IV SA/Wr 252/18

|Sygn. akt IV SA/Wr 252/18 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 10 lipca 2018 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), , Sędziowie, Sędzia WSA Wanda Wiatkowka-Ilków, Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, , , Protokolant, starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 10 lipca 2018 r., sprawy ze skargi Ł. Z., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W., z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, , oddala skargę w całości., , , Decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm., dalej u.ś.r.), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] orzekającą o odmowie przyznania Ł. Z. (zwanemu dalej stroną lub skarżącym) zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Ustalając okoliczności faktyczne w sprawie organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 17 listopada 2017 r. skarżący wystąpił o ustalenie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Do wniosku strona skarżąca dołączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności we W. w dniu [...] listopada 2016 r., nr [...], zaliczające skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności od dnia 3 października 2016 r. oraz wskazujące na niedający się ustalić czas powstania niepełnosprawności. Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności [...] orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...]. Sąd Rejonowy [...] we W. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...] zmieniał orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2016 r. oraz poprzedzające je orzeczenie Zespołu Powiatowego z dnia [...] listopada 2016 r. i zaliczył skarżącego do osób niepełnosprawnych w stopniu umiarkowanym (symbol [...]) od dnia 3 października 2016 r. na stałe. Poza tym sąd ten stwierdził równocześnie, że skarżący spełnia przesłanki odpowiedniego zatrudnienia w warunkach pacy chronionej. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny w sprawie, organ pierwszej instancji – decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] – odmówił skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ wskazał, że strona nie spełnia warunków ustawowych wymienionych w art. 16 ust. 2 i 3 u.ś.r. Zgodnie z orzeczeniem sądowym niepełnosprawność skarżącego istnieje od 3 października 2016 r., a w tej dacie skarżący miał już ukończone 2[...] lata. Niepełnosprawność strony, legitymującej się orzeczeniem o jej umiarkowanym stopniu, nie powstała zatem przed ukończeniem przez nią 21. roku życia, co było warunkiem koniecznym otrzymania zawnioskowanego świadczenia. Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący podnosząc, że w orzeczeniu wyraźnie wskazano, że nie da się ustalić, od kiedy istnieje u niego niepełnosprawność. Wzięto natomiast pod uwagę fakt, że stopień niepełnosprawności datuje się na dzień 3 października 2016 r. W sytuacji, gdy ustalenie daty powstania niepełnosprawności nie jest możliwe organ winien dołożyć niezbędnych starań w celu stwierdzenia tego faktu, nie zaś opierać się na innych danych. Skarżący zwrócił też uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] grudnia 2018 r., podczas gdy otrzymał ją dopiero w dniu 13 lutego 2018 r. Okoliczność ta powinna zostać wyjaśniona przez organ odwoławczy. Tym bardziej, że podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej w styczniu 2018 r. uzyskał informację od pracownika socjalnego, że czeka on jeszcze na potwierdzenie przez sąd, kiedy powstała niepełnosprawność skarżącego. Organ drugiej instancji, rozpatrując odwołanie skarżącego wskazał, że jednym z podmiotów uprawnionych do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego jest osoba niepełnosprawna powyżej 16. roku życia, legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli jej niepełnosprawność powstała do ukończenia 21. roku życia. