IV SA/Wr 389/10
WyrokWSA we Wrocławiu2010-11-04
Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Wanda Wiatkowska-Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu głosu u nauczyciela, pomimo zgłoszonych przez skarżącą rozbieżności w orzeczeniach lekarskich, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest związany orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez uprawnione jednostki diagnostyczne w zakresie chorób zawodowych, jeśli nie budzą one wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Brak rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych przez takie jednostki uniemożliwia stwierdzenie choroby zawodowej, nawet jeśli skarżąca wykonywała pracę w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy.Stan faktyczny
Z. S., nauczycielka z wieloletnim stażem pracy, złożyła skargę na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Skarżąca podnosiła rozbieżności w orzeczeniach lekarskich oraz wskazywała na dokumentację medyczną potwierdzającą jej dolegliwości.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka- Ostrowska Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant Asystent sędziego Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...]D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po rozpoznaniu odwołania Z. S. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 5 listopada 2009 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u odwołującej się choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej wydanej decyzji powołał się na art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W uzasadnieniu decyzji podał, że Z. S. urodz. [...]r. pracowała w okresie od 10.02.1972 r. do 21.02.1972 r. jako nauczycielka w Szkole Podstawowej Nr [...] we W, od 22.03.1972 r. do 30.06.1972 r. jako nauczycielka w Szkole Podstawowej Nr [...]we W., od 16.09.1972 r. do 20.08.1978 r. jako nauczycielka w Szkole Podstawowej Nr [...] we W., od 21.08.1978 r. do 30.08.2006 r. jako nauczycielka i wychowawca świetlicy w Szkole Podstawowej Nr [...], Zespole Szkół Nr [...] w Zespole Szkół Integracyjnych we W., a od 01.09.2006 r. przebywa na emeryturze.
Odwołująca się była badana w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W., który w dniu 02.02.2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u Z. S. choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15). Placówka ta na podstawie trzykrotnego badania laryngologiczno-foniatrycznego z videostroboskopią rozpoznała u odwołującej się: "przewlekły podsychający nieżyt nosa i gardła, zaburzenia czynnościowe głosu dużego stopnia - utrwalone o typie fonastenii". W uzasadnieniu swojego stanowiska podała, że w wyniku przeprowadzonych badań nie stwierdzono u odwołującej się zmian wymienionych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych takich jak: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzono natomiast przewlekły podsychający nieżyt gardła i nosa oraz zaburzenia czynnościowe głosu dużego stopnia, które nie figurują w w/w wykazie.
Z. S. została skierowana w trybie odwoławczym na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który w dniu 08.06.2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...]także o braku podstaw do rozpoznania u odwołującej się choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15). Placówka II stopnia diagnostycznego w wyniku przeprowadzonych badań, w tym konsultacji laryngologicznej i foniatrycznej oraz badania videostroboskopowego ustaliła następujące rozpoznanie: przewlekle proste zapalenie krtani z zaostrzeniem w odcinku tylnym, dyskoordynację oddechowo-fonacyjną dużego stopnia na tle czynnościowym oraz czynnościowe zaburzenia głosu. W uzasadnieniu podała, że: "przeprowadzona aktualnie ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu, gładkie, z zaznaczoną siatką naczyń. Okresowo brak jest pełnego zwarcia fonacyjnego na całej długości głośni, okresowo zwarcie fonacyjne jest pełne. Widoczne jest przekrwienie tylnego odcinka krtani. Drgania fałdów głosowych są niejednakowe, niejednoczesne, nieregularne, o zmniejszonej amplitudzie. Przesunięcie brzeżne obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych równy. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15). Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych. Udokumentowane wieloletnie narażenie na wzmożony wysiłek głosowy stanowi tylko jeden z warunków koniecznych do rozpoznania choroby, który w/w spełnia. Placówka ta podała, że wnioskowanie w toczącym się postępowaniu diagnostyczno-orzeczniczym w trybie odwoławczym oparte zostało na wynikach badania laryngologicznego, foniatrycznego i videostroboskopowego oraz na analizie całej dokumentacji dołączonej do skierowania, w tym dokumentacji lekarskiej z Poradni Foniatrycznej we W..
