IV SA/Wr 574/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2025 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 13 września 2024 r., nr SKO/RŚ-423/151/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO) zaskarżoną decyzją z dnia 13 września 2024 r., nr SKO/RŚ-423/151/2024 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu odwołania P. C. (dalej: strona, skarżący, wnioskodawca), utrzymało w mocy decyzję wydaną przez działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta Chojnowa, Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Chojnowie z dnia 6 czerwca 2024 r., nr ŚR-000025-433/24 (dalej: organ I instancji) w przedmiocie odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu 9 listopada 2023 r. do organu wpłynął wniosek strony o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem M. C. (ur.[...] r.). Wskazaną decyzją z dnia 6 czerwca 2024 r. organ I instancji odmówił stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad ojcem. Organ I instancji jako przyczynę odmownego rozpatrzenia wniosku wskazał na niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323, dalej: u.ś,r,) z uwagi na ustalenie, iż ojciec strony nie wymaga opieki w takim zakresie, który powodowałby konieczność rezygnacji przez wnioskodawcę z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania tej opieki. Ponadto dokumentacja sprawy nie potwierdziła twierdzenia strony, że zrezygnował z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, bowiem został dyscyplinarnie zwolniony przez pracodawcę. Po rozpoznaniu odwołania strony, SKO zaskarżoną decyzją z dnia 13 września 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO w pierwszej kolejności wskazało, że ojciec strony posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 8 sierpnia 2007r. wydane do 31 sierpnia 2009 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 lipca 2007 r., a niepełnosprawność istnieje od marca 2007 r. Kolejne orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 2 września 2009 r. zostało wydane na stałe, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 6 lipca 2007 r., a niepełnosprawność istnieje od marca 2007 r. Zatem pierwsze orzeczenie zostało wydane po siedemdziesiątym roku życia. Podkreśliło, że skoro nie jest dopuszczalne wydanie orzeczenia na podstawie przepisu, w stosunku do którego - w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 - odpadło domniemanie zgodności z Konstytucją, to w niniejszej sprawie oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało dokonać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki, a zatem w sprawie nie będzie miał zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. Następnie organ II instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że ojciec skarżącego jest wdowcem, ma czterech synów: wnioskodawcę, z którym wspólnie zamieszkuje w C., D. C., zam. w C., M1. C., zam. w C. oraz P1. C. zam. w O. (miejscowości w okolicach W.), oddalonym o ok. [...] km od C. Skarżący jako syn spełnia jedną z przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a mianowicie należy do kręgu innych osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Ponadto nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Odnośnie spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem, skarżący podczas przesłuchania w dniu 25 stycznia 2024 r. stwierdził, że ojcem opiekował się od wielu lat, nawet kiedy pracował w firmie H., a wraz z pogarszającym się stanem zdrowia ojca musiał zrezygnować z zatrudnienia. Według skarżącego stan zdrowia ojca pogarszał się stopniowo, z tego względu w 2021 r. musiał zrezygnować z zatrudnienia i zająć się ojcem. W ocenie Kolegium dokumentacja sprawy nie potwierdza wyjaśnień strony w zakresie rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem. Z przedłożonych przez stronę świadectw pracy wynika, że pierwsze zatrudnienie podjął w roku 1996 r., następnie podejmował zatrudnienie kolejno u kilku pracodawców, z których ostatnim była firma H. Sp. z o. o. w C., w której był zatrudniony w okresie od 6 listopada 2013 r. do 19 marca 2021 r. Ze świadectwa