do lokalu i nie pozbawia właściciela – praw do jego własności. Reasumując skarga podlegała oddaleniu co Sąd uczynił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.).