IV SA/Wr 245/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę złożoną w tej sprawie. Skarżący pismem z dnia 10 listopada 2015 r. (nadanym w dniu 13 listopada 2015r u wyznaczonego operatora) złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienie wyroku wydanego w tej sprawie. Kolejnym pismem z dnia 24 listopada 2015 r.(w tym samym dniu nadanym u operatora wyznaczonego ) skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w tej sprawie. W uzasadnieniu podał m.in., że zawiadomienie o rozprawie otrzymał "gdy był w trakcie uszczerbku na zdrowiu związanego ze złamaniem nogi a drugą mam amputowaną". Wskazał, dalej, że po przywiezieniu ze szpitala opiekę nad nim sprawowała jego była żona, a prośbę o sporządzenie uzasadnienia wysłał w dniu 10 listopada 2015 r, listem zwykłym za pośrednictwem byłej żony, by wywiązać się z terminu. W odpowiedzi na wezwanie Sądu stosownie do art. 87 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. w Dz.U. z 2016 r. poz. 718 dalej p.p.s.a) skarżący wraz z pismem z dnia 8 stycznia 2015 r. nadesłał kartę leczenia szpitalnego odbytego w dniach 20 -29 września 2015 r., oświadczenie żony potwierdzające prawdziwość okoliczności podanych przez stronę we wniosku oraz dokument w postaci informacji dla lekarza kierującego z dnia 5 listopada 2015 r. , z której wynika, że lekarz prowadzący po dokonaniu prześwietlenia postanowił zdjąć gips w dniu 16 listopada 2015 r. z uwagą , ze po usunięciu gipsu nie należy obciążać złamanej kończyny do dwóch miesięcy Postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku – jako spóźniony. Skarżący złożył w ustawowym terminie zażalenie na powyższe postanowienie Sądu. Pismem z dnia 13 maja 2016 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia . Jednocześnie w swoim wystąpieniu zawarł oświadczenie o cofnięciu złożonego przez skarżącego osobiście zażalenia na postanowienie z dnia 1 lutego 2016 r. w przypadku uwzględnienia przez Sąd wniosku o przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 614/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zakwestionowane postanowienie z dnia 1 lutego 2016r. i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tegoż postanowienia stwierdził m.in., że Sąd I instancji nietrafnie przyjął, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi było złamanie kości piszczelowej przedniej skarżącego, którego skutki ustały w dniu 16 listopada 2015 r. – z chwilą zdjęcia opatrunku gipsowego stopowo – udowego. Za przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, należy bowiem postrzegać złamanie kości piszczelowej przedniej skarżącego i stan po złamaniu- utrzymujący się do dnia 24 listopada 2015 r., gdy skarżący sporządził wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 3 listopada 2015 r. i nadał go u operatora pocztowego. Jak wskazuje Sąd II instancji ustania przyczyny uchybienia terminu nie sposób wiązać z samym zdjęciem opatrunku gipsowego, lecz także z rzeczywistą niemożnością poruszania się na jednej nodze (która po złamaniu nadal należało oszczędzać) i przezwyciężeniu stanu somatycznego i psychicznego, po złamaniu zdrowej, lewej nogi. Stąd w ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego, brak było podstaw do przyjęcia, że nadanie wniosku o przywrócenie terminu dnia 24 listopada 2015r., skutkowało spóźnieniem wniosku w rozumieniu art.88 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku następuje postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym (art. 141 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przy czym, jak stanowi przepis art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Strona powinna wraz z wnioskiem dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4).Z kolei, w myśl art. 88 p.p.s.a. zdanie pierwsze spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Z przywołanych regulacji prawnych wynika, że przystąpienie do merytorycznej oceny rzeczonego wniosku musi zostać poprzedzone badaniem, czy wniosek jest dopuszczalny i czy został on wniesiony w terminie. Rozpoznając złożony w niniejszej sprawie przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu, w pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 197 § 2 w związku z art.190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na mocy cyt. wyżej przepisu art.190 p.p.s.a., związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 614/16. Zgodnie zaś ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należało, że złożony w tej sprawie w dniu 24 listopada 2015 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia opisanego wyżej wyroku wraz z tym wnioskiem, podlegać będzie merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd I instancji jako złożony z zachowaniem ustawowego terminu. Jak wynika z powołanych na wstępie regulacji art. 87 p.p.s.a. przywrócenie terminu możliwe jest wyłącznie w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. A zatem brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Jednocześnie artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, przy czym jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2012 r., I GZ 232/11, publ. http://cbois.nsa.gov.pl ). Negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawcę tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez niego należytej staranności zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 listopada 2011 r. I OZ 823/11 oraz z dnia 19 grudnia 2013 r. II GZ 752/13, z dnia 18 grudnia 2013 r. publ. http://cbois.nsa.gov.pl). Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W okolicznościach niniejszej sprawy, skarżący – zdaniem Sadu, przy dochowaniu minimum staranności mógł dochować terminu. Złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku nie jest czynnością, którą należy dokonać osobiście w sądzie. Fakt choroby ( złamanie kości piszczelowej lewej i unieruchomienie w opatrunku gipsowym stopowo – udowym do 16 listopada 2015 r. z zaleceniem dalszego nieobciążania kończyny przez 2 miesiące), którą poświadcza przedstawione zaświadczenie lekarskie (k. 28 akt sądowych), potwierdza, że skarżący będący jednocześnie po amputacji udowej kończyny prawej dolnej (karta leczenia szpitalnego k. 27) był wprawdzie pozbawiony możliwości samodzielnego poruszania się, tym niemniej skarżący mógł nadać pismo (przedmiotowy wniosek) w ustawowym terminie, korzystając z pomocy domownika - byłej żony, która sprawowała nad nim bezpośrednią opiekę. Z akt sprawy wynika zaś, że pismo zawierające wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w tej sprawie, osobiście sporządzone przez skarżącego i opatrzone datą 10 listopada 2015r., zostało nadane u operatora wyznaczonego listem zwykłym dopiero w dniu 13 listopada 2015 r. (k.20). Tymczasem była małżonka skarżącego twierdzi, że nadała je w terminie podanym we wniosku tj. 10 listopada 2015 r. (k.28). W świetle powyższych ustaleń, niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia jest w ocenie Sądu wynikiem niedostatecznej dbałości i staranności w prowadzeniu niniejszej sprawy przez skarżącego. Skarżący nie może bowiem w sposób dorozumiany powoływać się na błąd byłej małżonki. Podkreślenia wymaga, że zaniedbanie osoby, której powierzono wykonywanie czynności, do której zobowiązany był skarżący, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. W ramach kryterium dochowania staranności, warunkującego brak winy w uchybieniu terminowi mieści się bowiem również kontrola sposobu wykonania powierzonej czynności. Natomiast powierzenie przez skarżącego czynności byłej żonie powoduje, że nieprawidłowe wykonanie przez nią obowiązków obciąża również osobę zlecającą jej czynności. (por postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt. II OZ 678/08 publ. http://cbois.nsa.gov.pl) W rozpoznawanym przypadku nie uprawdopodobniono zatem braku winy skarżącego w uchybieniu ww. terminu, zatem Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.