W związku z wejściem w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. w dniu 04.08.2009 r. zwrócił się do jednostek orzeczniczych, które badały odwołującą się, o weryfikację wydanych orzeczeń lekarskich w myśl nowych przepisów.
W odpowiedzi z dnia 11.08.2009 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. podał, że nie widzi podstaw do weryfikacji wydanego przez siebie orzeczenia lekarskiego z dnia 08.06.2009 r., motywując to § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zaś D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w odpowiedzi z dnia 18.08.2009 r. poinformował, że Z. S. była badana w tamt. Ośrodku w dniach 16.10.2008 r., 27.11.2008 r. i 14.01.2009 r. Po przeprowadzeniu badania stwierdzono zmiany w narządzie głosu, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych. Wobec powyższego, po ponownej analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym ocenie badania foniatrycznego oraz narażenia zawodowego, podtrzymuje dotychczasową opinię o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu.
Na podstawie w/w orzeczeń i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. wydał w dniu 5 listopada 2009 r. decyzję nr [...]o braku podstaw do stwierdzenia u Z. S. choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15).
Od powyższej decyzji Z. S. odwołała się, nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Podniosła, że występujące u niej schorzenia zostały spowodowane warunkami pracy, a opinie lekarskie są rozbieżne.
D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., po przeanalizowaniu całości dokumentacji skierował w postępowaniu odwoławczym w dniu 08.01.2010 r. pismo do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. celem weryfikacji orzeczenia lekarskiego z dnia [....]r. zgodnie z nowym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. (Dz.U. Nr 105, poz. 869) w sprawie chorób zawodowych. Ponadto zwrócił się o odniesienie się do kwestii różnic między badaniami foniatrycznymi wykonanymi w jednostkach orzeczniczych a załączoną dokumentacją medyczną, tj. wynikiem badania laryngologicznego z dnia 18.11.1994r. oraz opinią wydaną przez biegłego lekarza Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 12.03.2008 r.
W odpowiedzi z dnia 09.03.2010 r. Instytut Medycyny Pracy w Ł. podał, że w trakcie badania w dniu 14.05.2009 r. stwierdzono u odwołującej się okresowy brak zwarcia fonacyjnego na całej długości głośni, okresowo zaś uzyskano pełne zwarcie fonacyjne, co świadczy o czynnościowym charakterze zaburzeń głosu występujących u badanej. Zmiany trwałe spowodowane niedowładem mięśni wewnętrznych krtani charakteryzują się stałą niewydolnością fonacyjną głośni (brak pełnego zwarcia na całej długości głośni, ewentualnie zwarcie wrzecionowate podczas każdej próby fonacji). Wskazał, że we wcześniejszych okresach rozpoznanie takie postawiła jedynie biegła sądowa dr n. med. E. K. w swojej opinii z dnia 12.03.2008r. Należy jednak - jak wskazał Instytut Medycyny Pracy - zwrócić uwagę, że powyższe badanie przeprowadzone było jedynie w laryngoskopii pośredniej, nie pozwalającej na dokładną ocenę pracy fałdów głosowych. Biegła nie wykonała wymaganego w obecnej dobie badania wideostroboskopowego i nie jest specjalistą w zakresie foniatrii. W końcowej części swojego pisma Instytut Medycyny Pracy dodał, że ze względu na fakt, że wszystkie wątpliwości rozstrzygane są na korzyść badanego, proponuje skierować odwołującą się na ponowne badania w Instytucie Medycyny Pracy w Ł..
W odpowiedzi na w/w pismo Instytutu Medycyny Pracy w Ł., Z. S. w piśmie z dnia 01.04.2010 r. wniosła o nieprzedłużanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia.
W tej sytuacji, po analizie całości dokumentacji, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wyjaśnił, że jak wynika z definicji choroby zawodowej zawartej w art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych - do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie dwa warunki:
1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,
2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy.