pracy z dnia 19 marca 2021 r. wynika, że stosunek pracy ustał w wyniku złożenia przez pracodawcę oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia - art. 30 § 1 pkt 3 w związku z art. 52 § 1 pkt 1 K.p. Skarżący przedłożył również "Oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia na podstawie art. 30 § 1 pkt 3 w związku z art. 52 § 1 pkt 1 K.p." (rażące naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych i dyscypliny pracy polegające na nieusprawiedliwionym niestawieniu się strony w pracy w dniach od 9 marca 2021 r. do 18 marca 2021 r.). W ocenie Kolegium skarżący zeznał nieprawdę, twierdząc, że zrezygnował z zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem, skoro utracił zatrudnienie w związku z ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych (art. 52 § 1 pkt 1 K.p.). Skarżący od 3 marca 2023 r. jest osobą niepracującą. Z wydruku z Powiatowego Urzędu Pracy wynika, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, gdyż nie stawił się w Powiatowym Urzędzie Pracy w wyznaczonym terminie. Kolegium podkrewśliło, że wymaga zatem rozważenia, czy skarżący aktualnie nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Wskazano, że jako jsymbol przyczynę niepełnosprawności u ojca strony wskazano 07-S, który oznacza choroby układu oddechowego i krążenia. Odnośnie leczenia, które przeszedł, została przedłożona przez stronę dokumentacja medyczna, z której wynika, że u ojca strony w dniu 7 lipca 2022 r rozpoznano cukrzycę insulinozależną i zaburzenia metabolizmu, natomiast w dniu 7 listopada 2023 r. rozpoznano cukrzycę insulinoniezależną, samoistne (pierwotne) nadciśnienie, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca (dowody: dwie karty z dnia 8 stycznia 2024 r. pn.: "Historia zdrowia i choroby w części dotyczącej porad ambulatoryjnych lub wizyt domowych" z Przychodni Rejonowej w C.). Z dokumentacji medycznej wynika ponadto, że ojciec skarżącego: w okresie od 12 do 28 marca 2007 r. przebywał w [...]. Wojskowym Szpitalu Klinicznym, O., a przy tym z karty informacyjnej z dnia 28 marca 2007 r. wynika, że podczas tego pobytu w dniu 20 marca 2007 r. został poddany zabiegowi rewaskularyzacji mięśnia serca [według ogólnodostępnych informacji w internecie jest to rodzaj zabiegu medycznego, który polega na odtworzeniu (udrożnieniu) dopływu krwi do narządu wcześniej objętego niedokrwieniem. Zabieg może być wykonany chirurgicznie lub wewnątrznaczyniowo], jednocześnie z karty informacyjnej Klinicznego O. [...]. Wojskowego Szpitala Klinicznego z dnia 22 marca 2007 r. wynika, że również w dniu 20 marca 2007 r. w Klinicznym O. został przeprowadzony zabieg pomostowania naczyń wieńcowych [według Wikipedii: Pomostowanie aortalno-wieńcowe, to kardiochirurgiczna operacja wszczepienia pomostów naczyniowych (tzw. bajpasów) omijających miejsce zwężenia lub zamknięcia w tętnicy wieńcowej, które nie nadaje się do angioplastyki ze stentowaniem, stosowana w niektórych przypadkach zawału serca i zaawansowanej chorobie wieńcowej. Wytworzenie sztucznych połączeń /bezpośrednich lub pośrednich/ między tętnicą główną a tętnicami wieńcowymi, omijających miejsca zwężenia, zapewnia poprawę ukrwienia niedokrwionego obszaru mięśnia sercowego]; był diagnozowany w dniu 17 czerwca 2019 r. w Poradni U. w związku z problemami z układem moczowym (częstomocz, częste, naglące parcie, pogorszeniem strumienia moczu); w roku 2020 w Wielospecjalistycznym Szpitalu w Z. na Oddziale O. miał przeprowadzony zabieg operacyjny w związku z rozpoznaniem zaćmy obu oczu z przewagą oka prawego. Zastosowano leczenie fakoemulsyfikacji soczewki ze wszczepem sztucznej soczewki do oka prawego. Podczas przesłuchania w dniu 25 stycznia 2024 r. skarżący odnośnie stanu zdrowia swojego ojca zeznał, że ma on kłopoty z pamięcią, ze wzrokiem, ma trudności w chodzeniu ze względu na sztywność nogi. Stwierdził, że ojciec nie może pozostać sam na dłużej, obawia się bowiem, że ojciec odkręci gaz lub otworzy drzwi i wpuści kogoś do domu. Wyjaśnił, że ojciec chodzi sam do toalety, nie musi go podprowadzać. Skarżący zeznał, że zajmuje się prowadzeniem