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie mieścił się w powyższej kategorii osób niepełnosprawnych, albowiem z orzeczenia sądowego wynikało, że ustalenie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności datuje się od dnia 3 października 2016 r., kiedy to miał on już 2[...] lata. Sąd nie zmienił natomiast zaskarżonego orzeczenia w zakresie daty powstania niepełnosprawności. Dlatego też należało przyjąć za organami orzeczniczymi, że nie da się ustalić, od kiedy wskazana niepełnosprawność zaistniała. Jeśli zatem nie dało się stwierdzić, kiedy w rzeczywistości postała niepełnosprawność skarżącego, nie można było tym samym uznać, że nastąpiło to przed jego 21. rokiem życia. Z uwagi zaś na fakt, że o dacie powstania niepełnosprawności mogą decydować wyłącznie uprawnione podmioty (zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, lekarze orzecznicy ZUS, sądy), ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie mogły prowadzić samodzielnych ustaleń w tym zakresie. Kolegium stwierdziło zatem, że skoro skarżący nie spełniał przesłanek do otrzymania zawnioskowanego świadczenie, nie mogło mu zostać ono przyznane. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona w istocie powieliła zarzuty podniesione w odwołaniu podkreślając, że data powstania niepełnosprawności, której w niniejszej sprawie nie dało się określić, nie może być utożsamiana z datą zaliczenia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, co nastąpiło z dniem 3 października 2016 r. Dodał również, że w dniu 28 lutego 2018 r. ZUS przyznał mu rentę socjalną stwierdzając, że naruszenie sprawności organizmu powstało przed ukończeniem 18. roku życia. W takiej sytuacji należało uznać, że spełnia on przesłanki do otrzymania wnioskowanego zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz przedstawioną w niej argumentację. Dodatkowo podkreśliło, że orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] lutego 2018 r. nie zostało przez skarżącego przedłożone w toku postępowania odwoławczego, lecz po jego zakończeniu, a jego treść pozostaje bez wpływu na prawidłowość rozstrzygnięć wydanych w obu instancjach. Odnosi się ono bowiem do kwestii zdolności skarżącego do pracy, a nie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Pismem z dnia 6 czerwca 2018 r. skarżący ustosunkował się do odpowiedzi organu udzielonej na jego skargę wskazując, że Kolegium samo w swej decyzji wskazało, że o niepełnosprawności mogą orzekać jedynie uprawnione podmioty, do których zaliczyło również lekarzy orzeczników ZUS. Skarżący przedłożył zatem orzeczenie wydane przez lekarzy orzeczników ZUS, w którego treści stwierdzono, że naruszenie sprawności organizmu powstało przed ukończeniem 18. roku życia, co jest równoznaczne z powstaniem niepełnosprawności. Kolegium tego orzeczenia zaś nie uwzględniło. Skarżący podkreślił, że czuje się w takiej sytuacji pokrzywdzony rozbieżnością stanowisk organu odwoławczego oraz dodał, że wskazane orzeczenie otrzymał dopiero w dniu 18 marca 2018 r. i nie miał jak dostarczyć go Kolegium, które w tym czasie zdążyło już wydać swoją decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem niniejszej sprawy jest ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia były przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 16 ust. 1 powołanej ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. W myśl art. 16 ust. 2 u.ś.r., zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia (ust. 3). W stanie faktycznym niniejszej sprawie należało rozważyć, czy skarżący spełnia w szczególności przesłanki do zaliczenia go do ostatniej z wymienionych grup osób. Nie budziło przy tym wątpliwości, że strona jest osobą niepełnosprawną w wieku powyżej 16. roku życia, legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ustalonym ostatecznie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego [...] we W. z dnia [...] października 2017 r., sygn. akt [...]. Problematyczne dla skarżącego okazało się natomiast to, czy organ zasadnie stwierdził, że nie spełnia on ostatniej przesłanki wymienionej w art. 16 ust. 3 u.ś.r., a mianowicie, że niepełnosprawność powstała już po ukończeniu przez niego 21. roku życia. Ze zgromadzonej dokumentacji, a zwłaszcza z orzeczeń w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności wynika, że skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności od dnia 3 października 2016 r. Jednocześnie stwierdzono, że nie da się ustalić dokładnej daty powstania niepełnosprawności. W ocenie Sądu, przedstawiona przez organ odwoławczy argumentacja przemawia za uznaniem, że skarżący nie spełnił przesłanki podmiotowej do przyznania mu wnioskowanego świadczenia. Trzeba bowiem zwrócić uwagę, że z przedłożonego przez niego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zmienionego