W przypadku odwołującej się, jednostka I szczebla diagnostycznego, to jest D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W., rozpoznał u odwołującej się przewlekły podsychający nieżyt gardła i nosa, zaburzenia czynnościowe głosu dużego stopnia. Natomiast w Instytucie Medycyny Pracy w Ł, to jest w jednostce II szczebla diagnostycznego stwierdzono zmienny obraz krtani w czasie fonacji (okresowo brak pełnego zwarcia fonacyjnego na całej długości, okresowo pełne zwarcie na całej długości), co świadczy o zaburzeniach czynnościowych w obrębie narządu głosu. Organ ponadto dodał, że Instytut Medycyny Pracy w Ł. w piśmie z dnia 09.03.2010 r. wyjaśnił, że zmiany trwałe spowodowane niedowładem mięśni wewnętrznych krtani charakteryzują się stałą niewydolnością fonacyjną głośni (brak pełnego zwarcia na całej długości głośni, ewentualnie zwarcie wrzecionowate podczas każdej próby fonacji). Ponadto po analizie całości dokumentacji medycznej w/w Instytut stwierdził, że we wcześniejszych okresach rozpoznanie takie postawiła jedynie biegła sądowa dr n. med. E. K. w swojej opinii z dnia [...]03.2008 r. Zauważył jednak, że powyższe badanie przeprowadzone było jedynie w laryngoskopii pośredniej, nie pozwalającej na dokładną ocenę pracy fałdów głosowych. Biegła nie wykonała wymaganego w obecnie badania wideostroboskopowego i jest specjalistą w zakresie laryngologii, a nie foniatrii.
Reasumując podano, że stwierdzony obraz kliniczny zmian w narządzie głosu u odwołującej się nie odpowiada skutkom zdrowotnym wymienionym w poz. 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Schorzenia obserwowane u Z. S. nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych jako skutek przeciążenia narządu głosu i nie mogą być uznane za chorobę zawodową u nauczyciela.
W tej sytuacji D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. podał, że po wnikliwej analizie zgromadzonej dokumentacji oraz w związku z orzeczeniami o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15) w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009r., nie znalazł podstaw prawnych, ani merytorycznych do zmiany decyzji I instancji w związku z czym orzekł jak w sentencji zaskarżonej decyzji.
Z. S. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., w której podała, że nie zgadza się z jej treścią. Zarzuciła, że orzeczenia lekarskie nie są spójne, nie uwzględniono przedłożonej przez nią dokumentacji lekarskiej, w szczególności badania laryngologicznego z dnia 18.11.1994 r. oraz opinii wydanej przez biegłego lekarza Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 12.03.2008 r. Podniosła, że ma problemy z aparatem głosowym, ponieważ przez 34 lata pracowała jako nauczyciel i wychowawca w okresie wyżu demograficznego, a w ostatnich latach swojej pracy zawodowej także z młodzieżą niedosłyszącą i niepełnosprawną. Powołując się na powyższe wniosła o zapoznanie się z całą dokumentacją i rozstrzygniecie sprawy na jej korzyść, stwierdzenie choroby zawodowej aparatu głosowego i przyznanie renty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Ponadto dodał, że wbrew twierdzeniom skarżącej, wydając kwestionowane przez skarżącą orzeczenia lekarskie, obydwie jednostki orzecznicze służby zdrowia uwzględniły całą dokumentację lekarską zgromadzoną w sprawie, w tym także dokumentację, na którą skarżąca powołuje się w skardze. W swoich orzeczeniach odniosły się także do tej dokumentacji, a z wydanych w sprawie przez te placówki orzeczeń wynika, że dokumentacja ta pozostawała bez wpływu na ich treść. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ ten wyjaśnił również, że rozpoznanie chorób zawodowych leży wyłącznie w gestii uprawnionych do tego placówek medycznych, a organy państwowej inspekcji sanitarnej nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzącej do postawienia rozpoznania odmiennego od treści tych orzeczeń. Jeśli orzeczenia lekarskie stwierdzają brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, to organy administracji, będąc związane takimi ustaleniami, nie mogą wydać w ramach uznania administracyjnego decyzji o treści oczekiwanej przez zainteresowanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W związku z zawartymi w skardze wnioskami zauważyć należy, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 owego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. wynika natomiast, że w wojewódzki sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ten stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, ewentualnie stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Z powyższego jednoznacznie wynika, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd ten nie posiada uprawnień do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy.
