IV SA/Wr 644/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Julia Szczygielska, Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - pylica spawaczy poz. 3.4 wykazu chorób zawodowych oddala skargę. Decyzją z dnia [..] r. [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm.) art. 2351 i art. 2352 Kodeksu pracy (Dz. U. z 1998 r. nr 21 poz. 94 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J.F. – dalej skarżący – od decyzji nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej: pylice płuc – pylica spawaczy (poz. 3.4 wykazu chorób zawodowych do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.) – dalej rozporządzenie – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że skarżący urodzony dnia [..] r. pracował od 17 kwietnia 1959 r. do 11 kwietnia 1981 r. na stanowisku montera-spawacza we [...] we W. (zakład pracy zlikwidowany), gdzie wykonywał prace na terenie różnych zakładów na [...] – [..], kopalnie [...], Huta [..] (1967- 1971), Huta [...] (1971-1981) i był narażony na pyły i dymy spawalnicze. Ze względu na bardzo krótkie terminy realizacji prac na budowach, praca w Hucie [...] i w Hucie [...] wykonywana była w akordzie po 12 godzin, a w zimie po 8 godzin dziennie. Powiatowy Państwowy Inspektor Sanitarny w G. na skutek zgłoszenia przez skarżącego podejrzenia trzech chorób zawodowych w tym m.in. pylice płuc: pylica spawaczy (poz. 3.4 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia), wszczął postępowanie w sprawie. Uwzględniając ocenę narażenia zawodowego w środowisku pracy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. dnia [...] r. skierował dokumentację skarżącego do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. celem wydania stosownych orzeczeń lekarskich. Dnia [...]r. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej: pylice płuc - pylica spawaczy (poz. 3.4) u skarżącego, podając w uzasadnieniu "w wykonanym w tutejszym Ośrodku pełnowymiarowym zdjęciu płuc w projekcji tylno-przedniej stwierdzono: prawa kopuła przepony odcinkowo zrelaksowana, kąty p/ż spłycone. W części podstawnej lewego dolnego płata widoczne są pasmowate zagęszczenia o typie zmian pozapalnych i zrostów. Poza tym pola płucne bez zagęszczeń ogniskowych. Sylwetka sercowo-naczyniowa w normie dla wieku. Badanie gazometrii spoczynkowej jest w granicach normy. Dla rozpoznania pylicy płuc wymagane jest poza potwierdzonym, wieloletnim narażeniem zawodowym na pyły zwłókniające, stwierdzenie w pełnowymiarowych zdjęciach pacjenta zmian podścieliska lącznotkankowego, które oceniane zgodnie z wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy z 1980 r. spełniają określone wymogi (odpowiedni kształt, wielkość, gęstość, ilość zacienień). W przypadku pylicy spawaczy, wymagane jest wykazanie w radiogramach płuc zmian wskazanych powyżej w szczególności krągłych, punkcikowatych zacienień podścieliska lącznotkankowego. Stwierdzony obraz zmian włóknistych w zakresie płuc skarżącego nie spełnia kryteriów radiologicznych wymaganych dla rozpoznania pylicy spawaczy. Jak wskazano w opisie zdjęcia, opisywane zmiany mają charakter pozapalny. Aktualnie wykonany radiogram płuc jest porównywalny do zdjęć wykonanych we wczesnym okresie. Mając powyższe na uwadze nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy spawaczy poz. 3.4 wykazu chorób zawodowych". Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego oraz wydanego orzeczenia lekarskiego, organ pierwszej instancji wydał zaskarżoną decyzję z dnia [...]r. nr [...]. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wskazał na dokumenty potwierdzające jego schorzenie: orzeczenia z lat 2004-2005. Poinformował, iż posiada wyniki badań toksykologicznych z Huty [...] i Huty [...]. W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji stwierdził, iż w aktach sprawy brak jest wymienionych w odwołaniu dokumentów. Mając powyższe na uwadze organ wezwał skarżącego do dołączenia do akt sprawy: - kserokopii dokumentacji potwierdzającej schorzenia, którą przywołuje strona w złożonym odwołaniu, oraz - kserokopii "wyników badań sporządzonych przez toksykologów" Huty [...] i Huty [...]. Skarżący przekazał do organu wymienione dokumenty. W tym stanie rzeczy organ odwoławczy przesłał do jednostki orzeczniczej kserokopię odwołania skarżącego oraz kserokopię dołączonych przez niego dokumentów, celem zajęcia stanowiska w podnoszonych kwestiach medycznych. W odpowiedzi z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. poinformował, iż "po zapoznaniu się z załączoną dokumentacją medyczną oraz dotyczącą czynników szkodliwych i uciążliwych wskazaną przez Hutę [...] z dnia [...]r. i z dnia [...] r. oraz Hutę [...] z dnia [...] r. nie znalazł podstaw do zmiany wydanych orzeczeń lekarskich w sprawie chorób zawodowych. Przedstawiona dokumentacja medyczna potwierdziła liczne, rozpoznane przed wieloma laty schorzenia układu kostno-stawowego, krążenia, układu oddechowego, narządu wzroku. Dołączone dane z Hut [...] dotyczące czynników szkodliwych i uciążliwych oraz wyniki ich pomiarów są znane tutejszemu Ośrodkowi i były brane pod uwagę przed wydaniem orzeczeń lekarskich. W dostępnej