domu, tj. sprząta, pierze, myje okna oraz podłogi, gotuje, robi zakupy. Zajmuje się też remontami w mieszkaniu. Odnośnie opieki nad ojcem wyjaśnił, że w związku z przebytym przez ojca kilka lat temu zabiegiem związanym z niedrożnością żył zabiera ojca co pół roku na badanie. Jeżeli wizyty u lekarza nie wymagają obecności ojca, wtedy nie zabiera go i na wizyty chodzi sam. Pomaga ojcu: przy porannej toalecie, tj. myje mu twarz, pomaga przy kąpieli, ogólnym odświeżaniu czy też myciu głowy; pomaga mu się ubrać; szykuje ojcu ubrania wieczorem; chodzi z ojcem po mieszkaniu w celu rozchodzenia; podaje ojcu śniadanie i lekarstwa; zdarzają się dni, kiedy musi pomóc ojcu przy jedzeniu; po śniadaniu sprząta, zmywa naczynia; wychodzi na zakupy; robi obiad i podaje; sprząta po obiedzie; mierzy ojcu ciśnienie; chodzi z ojcem na spacery, albo jadą na wycieczki samochodem (najczęściej w weekendy, rzadziej zdarza się to w ciągu tygodnia); pali w piecu; przygotowuje opał (węgiel, rąbanie i cięcie drewna); przygotowuje kolację; po kolacji robi porządek oraz wietrzy mieszkanie, przebiera ojca jeżeli ten pobrudzi się podczas jedzenia - zmienia mu koszulę, czy spodnie, wieczorem ogląda z ojcem telewizję do godziny 21.00 lub 22.00. SKO wskazało, że z analizy złożonej przez skarżącego ankiety z dnia 30 stycznia 2024 r. wynika, że w jej treści nie potwierdził swoich zeznań, co do konieczności pomocy ojcu w: poruszaniu się po domu (w celu "rozchodzenia"), ubieraniu i rozbieraniu się, spożywaniu posiłków, myciu twarzy - w ankiecie wnioskodawca podał, że ww. czynności jego ojciec wykonuje samodzielnie. Również zakres opieki podany przez skarżącego podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 3 kwietnia 2024 r. nie potwierdza, aby ojciec potrzebował pomocy w ww. czynnościach, bowiem skarżący podał, że do jego obowiązków należy: podanie leków, przygotowanie posiłków, sprzątanie wszystkich pomieszczeń w domu, wspólne spacery, wspólne wyjścia do ogródka przy domu, wspólne wycieczki do rodziny i na łono natury, załatwianie wszystkich spraw urzędowych, umawianie wizyt lekarskich, kontakt z lekarzem, pranie, zmiana odzieży i pościeli. W ocenie Kolegium z powyższego wynika, na co zwrócił też uwagę organ I instancji, że skarżący podaje sprzeczne informacje odnośnie zakresu opieki, jaką sprawuje nad swoim ojcem. Jednocześnie powołani na świadków bracia strony P1. C., M1. C. oraz D. C. nie potwierdzili zeznań skarżącego dotyczących konieczności świadczenia dla ojca opieki ściśle związanej z jego osobą, polegającej w szczególności na: pomocy podczas chodzenia, podawaniu posiłków, pomocy przy ich spożywaniu, podawaniu leków, pomocy w czynnościach higienicznych jak też ubieraniu i rozbieraniu się. Przy tym zeznania P1. C. (zamieszkującego w O. odległym ok. [...] km od C.) zostały uznane przez skład Kolegium jako mające niewielką wartość dowodową, bowiem P. C. wyjaśnił, że ostatni raz był u ojca w 2018 r., a zatem 6 lat temu, jak też stwierdził, że nie zna zakresu opieki jakiej wymaga ojciec. Jednocześnie ze złożonych wyjaśnień nie wynika, aby P. C. utrzymywał ze swoim ojcem stały kontakt i miał aktualną wiedzę o jego sytuacji zdrowotnej oraz o wynikających z niej ograniczeniach. Natomiast pozostali dwaj bracia strony, tj. M1. C. oraz D. C. zamieszkują tak jak ich ojciec w C. i utrzymują z ojcem stały kontakt. SKO wskazało, że M1. C. podczas przesłuchania w dniu 29 lutego 2024 r. zeznał, że ojciec sam się porusza, wychodzi do ogródka plewić, czasem tylko któreś z rodzeństwa przychodzi pomóc ojcu skopać ogródek. Czasem widuje swojego ojca w kolejce w przychodni. Ojciec potrafi sam się ogolić, wykąpać, ubrać, ma porządek w pokoju, jest czysty i schludny, nie wymaga żadnych czynności pielęgnacyjnych, sam może pójść do toalety. M1. C. wyjaśnił, że kiedy czasem przychodzi do ojca w odwiedziny to rozwiązuje z nim krzyżówki, ojciec potrafi je rozwiązywać, zna odpowiedzi na pytania w krzyżówce. Ojciec czyta także książki. Ojciec jest także w stanie sam podgrzać sobie jedzenie. Posiada maszynkę do gotowania, która sama wyłącza się, więc nie ma