Zauważyć ponadto należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisu tego wynika, że obowiązkiem sądu administracyjnego jest wszechstronna, wykraczająca poza granice zarzutów skargi kontrola legalności zaskarżonej decyzji w kontekście jej zgodności z prawem materialnym i prawem procesowym.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ten właśnie sposób, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. nie stwierdził, by zaskarżona decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. naruszała przepisy prawa materialnego, bądź przepisy postępowania administracyjnego, a tym samym, by istniały w sprawie podstawy z wyżej powołanych przepisów prawa do uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji administracyjnych.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Do. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 18 maja 2010 r. nr[...], którą to decyzją organ ten, powołując się na przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 2351 Kodeksu pracy oraz § 8 ust. 1 i 4 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Z. S. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 5 listopada 2009 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15 załącznika do w/w rozporządzenia), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powołany w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przepis art. 2351 Kodeksu pracy stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy).
Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2010 r. sygn. akt IV SA/GL 876/09 (Lex 577707): "Choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych."
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Zgodnie z § 8 ust. 1 owego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Z karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej wynika, że skarżąca pracowała jako nauczyciel w szkołach podstawowych w okresie od 10.02.1972 r. do 30.08.2006 r. Od dnia 01.09.2006 r. przebywa na emeryturze. Z oceny tej wynika, że w okresie zatrudnienia wykonywała pracę polegającą na wysiłku narządu głosu.
Z akt administracyjnych dołączonych do akt niniejszej sprawy wynika, że skarżąca była poddana badaniu w postępowaniu administracyjnym w dwóch jednostkach medycznych uprawnionych do orzekania w zakresie chorób zawodowych (I i II stopnia), to jest w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. Każda z tych jednostek dwukrotnie wypowiadała się w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat - poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
W wydanym w sprawie orzeczeniu lekarskim nr [...]z dnia 02.02.2009 r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. stwierdził brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15 wykazu). Placówka ta na podstawie trzykrotnego badania laryngologiczno-foniatrycznego z videostroboskopią rozpoznała u skarżącej: "przewlekły podsychający nieżyt nosa i gardła, zaburzenia czynnościowe głosu dużego stopnia - utrwalone o typie fonastenii". W uzasadnieniu swojego stanowiska podała, że w wyniku przeprowadzonych badań nie stwierdzono u badanej zmian wymienionych w obowiązującym wykazie chorób zawodowych takich jak: guzki głosowe twarde, wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych, niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Stwierdzono natomiast przewlekły podsychający nieżyt gardła i nosa oraz zaburzenia czynnościowe głosu dużego stopnia, które nie figurują w w/w wykazie.
W związku z odwołaniem się od powyższego orzeczenia, skarżąca została skierowana na badania do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., który w dniu 08.06.2009 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...]także o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15). Placówka II stopnia diagnostycznego w wyniku przeprowadzonych badań, w tym konsultacji laryngologicznej i foniatrycznej oraz badania videostroboskopowego rozpoznała u skarżącej: przewlekle proste zapalenie krtani z zaostrzeniem w odcinku tylnym, dyskoordynację oddechowo-fonacyjną dużego stopnia na tle czynnościowym oraz czynnościowe zaburzenia głosu. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia podała, że przeprowadzona aktualnie ocena wydolności głosowej krtani metodą videostroboskopową wykazała, że fałdy głosowe są symetryczne przy fonacji i oddychaniu, gładkie, z zaznaczoną siatką naczyń. Okresowo brak jest pełnego zwarcia fonacyjnego na całej długości głośni, okresowo zwarcie fonacyjne jest pełne. Widoczne jest przekrwienie tylnego odcinka krtani. Drgania fałdów głosowych są niejednakowe, niejednoczesne, nieregularne, o zmniejszonej amplitudzie. Przesunięcie brzeżne obustronnie obecne. Poziom fałdów głosowych równy. Nie występuje tendencja do fonacji rzekomej. Nie wykazano zmian organicznych w zakresie krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych bądź niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, które dają podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu (poz. 15). W konkluzji jednostka ta podała, że stwierdzone obecnie u badanej zmiany morfologiczno-czynnościowe w zakresie krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych, wyjaśniając jednocześnie, że udokumentowane wieloletnie narażenie na wzmożony wysiłek głosowy stanowi tylko jeden z warunków koniecznych do rozpoznania choroby, który badana spełnia. W uzasadnieniu owego orzeczenia podano, że zostało ono wydane na podstawie wyników badania laryngologicznego, foniatrycznego i videostroboskopowego oraz w oparciu o analizę całej dokumentacji dołączonej do skierowania, w tym dokumentacji lekarskiej z Poradni Foniatrycznej we W..