dokumentacji brak jest jakichkolwiek informacji dotyczących wskazanych przez DPWIS danych w zakresie obecności i stężenia manganu i żelaza. Niemniej jednak, przed wydaniem orzeczeń lekarskich oparto się na wiedzy literaturowej dotyczącej pylicy spawaczy i pylicy spowodowanej metalami (Choroby zawodowe pod red. Kazimierza Marka Wyd. Lekarskie PZWL 2001 r.) w zakresie obrazu klinicznego i zmian radiologicznych obserwowanych w ww. pylicach. Uzupełnione aktualnie informacje dotyczące obecności oraz wielkości stężenia manganu i żelaza w pyle nie mają znaczenia orzeczniczego, ponieważ w radiogramach płuc pacjenta brak jest zmian włóknistych podścieliska łącznotkankowego charakterystycznych dla pylicy płuc, wywołanej pyłami metali, jak również pyłami krzemionki, obecnej także w dymach spawalniczych". Organ odwoławczy podniósł, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego powiatowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika z art. 2351 i art. 2352 kodeksu pracy oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia, trzy warunki: 1. choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych, 2. choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy, 3. wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia. W przypadku skarżącego ww. przesłanki nie zostały spełnione. Niezależna placówka diagnostyczno-orzecznicza uprawniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych: [...] Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. nie rozpoznała choroby zawodowej - pylicy płuc: pylicy spawaczy (poz. 3.4 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia), u skarżącego. W przedmiotowej sprawie ustalono, iż w latach pracy we [...] we W. skarżący na stanowisku montera-spawacza wykonywał prace na terenie różnych zakładów na [...] – [...], kopalnie [..] Huta [...] (1967-1971), Huta [...] (1971-1981) i był narażony na pyły i dymy spawalnicze. W czasie spawania w łuku elektrycznym powstają dymy i gazy, których skład zależy od rodzaju materiału spawanego i używanych elektrod. Najczęściej są to tlenki żelaza, manganu, tytanu oraz gazy drażniące, takie jak tlenki azotu, fluorowodór i tlenki węgla. Przy spawaniu elektrodami otulonymi dymy spawalnicze zawierają krzemionkę, osiągającą stężenie kilku procent. Duże stężenie dymów występuje przy spawaniu w pomieszczeniach o małej kubaturze (wnętrze kanałów, wagonów, podwójne dna statków) ("Choroby zawodowe" pod redakcją Kazimierza Marka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001; str. 86). Dnia [...] r. D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. , uwzględniając wskazany przez organ odwoławczy fakt obecności oraz wielkości stężenia żelaza i manganu w środowisku pracy skarżącego uznał, iż fakt ten nie ma znaczenia orzeczniczego, ponieważ w radiogramach płuc skarżącego brak jest zmian włóknistych podścieliska łącznotkankowego charakterystycznych dla pylicy płuc: pylicy spawaczy. Zgodnie z wiedzą medyczną, podstawową metodą rozpoznania klinicznego pylicy płuc jest badanie radiologiczne. Należy w tym celu wykonać pełnowymiarowe zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej w wymiarze tylno-przednim. Zdjęcie powinno być kompetentnie odczytane i opisane zgodnie z klasyfikacją Międzynarodowego Biura Pracy (ILO Genewa 1980) spełniając określone wymogi - odpowiedni kształt, wielkość, gęstość, ilość zacienień. W przypadku pylicy spawaczy, wymagane jest wykazanie w radiogramach płuc zmian wskazanych powyżej w szczególności, krągłych, punkcikowatych zacienień podścieliska łącznotkankowego. W zakresie płuc skarżącego stwierdzony obraz zmian włóknistych nie spełnia kryteriów radiologicznych wymaganych dla rozpoznania pylicy spawaczy, ponieważ opisywane zmiany mają charakter pozapalny. Aktualnie wykonany radiogram płuc jest porównywalny do zdjęć wykonanych we wcześniejszym okresie. Wobec tego jednostka orzecznicza nie znalazła podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - pylicy spawaczy poz. 3.4 wykazu chorób zawodowych. Organ odwoławczy podniósł, iż nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy, może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku. Przedmiotem badania organu w sprawach z zakresu chorób zawodowych jest więc charakter schorzenia w kontekście jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, warunki pracy w świetle narażenia na powstanie tej choroby oraz związek przyczynowy między chorobą zawodową, a tymi warunkami (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 października 2011 r. w innej sprawie: sygn. akt IV SA/Gl 896/10). Odnosząc się do odwołania skarżącego jednostka orzecznicza ustaliła, iż dokumentacja medyczna potwierdziła liczne, rozpoznane przed wieloma laty schorzenia układu [...], [..], układu [...], narządu [...] jednakże nie znalazła podstaw do zmiany wydanych orzeczeń lekarskich w sprawie chorób zawodowych. Organ odwoławczy przypomniał, że sprawa choroby zawodowej – zatrucia ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne została rozpatrzona decyzją z dnia [...] r. [...]