IV SA/Wr 196/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 lipca 2022 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. W dniu 29 września 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynął wniosek D. K. (dalej: wnioskodawczyni, strona, skarżąca) o ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem B. K. Do wniosku dołączono m.in.: - orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 8 kwietnia 2020 r. (wydane do 30 kwietnia 2022 r.), z którego wynika, że mąż strony ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności a niepełnosprawność istnieje od 18 roku życia; - decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 września 2020 r., z której wynika, że strona ma przyznane świadczenie przedemerytalne od dnia 28 sierpnia 2020 r. Działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. (dalej: organ pierwszej instancji) decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. [...] odmówił stronie ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Odmowę przyznania stronie wnioskowanego świadczenia organ oparł na kilku przesłankach. W ramach tej argumentacji wskazał, że strona pobiera świadczenie przedemerytalne, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111, dalej: u.ś.r.) stanowi przeszkodę do przyznania stronie wnioskowanego prawa. Organ wskazał również na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) u.ś.r. akcentując, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Końcowo organ pierwszej instancji podniósł się również do przesłanek z art. 17 ust. 1 u.ś.r. i stwierdził, że czynności opiekuńcze jakie wykonuje strona przy mężu nie wykluczają możliwości podjęcia przez nią jakiejkolwiek formy zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. Organ pierwszej instancji zwrócił uwagę, że opieka, jaką wykonuje strona przy mężu nie odpowiada wymogowi konieczności stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym, który to wymóg wynika z uregulowań ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od tej decyzji strona zarzuciła błędne zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a) u.ś.r. W następstwie wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. (dalej: SKO, organ drugiej instancji, organ odwoławczy) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ drugiej instancji wskazał, że mąż strony (urodzony 10 października 1962 r.) orzeczeniem Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z roku 1984 r. (dzień i miesiąc nieczytelne) został zaliczony na trwale do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia w związku z wypadkiem przy pracy. Natomiast orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G. z kwietnia 2020 r. (dzień wydania orzeczenia nieczytelny) mąż strony został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności (orzeczenie to zostało wydane do 30 kwietnia 2022 r.). Z orzeczenia tego wynika, że niepełnosprawność męża powstała przed ukończeniem 18-go roku życia, natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 5 marca 2020 r. Następnie podniósł, że pozostawanie w związku z małżeńskim nie powinno być traktowane jako negatywna przesłanka do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad współmałżonkiem. Wyjaśnił, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. normuje jedynie przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Z tych powodów organ drugiej instancji uznał, że wnioskodawczyni może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Odnosząc się do faktu pobierania przez stronę świadczenia przedemerytalnego organ drugiej instancji podniósł, że zgodnie z dominującą linia orzeczniczą sądów administracyjnych, osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne i posiadająca prawo do któregoś ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, ale musi dokonać wyboru jednego z tych świadczeń, a świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane w przypadku zawieszenia prawa do emerytury. Dalej organ odwoławczy wskazał, że z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Zaakcentował, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Dokonując pod tym kątem oceny zebranego materiału dowodowego organ drugiej instancji wskazał, że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 20 października 2021 r. strona podała, że mąż przeszedł dwa udary mózgu, ma lewostronne porażenie, zaburzenia mowy, stan po operacji guza przysadki mózgowej, ma amputowaną kończynę górna lewą (w wyniku wypadku), choruje na miażdżycę i nadciśnienie tętnicze. Porusza się przy użyciu kuli łokciowej i z uwagi na stan zdrowia wymaga całodobowej opieki. Zgodnie z relacją strony, każdy dzień małżonkowie zaczynają o różnych porach, w zależności od samopoczucia męża. Strona pomaga mężowi przy porannej toalecie – tzn. umyciu się, umyciu protezy zębowej i przy ubieraniu się. Następnie, wnioskodawczyni przygotowuje i podaje mężowi śniadanie, dozuje leki (które mąż zażywa dwa razy dziennie, tj. rano i wieczorem), sprząta, robi zakupy (w tym czasie mąż odpoczywa). Następnie, jeśli mąż ma na to ochotę idą na wspólny spacer. Potem strona przygotowuje i podaje mężowi obiad. Po obiedzie mąż strony odpoczywa (ogląda telewizję), a strona wykonuje czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Wieczorem strona pomaga mężowi przy kąpieli i przy wkładaniu bielizny nocnej, przygotowuje i podaje kolację. Po kolacji mąż ogłada telewizję, a po godzinie 22.00 kładzie się spać. Dodatkowo, strona zawozi męża na wizyty lekarskie oraz rehabilitację (co drugi miesiąc). W świetle tych faktów organ drugiej instancji ocenił, że z akt sprawy nie wynika by mąż strony wymagał stałej, ciągłej i permanentnej opieki ze strony żony. Zwrócił