Zauważyć także należy, że w toku postępowania administracyjnego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny we W. zwrócił się do jednostek orzeczniczych I i II stopnia, które badały skarżącą w postępowaniu administracyjnym, o weryfikację wydanych w sprawie orzeczeń lekarskich w myśl nowych przepisów w związku z wejściem w życie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych. W odpowiedzi obydwie jednostki orzecznicze podtrzymały wydane przez siebie w sprawie orzeczenia. Instytut Medycyny Pracy w Ł. w odpowiedzi z dnia 11.08.2009 r. podał, że nie widzi podstaw do weryfikacji wydanego przez siebie orzeczenia lekarskiego z dnia 08.06.2009 r., zaś D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. w odpowiedzi z dnia 18.08.2009 r. podał, że skarżąca była badana w tamt. Ośrodku trzykrotnie: w dniach 16.10.2008 r., 27.11.2008 r. i 14.01.2009 r. Po przeprowadzeniu badania stwierdzono zmiany w narządzie głosu, które nie figurują w wykazie chorób zawodowych, w związku z czym, po ponownej analizie zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym ocenie badania foniatrycznego oraz narażenia zawodowego, Ośrodek ten podtrzymał dotychczasową opinię o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu.
Zauważyć dalej należy, że niezależnie od powyższego, D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., rozpatrując odwołanie skarżącej od wydanej w pierwszej instancji decyzji przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 5 listopada 2009 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15), w związku z podniesionymi w odwołaniu zarzutami, skierował w postępowaniu odwoławczym w dniu 08.01.2010 r. pismo do Instytutu Medycyny Pracy w Ł. celem weryfikacji wydanego przez tenże Instytut orzeczenia lekarskiego z dnia 08.06.2009 r. zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych oraz odniesienia się do kwestii różnic między badaniami foniatrycznymi wykonanymi w jednostkach orzeczniczych a załączoną dokumentacją medyczną, tj. wynikiem badania laryngologicznego z dnia 18.11.1994 r. oraz opinią wydaną przez biegłego lekarza Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 12.03.2008 r.
Instytut Medycyny Pracy w Ł. nie znalazł podstaw do zmiany wydanego w sprawie orzeczenia. W odpowiedzi z dnia 09.03.2010 r. podał, że w trakcie badania w dniu 14.05.2009 r. stwierdzono u skarżącej okresowy brak zwarcia fonacyjnego na całej długości głośni, okresowo zaś uzyskano pełne zwarcie fonacyjne, co świadczy o czynnościowym charakterze zaburzeń głosu występujących u badanej. Zmiany trwałe spowodowane niedowładem mięśni wewnętrznych krtani charakteryzują się stałą niewydolnością fonacyjną głośni (brak pełnego zwarcia na całej długości głośni, ewentualnie zwarcie wrzecionowate podczas każdej próby fonacji). Wskazał, że we wcześniejszych okresach rozpoznanie takie postawiła jedynie biegła sądowa dr n. med. E. K. w swojej opinii z dnia 12.03.2008r. Zwrócił jednak uwagę, że powyższe badanie przeprowadzone było jedynie w laryngoskopii pośredniej, nie pozwalającej na dokładną ocenę pracy fałdów głosowych. Biegła nie wykonała wymaganego w obecnie badania wideostroboskopowego i nie jest specjalistą w zakresie foniatrii.