. W świetle powyższego organ podał, iż zgodnie z art. 80 k.p. dokonał oceny materiału dowodowego z punktu widzenia wszystkich przesłanek dotyczących choroby zawodowej, w tym także orzeczeń lekarskich, które są opiniami w rozumieniu art. 84 k.p. podlegającymi weryfikacji, tak jak każdy inny dowód w sprawie. Ponadto stwierdził, że orzeczenie lekarskie wydane w przedmiotowym postępowaniu zostało poprzedzone analizą zgromadzonej dokumentacji, jest obiektywne, przekonujące, oraz wyczerpująco umotywowane i wyjaśniono wszelkie wątpliwości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 1994 r. sygn. akt SA/Wr 147/94, publ. Prokuratura i Prawo 1995/2/53 oraz z dnia 5 listopada 1998 r. sygn. akt I SA 1200/98, publ. LEX nr 45833). W konkluzji uzasadnienia organ odwoławczy stwierdził, iż w przedstawionej sytuacji nie znalazł podstaw faktycznych i prawnych do zmiany decyzji pierwszoinstancyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący opisał, wieloletnią pracę na stanowisku montera - spawacza we [...] we W. gdzie wykonywał pracę na terenie różnych zakładów (Huta [...], Huta [...] inne kopalnie [...]), gdzie był narażony na pyły i dymy spawalnicze. Podniósł, że jego zdrowie jest bardzo zniszczone przez co wydaje dużo pieniędzy na prywatne wizyty lekarskie, leki, rehabilitacje. Skarżący dołączył do skargi dokumenty – (kserokopię odznaczeń) świadczące o docenieniu go przez pracodawcę. W odpowiedzi na skargę [...] Powiatowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Zdaniem organu dołączone do skargi dokumenty nie są istotne dla przedmiotowej sprawy i nie mają wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269) – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§2). Nadto zgodnie z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 127 ze zm.) – dalej p.p.s.a. – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Powyższe oznacza, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Przy czym Sąd oceny swej nie może opierać na kryteriach innych niż zgodność z prawem badanego aktu np. zasady sprawiedliwości społecznej czy słuszności. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez upoważniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność czyli zgodność z prawem rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji. Kodeks pracy w art. 2351 – stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Rozpoznanie choroby zawodowej, u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 2352 kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie z § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej, albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznania chorób zawodowych, wymienionych w §5 tego rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W związku z tym skarżący został poddany badaniu w jednostce medycznej tj. [...] Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. Oddział w L.. Ośrodek ten wydał w dniu [...] r. orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u skarżącego choroby zawodowej – pylice płuc – pylica spawaczy (poz. 3.4 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia). Trzeba tu zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślono, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nią związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tmieym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo). Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieupoważnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznanie chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk. Nie będąc uprawnionym do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06 wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r. sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ opierając się o stanowisko zajęte przez uprawnioną jednostkę diagnostyczno- orzeczniczą, zgodnie z prawem podjął rozstrzygnięcie. Podkreślić należy, że uprawnione jednostki medyczne wydające orzeczenie w postępowaniu dotyczącym istnienia podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie rozstrzygają problemów związanych ze stanem zdrowia osoby badanej i nie wypowiadają się na inne tematy, niż będące celem postępowania administracyjnego. Do zadań jednostki diagnostyczno-orzeczniczej nie należy prowadzenie dalszych badań mających na celu ustalenie pozazawodowych przyczyn schorzeń. Przedmiotem niniejszego postępowania jest jedna ze zgłoszonych jednostek chorobowych, a mianowicie pylice płuc – pylica spawaczy. W zakresie zaś tego schorzenia postępowaniu prowadzonemu przez organy sanitarne nie może postawić zarzutu naruszenia prawa. Prowadzone było ono dokładnie i wnikliwie, a materiał dowodowy pozwalał na podjęcie rozstrzygnięcia co do istnienia lub nie u skarżącego choroby zawodowej (art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.). Wymaga przy tym stanowczego podkreślenia, że wydana ostateczna decyzja negatywna została szczegółowo i w sposób przekonujący uzasadniona (art. 107 § 3 k.p.a.). Bez znaczenia są w sprawie dokumenty dołączone do skargi, ponieważ nie odnoszą się do przedmiotu rozstrzygnięcia – braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W tej sytuacji skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.