następnie w pewnym zakresie przez Sąd Rejonowego [...] we W., nie wynikało, aby jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia. Takiego domniemania nie można zwłaszcza wywieść ze stwierdzenia organów orzeczniczych, że nie da się ustalić daty powstania niepełnosprawności. Wskazanego zapisu nie zmienił również sąd powszechny orzekający w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności. Skoro zatem brak jest pewności, co do wystąpienia istotnej w sprawie okoliczności powstania niepełnosprawności przed ukończeniem przez stronę 21. roku życia, nie można było uznać za dopuszczalne przyjęcie niejako wbrew przepisom ustawy, że spełnia ona przesłankę uprawniającą ją do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Dodatkowo organ zasadnie podniósł, że za brakiem możliwości wydania korzystnej dla skarżącego decyzji przemawiał również fakt, że stopnień niepełnosprawności został mu przyznany od dnia 3 października 2016 r. W tej zaś dacie skarżący miał już ukończony 21. rok życia, co tym bardziej uzasadniałoby wydanie odmownego rozstrzygnięcia, gdyby to właśnie ta okoliczność miała decydujące znaczenie w niniejszej sprawie. Jednakże w związku z tym, że nie dotyczyła ona wprost samej niepełnosprawności, mogła być wzięta pod uwagę jedynie pomocniczo, albowiem zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała treść punktu IV orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Należy podkreślić, że wbrew zarzutom skarżącego organ nie mógł podjąć czynności procesowych w celu samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 259/12, wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Poznaniu z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 722/13, we Wrocławiu z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 349/17 oraz w Łodzi z dnia 28 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 655/17 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez znaczenia dla niniejszej sprawy był również fakt przyznania skarżącemu renty socjalnej na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2018 r. Co prawda organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaliczył do organów orzekających w zakresie niepełnosprawności także lekarzy orzeczników ZUS, ale dokonał tego w szerszym kontekście, aniżeli niniejsza sprawa. Orzecznicy ci są bowiem uprawnieni do oceny stanu zdrowia osób ubiegających się o świadczenia z systemu ubezpieczeń społecznych, lecz nie mają kompetencji do nadawania określonych stopni niepełnosprawności. Do tego bowiem są ustanowione i powołane wyłącznie powiatowe i wojewódzkie zespoły orzekające. Dlatego też organ zasadnie wskazał, że przedłożony przez stronę dokument nie miał wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia, gdyż odnosił się do zdolności skarżącego do pracy i nie ustalał stopnia niepełnosprawności, ani tym bardziej nie określał daty jej powstania. Nie ma również racji skarżący twierdząc, że wskazane orzeczenie ZUS stwierdza naruszenie sprawności organizmu przed ukończeniem przez niego 18. roku życia. Zawiera ono bowiem znacznie szersze sformułowanie wskazujące, że całkowita niezdolność do pracy pozostaje w związku z naruszeniem sprawności organizmu powstałym nie tylko przed ukończeniem 18. roku życia, ale również w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej przed ukończeniem 25. roku życia lub w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. Na podstawie powyższego dokumentu nie można zatem jednoznacznie stwierdzić, czy naruszenie sprawności organizmu u skarżącego nastąpiło przed ukończeniem 18. roku życia, czy też może przed ukończeniem 25. roku życia. W związku z czym wskazane orzeczenie nie mogło zostać uznane za okoliczność mającą istotny wpływ na wynik sprawy. Reasumując poczynione rozważania należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący nie spełnił przesłanki podmiotowej z art. 16 ust. 3 u.ś.r., uprawniającej go do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego. Ze zgromadzonej dokumentacji nie wynikało bowiem, aby jego niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia. W takiej sytuacji orzeczenie o odmowie przyznania zawnioskowanego świadczenia było zasadne. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, wniesioną skargę należało oddalić w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.