zagrożenia pożarem czy wybuchem. Świadek wskazał, że stan zdrowia jego ojca jest bardzo dobry, biorąc pod uwagę jego wiek, ma największe kłopoty ze słuchem. Według zeznań świadka ojciec sam chodzi na spacery. Świadek odwiedza ojca raz w miesiącu, czasem raz na dwa miesiące. Podczas odwiedzin świadek rozmawia z ojcem, natomiast skarżący przebywa wtedy w pokoju. Czasem świadek widuje ojca w oknie i kiedy ten mu pomacha, świadek przychodzi do niego porozmawiać. M1. C. rzadko ma kontakt z bratem, kiedy odwiedza ojca mówią sobie z bratem po prostu "cześć". Z wyjaśnień świadka wynika, że nic nie wie on o czynnościach pielęgnacyjnych, które skarżący wykonuje przy ojcu. Świadek uważa, że ojciec takich czynności nie wymaga i jest samodzielny. M1. C. posiada wiedzę, że ojciec miał kiedyś kłopoty z sercem i bierze jakieś leki, ale sam może pójść po leki do przychodni. M1. C. uważa, że jego brat – skarżący nie pomaga ojcu, ojciec radzi sobie sam, a skarżący siedzi w pokoju. Czasem tylko w niedzielę skarżący przyrządza obiad. M1. C. stwierdził, że wie, iż jego brat –skarżący nigdzie nie pracuje, utrzymuje się z emerytury ojca. Wyjaśnił, że kiedyś zapytał brata, dlaczego nie może pójść do pracy, a on odpowiedział, że bałby się zostawić ojca samego w domu. M1. C. rozmawiał o tej sytuacji z ojcem, który stwierdził, że gdyby jego syn – skarżący poszedł do pracy, to on mógłby wytrzymać 8-9 godzin jego pobytu w pracy. Powiedział, że oglądałby telewizję i jest samodzielny na tyle, że poradziłby sobie. Na kuchence podgrzałby sobie jedzenie. Kolejny syn D. C. został przesłuchany w dniu 12 marca 2024 r. Odnośnie stanu zdrowia ojca i związanych z tym ograniczeń zeznał, że rzadko bywa u ojca, przychodzi do niego raz, dwa razy w miesiącu. Uważa, że stan zdrowia ojca jest dobry. Ojciec ma tylko duże problemy ze słuchem, tak duże, że musi krzyczeć jeżeli ojciec nie założy aparatu. Stwierdził, że ojciec nie ma problemów z pamięcią oraz ze wzrokiem, może samodzielnie się poruszać, wstawać i siadać. Potrafi samodzielnie się wykąpać, umyć głowę, ubrać się. Samodzielnie wychodzi również z domu, na przykład do garażu, a kiedy jest ciepło także do ogródka. Praca w ogrodzie to hobby ojca, sam może sobie jeszcze coś posadzić lub zasiać. Świadek wyjaśnił, że jego brat - skarżący, który jest na miejscu zwykle skopie ogródek, czasem zdarza się, że robi to świadek lub drugi z braci – M1. Według zeznań świadka jego ojciec nie ma żadnych przewlekłych chorób, chociaż bierze jakieś leki, ale świadek nie wie na co, czasem wrzucał mu jednak zapotrzebowanie na lekarstwa do skrzynki pocztowej pod przychodnią. Ojciec w wolnym czasie ogląda telewizję, czyta gazetę, rozwiązuje krzyżówki. Z zeznań świadka wynika, że ojciec posiłki spożywa samodzielnie, nie trzeba go karmić. Potrafi sobie sam zrobić śniadanie, podgrzać posiłek. Ponadto zeznał, że gdyby skarżący poszedł do pracy, to ojciec mógłby samodzielnie podgrzać sobie jedzenie. Kiedy jakiś czas temu przyniósł ojcu gołąbki, ten sam sobie je podgrzał. Z zeznań D. C. wynika, że skarżący robi w domu zakupy, opłaca wszystkie rachunki, a jeśli trzeba byłoby umówić wizytę u lekarza czy wykupić leki w aptece zajmowałby się tym skarżący. Zajmuje się on też praniem dla siebie i ojca, sprząta mieszkanie. Świadek podkreślił, że stan zdrowia ojca jest dobry, nie jest on obłożnie chory i gdyby skarżący poszedł do pracy, ojciec mógłby zostać sam. Przygotowałby sobie posiłek, a potem oglądał telewizję albo czytał. D. C. wyjaśnił także, że gdyby strona poprosiła go, żeby zajrzał do ojca w razie podjęcia zatrudnienia, to z jego strony nie byłoby żadnego problemu. SKO wskazało, że obaj bracia strony sporządzili ankiety, w dniach, w których byli przesłuchiwani i podali w nich te same informacje, z których wynika, że ojciec samodzielnie porusza się w domu i poza domem, samodzielnie stoi i siedzi. Nie ma kłopotów z pamięcią, ze wzrokiem oraz z mówieniem. Posiada duże kłopoty ze słuchem. Ojciec nie ma znacznych ograniczeń przy wykonywaniu podstawowych czynności życiowych, tj. w zakresie: przygotowywania oraz spożywania posiłków, robienia