uwagę, że niepełnosprawny samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie się porusza (przy pomocy kuli łokciowej), nie jest osobą leżącą, nie wymaga leczenia odleżyn, ani ran, nie wymaga pielęgnacji przetok czy stomii. Nie wymaga karmienia przez sondę, nie używa cewnika, samodzielnie korzysta z toalety (nie używa pampersów ani pieluchomajtek). Wnioskodawczyni pomaga mężowi przy porannej toalecie i ubraniu się oraz przy kąpieli i włożeniu bielizny nocnej. Poza tym, w ramach opieki strona wykonuje wszystkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego jak – sprzątanie, pranie, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków. Konkludując organ drugiej instancji stwierdził, że zakres opieki, jaką wykonuje wnioskodawczyni przy mężu nie wyklucza możliwości jednoczesnego wykonywania przez nią pracy. W ocenie Kolegium, przy dobrej organizacji swojego czasu, strona mogłaby pogodzić zatrudnienie, np. w formie umowy zlecenia czy umowy o dzieło albo w niepełnym wymiarze czasu pracy (np. na ½ etatu, czy na ¾ etatu) ze sprawowaniem opieki nad mężem. Decyzja ostateczna SKO stała się przedmiotem skargi, jaką strona wywiodła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i przyjęcie, że niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej z uwagi na sprawowaną opiekę nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W skardze strona przytoczyła brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. i podniosła, że opieka warunkująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie musi być całodobowa. W rozwinięciu tej argumentacji strona odwołała się do treści uzasadnienia wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16 września 2021 r., wydanego w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 577/21, w którym Sąd ten wyjaśnił, jak należy rozumieć zawarty w ustawie o świadczeniach rodzinnych zwrot "stałej" oraz "długotrwałej" opieki. W powołaniu na ten wyrok skarżąca argumentowała, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako warunku wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości oraz opieka długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Podkreśliła nadto, że istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby niepełnosprawnej. Na tle przedstawionej w skardze argumentacji strona wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego; ewentualnie, o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Kwestią sporną w sprawie jest ocena spełnienia przez stronę normatywnych przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Co przy tym ważne, organ drugiej instancji skorygował błędne stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie do możliwości ubiegania się o wspomniane świadczenie przez współmałżonka osoby niepełnosprawnej. Zaprezentowane w zaskarżonej decyzji stanowisko SKO odnośnie do właściwego sposobu rozumienia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ) u.ś.r. Sąd uznaje za prawidłowe. Na etapie postępowania przed Sądem, sporna pozostawała zatem wyłącznie kwestia właściwej wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis ten stanowił materialnoprawną podstawę wydania przez SKO decyzji o odmowie ustalenia stronie wnioskowanego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak stanowi powołana regulacja prawna (art. 17 ust. 1 uś.r.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak wynika z powołanego przepisu, opieka nad osobą niepełnosprawną, legitymującą się jednym z wymienionym w tym przepisie orzeczeniem o niepełnosprawności musi być przyczyną dla której opiekun takiej osoby (obciążony jednocześnie obowiązkiem alimentacyjnym) nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W okolicznościach faktycznych rozstrzyganej sprawy nie zostało wykazane, by skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Jak wynika z akt sprawy, strona ma przyznane świadczenie przedemerytalne od dnia 28 sierpnia 2020 r. Będąc reprezentowana przez fachowego pełnomocnika strona nie wskazywała, by rezygnacja z zatrudnienia pozostawała w bezpośrednim związku przyczyno-skutkowym ze sprawowaną opieką nad mężem. Co się tyczy akcentowanej w skardze przez pełnomocnika strony przesłanki niepodejmowania przez stronę zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem (która w ocenie skarżącej występuje w sprawie) to trzeba stwierdzić, że Sąd podziela stanowisko SKO, że ustalony zakres czynności opiekuńczych jakie strona wykonuje przy mężu nie stanowi obiektywnej przeszkody dla niepodejmowania przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Argumentacja skargi, kwestionująca to stanowisko, koncentruje się w szczególności na fakcie legitymowania się przez małżonka skarżącej orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. Tymczasem, w orzeczeniach sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażano pogląd, że samo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności nie może stanowić wystraczającej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem oceny co do wystąpienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez opiekuna a sprawowaną przez niego opieką nad niepełnosprawnym krewnym nie można utożsamiać z oceną wskazań dotyczących osoby niepełnosprawnej, wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności (por. wyrok. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 lipca 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 294/22). Należy zauważyć, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że musi to być opieka stała lub długotrwała, a także sprawowana w takim zakresie, który wyklucza możliwość jednoczesnego wykonywania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Niewątpliwie, opiekę w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy rozpatrywać przez pryzmat celu regulacji związanej z prawem do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie pielęgnacyjne ma zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1032/11, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak wszystkie wyroki powołane w uzasadnieniu Sądu). Co przy tym ważne, przy wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy też mieć na uwadze treść art. 3 pkt 33 u.ś.r., zawierającego – na potrzeby tej ustawy - definicję zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W myśl tej definicji, pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oznacza - wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W sprawie zasadnie zatem przeprowadzono postępowanie dowodowe, ukierunkowane na ustalenie zakresu i charakteru czynności opiekuńczych, jakie strona wykonuje przy mężu. Dokonanie wyczerpujących ustaleń w tym zakresie było niezbędne dla właściwego zastosowania normy z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Jak już wspomniano, świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z tym, że sprawują stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim zakresie, który wyklucza możliwość aktywności zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 1349/21). Co wymaga podkreślenia, świadczenie to nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, jeżeli opieka ta nie wyczerpuje przesłanek od których ustawodawca uzależnił przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21, że pojęcie opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., należy utożsamiać ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których ta osoba nie jest w stanie sama zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy nie można nie zauważyć, że mąż wnioskodawczyni pomimo swojej niepełnosprawności i schorzeń wykazuje duży stopień samodzielności. Samodzielnie się porusza przy pomocy kuli łokciowej (nie jest osoba leżącą), samodzielnie spożywa posiłki, samodzielnie korzysta z toalety (kwestia używania przez niego pampersów została wyjaśniona w trakcie wywiadu środowiskowego, który nie potwierdził informacji o konieczności wymiany trzy razy dziennie pieluchomajtek, jaka została pomieszczona w przedstawionym przez stronę opisie czynności wykonywanych przy mężu. Co istotne, mąż strony nie używa cewnika, nie wymaga pielęgnacji przetok czy stomii. Nie wymaga również leczenia odleżyn, ani ran. Czynności opiekuńcze strony wobec męża sprowadzają się do pomocy przy porannej i wieczornej toalecie. Nadto, strona dozuje mężowi leki (rano i wieczorem), przygotowuje i podaje śniadanie obiad i kolację, nadto, towarzyszy mężowi przy spacerach oraz wykonuje wszystkie wymagane w gospodarstwie domowym prace (sprząta, pierze, robi zakupy). Dodatkowo również, zawozi męża na umówione wizyty lekarskie oraz co drugi miesiąc na rehabilitację (która trwa 10 dni). W świetle tych ustaleń, SKO wyprowadziło trafny wniosek, że opieka jaką wykonuje strona przy mężu nie jest sprawowana w takim zakresie, który wykluczałby możliwość jednoczesnego wykonywania zatrudnienia lub innych form zarobkowania. Zasadnie zwrócił uwagę organ drugiej instancji, że pomoc skarżącej przy mężu sprowadza się zasadniczo do wykonywania zwykłych czynności dnia codziennego, a zatem takich, które wykonuje się w każdym gospodarstwie. Z kolei czynności pielęgnacyjne jakie wykonuje strona przy mężu, a także, świadczona przez stronę pomoc w postaci dowozu na wizyty lekarskie i rehabilitację także nie wykluczają obiektywnej możliwości podjęcia zatrudnienia lub innych form zarobkowania. Zdaniem Sądu, trafności tego stanowiska nie wyklucza fakt, że wizyty rehabilitacyjne odbywają się przez 10 dni. Jak to wynika z materiału dowodowego sprawy, zajęcia rehabilitacyjne odbywają co drugi miesiąc, a zatem nawet uwzględniając ich intensywność (w danym miesiącu), strona nie jest pozbawiona możliwości zarobkowania w jednej z form wskazanych w treści ar. 3 pkt 22 uś.r. Uzupełniająco należy dodać, że SKO w wydanej decyzji nie kwestionowało stanu niepełnosprawności oraz dolegliwości zdrowotnych i ogólnego stanu zdrowia męża strony. Uznało natomiast, że zakres opieki, jaką skarżąca wykonuje przy mężu nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze należy dodać, iż istotnie przepis art. 17 ust. 1 uś.r. nie wymaga aby opiekun całodobowo wykonywał czynności opiekuńcze. Niemniej, dla przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego, niewątpliwym musi być to, że sprawowana przez niego opieka była na tyle absorbująca (tak co do częstotliwości jak i czasu trwania), że obiektywnie rzecz biorąc wykluczałaby możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. W sprawie SKO doszło do trafnego wniosku, że opieka jaką strona wykonuje przy mężu nie nosi takiego charakteru i jest zdominowana przede wszystkim zwykłymi czynnościami, jakie wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym, także przez osoby aktywne zawodowo. Końcowo należy wyraźnie zaznaczyć, co SKO nie odmówiło stronie prawa do ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., a zatem ze względu na fakt, że strona pobiera świadczenie przedemerytalne. Brak spełnienia w sprawie przesłanek normatywnych do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkował brakiem obowiązku pouczenia strony o ewentualnej możliwości wyboru świadczenia dla niej korzystniejszego. W podsumowaniu dotychczasowych rozważań należy twierdzić, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez błędną wykładnię tego przepisu okazał się nieuzasadniony. Z tych powodów, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329) Sąd oddalił w całości skargę w sprawie.