IV SA/Wr 436/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska po rozpoznaniu w dniu 3 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. D. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. Pismem z dnia 16 sierpnia 2018 r. S. D. (zwana dalej skarżącą lub wnioskodawczynią) wniosła skargę na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. utrzymującą w mocy decyzję Wojewody D. z [...]r., nr [...]w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej p.p.s.a.), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Postanowienie, o którym mowa w § 3, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym (§ 5). Na wstępie podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jest formą tymczasowej ochrony sądowej będącej wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a, stanowiącej, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jedynie wystąpienie szczególnych warunków, którymi są: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków, może doprowadzić do tego, że w konkretnej sytuacji skarżący otrzyma tę wyjątkową ochronę przed konsekwencjami wynikającymi z kwestionowanych aktów lub czynności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przez pojęcie znacznej szkody rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie następstwa, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 3 sierpnia 2006 r., sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zwrócić zatem uwagę należy, że przesłankami wstrzymania wykonania nie są jakiekolwiek skutki czy jakakolwiek szkoda, lecz szkoda i skutki kwalifikowane tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu. Niezbędną jednak przesłanką do wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest uprzednie stwierdzenie, że można go zaliczyć do katalogu tych rozstrzygnięć, które podlegają wykonaniu jako akty zobowiązujące, ustalające dla adresatów nakazy powinnego lub zakazy określonego zachowania, czy też przyznające prawa lub obowiązki (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1863/15). Odnosząc poczynione rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Sąd nie miał podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Trzeba bowiem podkreślić, że decyzja o odmowie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń – sama w sobie – nie zawiera elementu wykonalności. Nie przyznaje bowiem stronie żadnego uprawnienia, ani nie nakłada na nią jakiegokolwiek obowiązku. Nie wywołuje ona zatem żadnych skutków materialnych, które mogłyby zostać wyegzekwowane w drodze przymusu państwowego w przeciwieństwie do decyzji ją poprzedzającej o uznaniu pobranych świadczeń za nienależnie pobrane. Nie można jej więc uznać za akt nadający się do wykonania, co tym samym uniemożliwia wstrzymanie jej wykonania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2014 r., sygn. akt I OZ 756/14 oraz z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I OZ 1811/15). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.