IV SA/Wr 446/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant: Referent Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi M. S. na akt Dyrektora Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi im. [...] w Ś. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska wicedyrektora szkoły postanawia: I. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; II. zasądzić od organu na rzecz skarżącej kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. ściągnąć od organu na rzecz Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpis sądowy w kwocie 200 (słownie: dwieście) złotych. Dyrektor Szkoły Podstawowej nr [...] z Oddziałami Integracyjnymi im. [...] w Ś. (dalej jako organ lub Dyrektor Szkoły) pismem z dnia 29 sierpnia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t. jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 1148 ze zm., dalej u.p.o.), odwołał M. S. (dalej jako strona lub skarżąca) ze stanowiska wicedyrektora szkoły. W uzasadnieniu organ podał, że powodem odwołania skarżącej z pełnionej funkcji było wielokrotne wyrażanie przez nią negatywnego stosunku w odniesieniu do osób niepełnosprawnych, niepodjęcie działań zmierzających do rozwiązania wieloletniego konfliktu z rodzicami uczniów, nieprawidłowości w sporządzanej dokumentacji, brak chęci współpracy z Dyrektorem Szkoły, samowolne opuszczenie stanowiska pracy, niewłaściwe przygotowanie posiedzenia rady pedagogicznej oraz uchylanie się od udziału w jej pracach. Dyrektor Szkoły nadmienił również, że przed odwołaniem skarżącej ze stanowiska uzyskał pozytywną opinię rady pedagogicznej oraz negatywną opinię organu prowadzącego szkołę. Powyższe pismo zostało doręczone stronie w dniu 30 sierpnia 2019 r. Strona nie zgodziła się z przedmiotowym aktem i zaskarżyła go do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. We wniesionej skardze, która wpłynęła do organu w dniu 2 października 2019 r., strona zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wskazane w zaskarżonym akcie przyczyny odwołania z zajmowanej funkcji stanowią szczególnie uzasadnione przypadki w rozumieniu powołanego przepisu, a w konsekwencji odwołanie skarżącej pomimo braku zaistnienia ustawowych przesłanek, w trakcie trwania roku szkolnego oraz bez wymaganej opinii kuratora oświaty; 2) przepisów postępowania, tj. art. 8 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej k.p.a.), poprzez brak wnikliwej analizy sprawy i niedostateczne ustalenie podstaw odwołania skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły, a także sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego aktu w sposób pobieżny, z pominięciem omówienia istotnych okoliczności oraz bez wykazania uzyskania przed jego wydaniem stosownej opinii i jej treści. W dalszej części skargi strona przedstawiła szczegółowe uzasadnienie przedstawionych zarzutów oraz wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu w całości, w oparciu o dyspozycję art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej u.p.p.s.a.). W odpowiedzi Dyrektor Szkoły wniósł o umorzenie postępowania sądowego wskazując, że skarga została załatwiona zgodnie z żądaniem strony, tj. zaskarżony akt został uchylony i jest traktowany jako niebyły, a tym samym skarżąca nie doznała jakiegokolwiek uszczerbku finansowego i w dalszym ciągu pozostaje wicedyrektorem szkoły. Skarżąca pismem z dnia 27 listopada 2019 r. ustosunkowała się do udzielonej przez organ odpowiedzi m.in. przyznając, że w dniu 10 października 2019 r. została poinformowana o uchyleniu aktu odwołującego ją ze stanowiska wicedyrektora szkoły. Niemniej jednak doszło do tego dopiero z dniem 1 października 2019 r., podczas gdy pozbawienie jej zajmowanego stanowiska nastąpiło z dniem 31 sierpnia 2019 r. Zatem przez miesiąc nie pełniła funkcji wicedyrektora, która w tym okresie została powierzona innej osobie, lecz wykonywała przydzielone jej obowiązki wyłącznie nauczycielskie. Nie podziela więc ona stanowiska organu, że uchylony akt należy w takiej sytuacji traktować jako niebyły, gdyż wywołał on przynajmniej w okresie jednego miesiąca opisane skutki prawne. W związku z tym strona podtrzymała wniesioną skargę, w dalszym ciągu domagając się stwierdzenia nieważności zakwestionowanego aktu na podstawie art. 147 § 1 u.p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 u.p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy również pamiętać, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 u.p.p.s.a.). Przedmiotem zaskarżenia w sprawie pozostaje akt z dnia 29 sierpnia 2019 r., którym organ odwołał skarżącą z dniem 31 sierpnia 2019 r. ze stanowiska wicedyrektora szkoły. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się – i podgląd ten podziela także Sąd w niniejszym składzie – że akt odwołania dyrektora (wicedyrektora) szkoły nie należy wyłącznie do czynności ze sfery prawa pracy, w których właściwy jest wyłącznie sąd powszechny. W tego typu sprawach mamy bowiem do czynienia z aktem o podwójnym charakterze, wywołującym skutki zarówno w sferze prawa pracy, jak również w sferze publicznoprawnej. Podwójny charakter tego aktu i wywoływanie przez niego dodatkowo skutków regulowanych prawem pracy nie oznacza, że przestaje być przez to aktem podlegającym kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Stanowi on bowiem akt z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art.3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2014 r., sygn. akt I OSK 2030/14 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 200/17 i z dnia 16 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1729/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 547/17 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu). Dokonana kwalifikacja zakwestionowanego rozstrzygnięcia niesie za sobą również i konieczność przyjęcia określonego trybu postępowania związanego z możliwością wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Dotyczy to w szczególności terminu, w jakim uprawniona strona może zaskarżyć dany akt. Zgodnie z art. 53 § 1 u.p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Jeżeli jednak ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy o odwołaniu ze stanowiska wicedyrektora szkoły skarżąca dowiedziała się w dniu 30 sierpnia 2019 r. Sporządzona zaś przez nią skarga wpłynęła do organu w dniu 2 października 2019 r. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca nadała ją za pośrednictwem operatora pocztowego, co prowadziłoby tym samym do zachowania terminu na zasadzie art. 83 § 3 u.p.p.s.a. Należało jednak uznać, że ewentualne uchybienie terminu we wniesieniu skargi nastąpiło bez winy strony, albowiem organ nie pouczył jej o przysługujących środkach zaskarżenia wydanego aktu. Skarżąca zatem nie powinna ponosić odpowiedzialności za dokonane przez organ zaniechanie. Przechodząc do rozpoznania skargi trzeba w pierwszej kolejności zauważyć, że odwołanie strony ze stanowiska wicedyrektora szkoły zostało przez organ uchylone aktem z dnia 7 października 2019 r., nr [...]. Z odpowiedzi na skargę bezsprzecznie zaś wynika, że nastąpiło to w toku autokontroli przeprowadzonej wyłącznie w efekcie wniesienia przedmiotowej skargi. Stosownie bowiem do treści art. 53 § 3 zdanie pierwsze u.p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W świetle powyższych okoliczności należało zatem uznać, że zaskarżony akt został już wyeliminowany z obrotu prawnego. W związku z tym w toku postępowania sądowego przestał istnieć przedmiot zaskarżenia. Powoduje to więc konsekwencje tego rodzaju, że brak jest już podstaw do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi, zwłaszcza w kontekście przedstawionych przez stronę zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i formalnego. Nie można przy tym podzielić stanowiska skarżącej, że przeprowadzona przez organ autokontrola nie mogła zostać uwzględniona, albowiem nie obejmowała ona pełnego okresu, w którym kwestionowany akt wywoływał skutki prawne, przez co koniecznym stało się stwierdzenie jego nieważności na podstawie art. 147 § 1 u.p.p.s.a. Po pierwsze bowiem – w ramach niniejszego postępowania – Sąd nie ma kompetencji do oceny prawidłowości aktu wydanego w wyniku przeprowadzonej przez organ autokontroli. Stanowi on odrębne rozstrzygnięcie podlegające takiemu samemu trybowi postępowania, jak każdy inny akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a. Sąd jest natomiast zobligowany do wzięcia pod uwagę skutków prawnych jakie z racji wydania tego aktu następują. Skoro rezultatem działania organu było uchylenie aktu stanowiącego przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, to należało przyjąć, że nie jest już możliwa jego kontrola w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Nie uniemożliwia to jednak stronie skarżącej prawa do zakwestionowania aktu z dnia 7 października 2019 r. w drodze odrębnej skargi. Po drugie zaś należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie nie znajduje w ogóle zastosowania art. 147 § 1 u.p.p.s.a., umożliwiający ewentualne stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. W rezultacie dokonanej bowiem jego kwalifikacji prawnej uznano, że stanowi on akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 u.p.p.s.a. Nie można go zatem traktować – jak zdaje się czynić to strona skarżąca – jako aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 u.p.p.s.a., tj. aktu prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Ma on bowiem charakter konkretny i indywidualny oraz dotyczy w istocie kwestii personalnych podejmowanych w ramach wewnętrznej organizacji placówki oświatowej. W żadnej mierze nie może on być zatem postrzegany jako akt prawa miejscowego. Nie należy go również postrzegać jako aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 u.p.p.s.a., tj. aktu organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innego niż określony w pkt 5, podejmowanego w sprawach z zakresu administracji publicznej, choćby z tego powodu, że dyrektor szkoły nie jest organem jednostki samorządu terytorialnego. W konsekwencji rozstrzygnięcie uwzględniające skargę w niniejszej sprawie mogłoby polegać, co najwyżej na uchyleniu zakwestionowanego aktu na zasadzie art. 146 § 1 u.p.p.s.a., nie zaś stwierdzeniu jego nieważności w oparciu o art. 147 § 1 u.p.p.s.a. Reasumując należało stwierdzić, że wobec wyeliminowania z obrotu prawnego aktu o odwołaniu skarżącej ze stanowiska wicedyrektora szkoły, przestał istnieć przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, co powodowało tym samym jej bezprzedmiotowość. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Za taką "inną przyczynę" należy zaś uznać uchylenie rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi w trybie art. 54 § 3 u.p.p.s.a (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2016 r., sygn. akt I OZ 1605/16 oraz z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1555/12). Stąd też Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 u.p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie, o czym orzeczono w punkcie I sentencji postanowienia. Jak stanowi art. 201 § 1 u.p.p.s.a., w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 u.p.p.s.a. skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu. Mając na względzie powołaną regulację, a także treść art. 205 § 2 u.p.p.s.a. należało zatem w punkcie II sentencji orzeczenia zasądzić od organu na rzecz skarżącej kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które złożyły się koszty zastępstwa procesowego (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). Z kolei w zakresie punktu III sentencji postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 223 § 2 u.p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli nie została uiszczona należna opłata sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji nakaże ściągnąć tę opłatę od strony, która zobowiązana była ją uiścić albo od innej strony, gdy z orzeczenia tego wynika obowiązek poniesienia kosztów postępowania przez tę stronę. Jako że do momentu rozpatrzenia niniejszej sprawy skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu sądowego od skargi, a jednocześnie organ został zobowiązany do zwrócenia na jej rzecz kosztów postępowania sądowego, które zobligowana była ponieść, konieczność uiszczenia wpisu sądowego niejako za skarżącą została nałożona na organ na zasadzie powołanego art. 223 § 2 u.p.p.s.a.