Z treści wydanych w sprawie przez uprawnione jednostki orzecznicze służby zdrowia wynika, że brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej narządu głosu wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Trafnie w tej sytuacji, mając na względzie treść wydanych w sprawie przez uprawnione jednostki orzecznicze obydwu stopni orzeczeń lekarskich, organy rozpoznające sprawę przyjęły, że stwierdzony obraz kliniczny zmian w narządzie głosu u skarżącej nie odpowiada skutkom zdrowotnym wymienionym w poz. 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.06.2009 r. w sprawie chorób zawodowych pod postacią guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Za prawidłowe także uznać należy stanowisko organów obu instancji, że schorzenia obserwowane u skarżącej nie są wymienione w wykazie chorób zawodowych jako skutek przeciążenia narządu głosu, w związku z czym nie mogą być uznane za chorobę zawodową u nauczyciela.
Wbrew zarzutom skargi, orzeczenia lekarskie wydane w sprawie przez uprawnione do tego jednostki orzecznicze zostały podjęte nie tylko na podstawie przeprowadzonego przez te jednostki badania skarżącej, ale także z uwzględnieniem całości dokumentacji lekarskiej, w tym badania laryngologicznego z dnia 18.11.1994r. i opinii biegłego lekarza Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 12.03.2008 r. dr n. med. Ewę Kapuścińską, do których to badań Instytut Medycyny Pracy w Ł. odniósł się w szczegółowo w swoim piśmie z dnia 09.03.2010 r. Wprawdzie w końcowej części owego pisma Instytut Medycyny Pracy podał, że ze względu na fakt, że wszystkie wątpliwości rozstrzygane są na korzyść badanego, proponuje skierować odwołującą się na ponowne badania w Instytucie Medycyny Pracy w Ł., jednakże zauważyć należy, że w odpowiedzi na powyższe stanowisko Instytutu Medycyny Pracy w Ł., skarżąca w piśmie z dnia 01.04.2010 r. wniosła o nieprzedłużanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia. Nie można w tej sytuacji zarzucić organowi naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że rozpoznając sprawę organ administracji nie wyjaśnił wszystkich istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Z akt sprawy bowiem wynika, że zaskarżona decyzja została wydana po wszechstronnej analizie wszystkich dowodów zebranych w sprawie w sposób wyczerpujący.
Zgodnie z utrwalonym już w tym względzie orzecznictwem sądów administracyjnych, orzeczenia lekarskie wydane w sprawie przez uprawnione do tego jednostki orzecznicze właściwe do rozpoznania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego i organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest nimi związany. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 559/06; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/GL 794/06; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, baza orzeczeń CBOSA).
Zatem, organ administracji, prowadzący postępowanie w sprawie istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, odmiennej w swej treści od orzeczeń wydanych w sprawie przez jednostki orzecznicze wskazane w § 5 ust. 2 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Konkludując stwierdzić należy, że brak przesłanki w postaci rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w wykazie stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych przez upoważnioną placówkę diagnostyczną, uniemożliwia stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej. Nie ma w tej sytuacji znaczenia okoliczność, że skarżąca wykonywała pracę w warunkach narażenia na działanie czynnika szkodliwego, skoro rozpoznanemu u niej schorzeniu nie można przypisać cech choroby zawodowej wymienionej pod poz. 15 wykazu stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, a uprawnione do tego jednostki orzecznicze nie rozpoznały u skarżącej choroby zawodowej, o jakiej mowa wyżej.
W świetle powyższego decyzje zaskarżonej treści uznać należało za prawidłowe. W niczym bowiem nie naruszają one zarówno przepisów prawa materialnego stanowiącego podstawę orzekania w sprawie, jak i przepisów procedury administracyjnej. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawiera trafne rozstrzygnięcie w związku z dokonanymi przez uprawnione jednostki diagnostyczne rozpoznanie - nie występowanie u skarżącej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym (poz. 15 załącznika do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych).
W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, w związku z czym podlegała ona oddaleniu, co orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło