IV SA/Wr 242/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C. J. S. na Wójta Gminy B. w przedmiocie działania w imieniu Samodzielnego Publicznego Zakładu Ambulatoryjnej Opieki Zdrowotnej w B. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego od rozpoznania niniejszej sprawy. C. J. S., dalej skarżący, złożył w niniejszej sprawie skargę na Wójta Gminy B. w przedmiocie działania w imieniu Samodzielnego Publicznego Zakładu Ambulatoryjnej Opieki Zdrowotnej w B. Postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 242/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił powyższą skargę. W dniu [...] czerwca 2012 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego z powodu braku bezstronności oraz obiektywizmu prowadzących do próby potwierdzenia nieistniejących stanów faktycznych i prawnych i umożliwienie posługiwania się przez osobę piastującą stanowisko Wójta Gminy dokumentem w postaci wyroku sądowego o podanej sygnaturze akt, który potwierdza nieistniejący stan faktyczny. W związku ze złożonym wnioskiem sędzia, którego postępowanie dotyczy, złożył pisemne oświadczenie, że nie zna skarżącego oraz, że nie istnieje w sprawie okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, jak również, że nie występują w sprawie żadne okoliczności określone w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), które dawałyby postawę do wyłączenia go od rozpoznania niniejszej sprawy. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 242/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego od rozpoznania niniejszej sprawy. Pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. skarżący ponownie zgłosił wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego z uwagi na brak bezstronności i obiektywizmu prowadzących do próby potwierdzenia nieistniejących stanów faktycznych i prawnych. Podniósł, że sędzia który uniemożliwia dowodzenie skarżącemu stanu faktycznego i odpowiadającemu mu norm prawa materialnego mających bezpośredni wpływ na konstytucyjne prawo skarżącego do sprawiedliwego i bezstronnego procesu, nie może być uznany jako sędzia bezstronny i obiektywny. A brak bezstronności i obiektywizmu Sądu wyklucza konstytucyjne prawo strony do sprawiedliwego procesu. Skarżący wniósł również o złożenie oświadczenia przez sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego, że między w/w sędzią a aplikantem sędziowskim - Wójtem Gminy W. G. nie zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do braku bezstronności w niniejszej sprawie. Podniósł, że oświadczenie o takiej treści nie zostało zawarte w postanowieniu tut. Sądu z dnia 24 lipca 2012 r. oddalającym wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego od rozpoznania niniejszej sprawy. Natomiast oświadczenie sędziego odnosiło się tylko do osoby skarżącego. Zdaniem skarżącego tut. Sąd w dalszym ciągu nie rozpatrzył jego wniosku o wyłączenie sędziego z uwagi na poświadczanie nieistniejących stanów faktycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wyłączenie sędziego nie jest zasadny. W myśl art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Przepis ten w § 3 stanowi, że sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy zostały enumeratywnie wymienione w art. 18 p.p.s.a. W związku z tym, że tworzą one katalog zamknięty, nie jest możliwe stosowanie w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Tym samym, nie można wyłączyć sędziego z mocy ustawy w przypadkach innych niż przewidziane przez ustawodawcę, bez względu na subiektywne odczucia osób występujących w sprawie. Ponadto, zgodnie z art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przez okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a. rozumieć należy zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią, a stroną czy jej przedstawicielem, ale także inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, rozumieć relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć np. wcześniejszych związków sędziego z daną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego. Jednocześnie stosownie do regulacji art. 20 p.p.s.a. strona składającą wniosek obowiązana jest wskazać i jednocześnie uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Na stronie spoczywa zatem obowiązek wskazania przyczyny wyłączenia oraz powołania okoliczności lub dowodów uprawdopodobniających istnienie tej przyczyny. Skarżący jako przyczynę wyłączenia sędziego wskazał brak bezstronności i obiektywizmu sędziego, co zdaniem skarżącego, prowadzi do próby potwierdzenia nieistniejących stanów faktycznych i prawnych. Podniósł, że sędzia uniemożliwia dowodzenie skarżącemu stanu faktycznego i odpowiadającemu mu norm prawa materialnego. Sąd zauważa, że jest to kolejny wniosek o wyłączenie wskazanego sędziego od orzekania w niniejszej sprawie. Wcześniejszy wniosek postanowieniem z dnia 24 lipca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 242/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił. W złożonym obecnie wniosku skarżący domaga się złożenia oświadczenia przez sędziego, że między w/w sędzią a aplikantem sędziowskim piastującym urząd Wójta Gminy – W. G. nie zachodzą okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać wątpliwości co do braku bezstronności sędziego w niniejszej sprawie. Podniósł, że oświadczenie o takiej treści nie zostało zawarte w postanowieniu tut. Sądu z dnia 24 lipca 2012 r. oddalające wniosek o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego. Zdaniem skarżącego, oświadczenie sędziego odnosiło się tylko do osoby skarżącego. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie nie występują okoliczności mogące stanowić podstawę do wyłączenia sędziego imiennie wskazanego we wniosku o wyłączenie od orzekania w tej sprawie. Brak jest bowiem przesłanek, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., stanowiących podstawę wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Skarżący nie uprawdopodobnił też istnienia określonych w art. 19 p.p.s.a. przesłanek do wyłączenia wskazanego we wniosku sędziego od rozpoznania sprawy, to jest okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionego sędziego. Analizując przedstawione przez skarżącego kategoryczne twierdzenia zauważyć należy, że sędzia nie podejmował w sprawie żadnych czynności nasuwających obawę naruszenia prawa skarżącego do obrony jego sfery prawnej, co samo przez się wyklucza dociekanie, czy u ich podłoża znajdowały się względy wymienione w art. 19 p.p.s.a. Subiektywne przeświadczenie skarżącego co do tego, że sędzia jest stronniczy, nie jest przesłanką do żądania jego wyłączenia. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08 (ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97) podkreślił, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (zob. także glosę A. Gomułowicza aprobującą stanowisko NSA sformułowane w w/w postanowieniu, OSP 2008, z. 11, s. 916 i n.). Wymaga podkreślenia, że okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony, że wydaje odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego i taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r. sygn. akt III AO 5/97, OSNP 1997, nr 24, poz. 502; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1972 r. sygn. akt I PZ 9/72, lex nr 7068). Sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (postanowienie Sądu Najwyższego z 28 sierpnia 1996 r., sygn. akt I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OZ 665/08, lex nr 440113, a także T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", wydanie 2, LexisNexis, Warszawa 2008 r., s. 173). Ponieważ skarżący niczym nie wykazał, aby występowała w sprawie stronniczość wynikająca z określonych faktów, a tym samym nie uprawdopodobnił przyczyn wyłączenia, o jakich mowa w art. 19 p.p.s.a., uznać należało, że nie występują też w sprawie okoliczności uzasadniające wątpliwości co do bezstronności sędziego stanowiące przyczyny wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a. W ocenie składu orzekającego nowe okoliczności podniesione przez skarżącego w nowym wniosku z dnia 10 grudnia 2012 r. o wyłączenie sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego od rozpoznania niniejszej sprawy nie odpowiadają żadnej z przesłanek wyłączenia sędziego określonych w art. 18 § 1 i 3 , a także w art. 19 p.p.s.a. Zgłaszane przez skarżącego w rozpoznawanym wniosku zarzuty, będące częściowo powtórzeniem zarzutów pod adresem sędziego zawartych we wniosku o jego wyłączenie zawartych we wniosku z dnia 27 czerwca 2012 r. mogą być podnoszone w ramach przysługujących stronie środków odwoławczych od wydanego w sprawie orzeczenia. Nie stanowią one jednak, na co powyżej wskazywano, przesłanki do wyłączenia sędziego. Nie występują w niniejszej sprawie okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy. Z oświadczenia złożonego przez sędziego w sprawie wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. dające podstawę do jego wyłączenia od jej rozpoznania. Prawdziwość tego oświadczenia nie budzi zastrzeżeń. Zauważyć należy, że wskazany sędzia oświadczył, że nie zna skarżącego oraz że nie istnieje w niniejszej sprawie okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Wskazał również, że nie występują w sprawie żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a, które dawałyby podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznania niniejszej sprawy. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku skarżącego, w/w oświadczenie złożone przez sędziego w dniu 2 lipca 2012 r. jest kompletne pod względem istnienia w sprawie określonych ustawowo podstaw do wyłączenia sędziego od rozpoznania niniejszej sprawy. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że oświadczenie sędziego odnosiło się wyłącznie do osoby skarżącego oraz, że zachodzi konieczność jego uzupełnienia o złożenie dodatkowego oświadczenia przez sędziego odnoszącego się organu. Dodać należy, że: "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego." (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 147/12, lex nr 1121100). Takich okoliczności podważających obiektywizm w sprawie niniejszej nie wskazano. W świetle oświadczenia złożonego przez sędziego, którego wniosek dotyczy oraz wobec nieuprawdopodobnienia przez skarżącego istnienia w sprawie nowych okoliczności mogących stanowić przesłankę wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 p.p.s.a., jak również wobec braku ustawowych podstaw wyłączenia sędziego wymienionych w art. 18 p.p.s.a., wniosek skarżącego o wyłączenie wskazanego w nim sędziego uznać należało za niezasadny. Podlegał on zatem oddaleniu, co orzeczono w postanowieniu.