zakupów, utrzymania czystości otoczenia, odzieży, bielizny i pościeli, jak też przy ubieraniu i rozbieraniu. Nie ma znacznych ograniczeń przy wykonywaniu podstawowych czynnościach higienicznych, takich jak: mycie twarzy, mycie zębów, golenie, czesanie, kąpiel całego ciała, korzystanie z toalety, zmiana bielizny osobistej i pościelowej, nie używa pieluch. Ponadto ojciec nie wymaga: pomocy w uzgadnianiu wizyt lekarskich, wykupowaniu leków w aptece, pilnowania by przyjmował leki. Z zeznań braci strony M1. C. i D. C. wynika, że ojciec jest w większym stopniu samodzielny, niż to zeznał wnioskodawca. W ocenie SKO powoływany przez braci strony fakt uprawy przez ojca ogródka świadczy o tym, że jego problemy zdrowotne nie powodują ograniczeń w poruszaniu się zarówno w domu, jak też poza domem, zatem oczywistym jest, że jest on w stanie sam się ubrać i rozebrać, jak też samodzielnie zjeść posiłek. Jak podali bracia strony, ich ojciec ma również możliwość podgrzania posiłku. Ponadto bracia strony nie potwierdzili, aby ojciec miał problemy z pamięcią oraz ze wzrokiem, wyjaśnili, że czyta książki, rozwiązuje krzyżówki, poza domem porusza się sam. Kolegium dało wiarę wyjaśnieniom braci strony, które nie są ze sobą sprzeczne i jednocześnie uznało, że wyjaśnienia skarżącego nie są wiarygodne, bowiem inny zakres opieki podał podczas przesłuchania, inny w sporządzonej ankiecie oraz jeszcze co innego podał podczas rodzinnego wywiadu środowiskowego, gdzie poza podaniem leków (jak wcześniej wnioskodawca wyjaśnił ojciec przyjmuje leki rano i wieczorem) nie podał, aby wykonywał inne czynności opiekuńcze, związane ściśle z jego osobą, bowiem do takich czynności nie należy towarzyszenie ojcu w spacerach, czy wyjazdach do rodziny, bądź umawianie wizyt lekarskich i kontakt z lekarzem. W ocenie organu odwoławczego ojciec strony jest niewątpliwie osobą, która wymaga długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, bowiem nie jest w stanie samodzielnie prowadzić gospodarstwa domowego i w tym zakresie jest niezbędna pomoc innych osób. Natomiast ojciec strony jest osobą samodzielną w zakresie podstawowych czynności życiowych, do których w szczególności należy: poruszanie się, korzystnie z toalety, spożywanie posiłków i nie potrzebuje stałej opieki, której sprawowanie wymaga rezygnacji z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Nie występuje taka sytuacja, w której ojciec skarżącego nie mógłby pozostać w domu sam, w czasie gdy skarżący świadczyłby pracę zarobkową. Oczywiste jest, że wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem dwuosobowego gospodarstwa domowego, jak też nieuczestniczenie w jego prowadzeniu przez wszystkich członków rodziny nie stanowi podstawy do rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy tym wskazany przez stronę zakres prac związanych z utrzymaniem czystości jest przesadzony, bowiem z doświadczenia życiowego wynika, że przy normalnym użytkowaniu mieszkania nie występuje konieczność codziennego mycia podłogi. Ponadto dokumentacja sprawy nie potwierdziła twierdzenia skarżącego, że zrezygnował z zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem, bowiem został dyscyplinarnie zwolniony przez pracodawcę. SKO uznało, że również nie ma podstaw do tego, aby dać wiarę twierdzeniom strony, że jedynym powodem niepodejmowania zatrudnienia jest opieka sprawowana nad ojcem. Przy tym także w tym zakresie twierdzenia strony są sprzeczne, bowiem podczas przesłuchania skarżący m. in. wyjaśnił: "Podczas kiedy opiekowałem się ojcem szukałem pracy, jednak nie mogłem jej znaleźć ze względu na swoje lata oraz trudny rynek pracy. Znalazłem w internecie kancelarię reprezentującą osoby opiekujące się osobami niepełnosprawnymi i zwróciłem się do nich o pomoc, ponieważ szukałem możliwości pozyskania dodatkowych środków do życia". Z wyjaśnień strony wynika, że przyczyną niepodejmowania zatrudnienia nie jest sprawowanie opieki nad ojcem, bowiem - jak stwierdził - podczas sprawowania opieki poszukiwał zatrudnienia. Natomiast jego niepodjęcie było spowodowane tym, że nie mógł znaleźć zatrudnienia z powodu swojego wieku oraz braku odpowiednich ofert pracy. Sam wnioskodawca wyjaśnił, że w związku z trudnościami w znalezieniu zatrudnienia, z podanych przez siebie przyczyn, poszukiwał innego źródła dochodu, jakim jest świadczenie pielęgnacyjne. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych Kolegium podkreśliło, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Celem ustawodawcy nie było i nie jest traktowanie świadczenia pielęgnacyjnego jako źródła dochodu dla osoby, która nie odnajdywała się i nie odnajduje w realiach rynku pracy z różnych przyczyn, lecz zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej niejakiego ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na cel sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku osoby zobowiązanej do alimentacji, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W ocenie Kolegium, zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nad ojcem nie wymaga niepodejmowania przez opiekuna zatrudnienia, a przy tym wnioskodawca ma tego świadomość, bowiem w trakcie przesłuchania wyjaśnił, że podczas sprawowania opieki poszukiwał zatrudnienia. Natomiast jego niepodjęcie było spowodowane tym, że nie mógł znaleźć zatrudnienia z powodu swojego wieku oraz braku odpowiednich ofert pracy z uwagi na "trudny rynek pracy". Z uwagi na powyższe, skarżący nie spełnia określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożył skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. przez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), albowiem zarówno strona, jak i organ, wnieśli o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Podkreślić należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza norm prawa procesowego ani materialnego. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone zgodnie z normami art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 80 k.p.a., a zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej interpretacji norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3 nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała pkt 1 - nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub pkt 2 - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.) W sprawie nie ma sporu, że skarżący jako zstępny jest uprawniony do wnioskowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz że ojciec skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, co datuje się od 6 lipca 2007 r., a niepełnosprawność istnieje od marca 2007 r. Jako symbol przyczyny niepełnosprawności wskazano 07-S, czyli niepełnosprawność związana z chorobami układu oddechowego i krążenia. Kolegium prawidłowo stwierdziło, że dla kwestii przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez znaczenia pozostawało to, kiedy (w jakim wieku), powstał znaczny stopień niepełnosprawności. Warunek powstania niepełnosprawności w określonym wieku sformułowany w art. 17 ust. 1 b u.ś.r. został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 za niekonstytucyjny i w związku z tym utrwalił się pogląd, że pomimo właściwych zmian ustawowych w tym zakresie, przy przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego warunek wieku należy pomijać. W następnej kolejności należy wyjaśnić, że z unormowań ustawy o świadczeniach rodzinnych, jasno wynika, że jednym z podstawowych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej (którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione expressis verbis w art. 17 ust. 1 pkt 1 - 4 u.ś.r. oraz art. 17 ust. 1a u.ś.r.) odpowiednio: nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy, jeżeli niepodejmowanie aktualnie zatrudnienia jest spowodowane właśnie koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest przyznanie wsparcia finansowego osobie, która zamiast świadczyć pracę, pozostaje w domu w celu opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter świadczenia zasiłkowego, które miało zastąpić instytucję zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej (naukowej/przygotowania do zawodu), by opiekować się osobą niepełnosprawną. W związku z tym, zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej: CBOSA). Wskazać zatem trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA). Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za opiekę nad niepełnosprawną osobą, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad ojcem a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącego, a więc czy istotnie skarżący nie podejmuje lub zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem. Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (vide: wyroki NSA: z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21, CBOSA). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ analizował istnienie tego związku w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego (bazując na informacjach podanych w toku wywiadu środowiskowego oraz w opisie czynności, jakie skarżący wykonuje w ramach opieki nad ojcem, przesłuchaniu skarżącego i zeznaniach świadków M1. C., D. C. oraz sporządzonych przez nich ankietach, dokumentacji lekarskiej ojca skarżącego) i uznał, że taki związek w sprawie nie zachodzi. Mając na uwadze ustalenia faktyczne sprawy w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz bycie w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznał organ w zaskarżonej decyzji, odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia (rezygnacją) przez skarżącego, a sprawowaniem przez niego opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Jak wynika z materiału aktowego skarżący mieszka razem z ojcem. Ojciec skarżącego nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie, wychodzi do ogródka, do przychodni, nie korzysta z kul ani chodzika, nie korzysta z pieluchomajtek, potrzeby fizjologiczne załatwia samodzielnie, potrafi sam się ogolić, wykąpać, ubrać, samodzielnie zjada posiłki, potrafi samodzielnie odgrzać przygotowany posiłek. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad ojcem. Zakres opieki sprawowanej przez skarżącego oraz poszczególne czynności wykonywane w jej ramach nie są na tyle angażujące, aby strona nie mogła podjąć choćby częściowego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Co istotne, skarżący generalnie nie wykonuje przy ojcu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, gdyż jego ojciec nie jest osobą leżącą, wymagającą leczenia odleżyn, karmienia, czy pomocy w zakresie specjalistycznej pielęgnacji (np. karmienie przez sondę, pielęgnacja przetok, podawania leków w drodze iniekcji czy kroplówki, itp.). Czynności wykonywane przez stronę jak robienie zakupów, sprzątanie, pranie, odwiedziny w placówkach medycznych, załatwianie spraw urzędowych, przygotowywanie posiłków nie muszą być świadczona przez stronę w sposób ciągły i nieprzerwany, wymagający stałej jej obecności przy ojcu. Zakres i rodzaj świadczonej przez skarżącego opieki nad niepełnosprawnym ojcem w żaden sposób nie wyłącza możliwości podjęcia zatrudnienia w takim wymiarze i zakresie, który realnie wykluczyłby wykonywanie przez niego wskazanych czynności. Nie ulega bowiem wątpliwości, że powyższe czynności są realizowane także przez osobę aktywną zawodowo. W przeważającej mierze stanowią one czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. W okolicznościach faktycznych rozstrzyganej sprawy nie można pominąć, że skarżący zamieszkuje z ojcem, a zatem czynności domowe (robienie zakupów, pranie, prasowanie, sprzątanie, gotowanie) są wykonywana w ramach gospodarstwa domowego, jakie niewątpliwie prowadzi sam skarżący. Z kolei spacery z ojcem, wyjazdy do rodziny i wspólne spędzanie z nim czasu są tego rodzaju czynnościami, które nie wykraczają poza zwyczajowo przyjętą troskę wobec bliskiej osoby. Należy podkreślić, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy. Takiego związku przyczynowo – skutkowego Sąd nie dopatrzył się w sytuacji skarżącego. W związku z tym niespełniona została przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r., co uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego stronie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Nieuzasadniony jest więc zarzut skargi naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.