IV SA/Wr 677/13
WyrokWSA we Wrocławiu2014-02-18
Skład orzekający: Alojzy Wyszkowski, Lidia Serwiniowska, Julia Szczygielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która nie podjęła zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy, jeśli nie zrezygnowała z istniejącego zatrudnienia?Ratio decidendi
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje wyłącznie osobom, które zrezygnowały z istniejącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze stosownymi wskazaniami. Samo niepodjęcie zatrudnienia nie jest równoznaczne z rezygnacją z pracy. Ponadto, kluczowe jest, aby osoba wymagająca opieki posiadała stosowne orzeczenie o niepełnosprawności w momencie rezygnacji z zatrudnienia przez opiekuna. Dodatkowo, dochód rodziny nie może przekraczać ustalonego kryterium.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego oraz fakt, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia, a jedynie zakończył umowę na czas określony, a jego matka nie posiadała orzeczenia o niepełnosprawności w momencie ustania zatrudnienia skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując argumentację o rezygnacji z zatrudnienia poprzez wyrejestrowanie z urzędu pracy i kwestionując sposób obliczenia dochodu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski, Sędziowie: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca), Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 lutego 2014 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego oddala skargę.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] 2013r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 16a ust.1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r, Nr 139, poz. 992 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] 2013r., Nr [...] odmawiającej przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad matką [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy rozstrzygnięcie swe oparł na następujących ustaleniach faktycznych i prawnych sprawy:
W dniu 25 czerwca 2013r. [...] złożył w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką [...].
Organ I instancji po rozpatrzeniu w/w wniosku, opisaną wyżej decyzją z dnia [...] 2013r. odmówił skarżącemu przyznania przedmiotowego zasiłku, z tej to przyczyny, że przekroczone zostało kryterium dochodowe, a ponadto skarżący nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako że skarżący zakończył zatrudnienie w październiku 2012r., a fakt wyrejestrowania się z urzędu pracy nie jest rezygnacją z zatrudnienia.
Od decyzji tej [...] złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie wnioskodawcy specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zarzucił, że nietrafny jest pogląd organu, jakoby skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia. Wyrejestrowanie się wnioskodawcy z Urzędu Pracy wskazuje na brak woli podjęcia zatrudnienia, a zatem oznacza rezygnację z wszelkich ofert podjęcia pracy. Skarżący zakwestionował także prawidłowość obliczenia przez organ I instancji dochodu w przeliczeniu na osobę w rodzinie jego i jego matki.
[...] nie wskazał jednak na czym, jego zdaniem, polega błąd w obliczeniach tego dochodu.
Kolegium wydając zaskarżoną decyzję stwierdziło, że jako organ odwoławczy jest obowiązane ponownie rozpoznać sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji, równocześnie oceniając zasadność argumentów postawionych w odwołaniu przez stronę postępowania.
Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). Po myśli zaś art. 16a. ust. 1 i 2 tejże ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust.2 (tj. 623 zł).
Zatem do uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego niezbędne jest zdaniem Kolegium ,spełnienie łącznie następujących przesłanek :
- kryterium dochodowego,
- rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami o jakich mowa wyżej.
W rozpatrywanej sprawie, słusznie w ocenie Kolegium organ I instancji przyjął, że łączny dochód [...] oraz jego matki w przeliczeniu na osobę przekracza 623 zł miesięcznie. Dochód zaś w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit a) ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, wymienione w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy.
Z przepisu art. 3 pkt 2a) ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawą do wyliczenia dochodu rodziny jest przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast okres zasiłkowy - to okres od dnia 1 listopada do 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych.
Zatem w rozpatrywanej sprawie dla wyliczenia kryterium dochodowego organ I instancji zasadnie w ocenie Kolegium wziął pod uwagę dochody z 2011r. (rok poprzedzający okres zasiłkowy trwający od 1 listopada 2012r. do 31 października 2013r.). Na podstawie zaświadczenia o dochodach wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] organ prawidłowo ustalił, że [...] w 2011r. uzyskała dochód w kwocie 24.609,26 zł, a podatek należny wniósł 1.966,00 zł. Z kolei z zaświadczenia ZUS Inspektoratu w [...] z dnia 3 lipca 2013r. wynika, że w 2011r. ze świadczenia w/w potrącono składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 2.214,84 zł. Z tego wynika, że dochód [...] po potrąceniu podatku należnego i składek na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 20.428,42 zł. Prawidłowo też organ I instancji pominął dochód uzyskany przez [...] w 2011r., bowiem z materiału dowodowego wynika, że skarżący nie uzyskiwał tego dochodu w dniu składania wniosku. W tych okolicznościach dochodu tego - jako dochodu utraconego, po myśli art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie uwzględnia się.
Biorąc pod uwagę powyższe, miesięczny dochód strony oraz [...] wniósł 1.702,36 zł, a dochód na osobę 851,18 zł (1.702,36 zł : 2 osoby). Kwota przekroczenia kryterium dochodowego wynosi 228,18 zł i jest większa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego tj. 77,00 zł, zatem brak jest zdaniem Kolegium podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 16a ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
[...], jak wynika z akt sprawy, ostatnią pracę świadczył do dnia 19 października 2012r. Stosunek pracy ustał w związku z upływem czasu na który umowa o pracę była zawarta (dowód: świadectwo pracy z dnia [...] 2012r. wystawione przez Urząd Miasta w [...]). Natomiast orzeczenie o stopniu niepełnosprawności [...] Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wydał w dniu [...] 2012r. W treści tegoż orzeczenia wskazano, że ustalony – znaczny stopień niepełnosprawności [...] datuje się od 20 listopada 2012r.
W ocenie Kolegium, brak jest tym samym podstaw do twierdzenia, że [...] zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności, skoro [...] w dniu 19 października 2012r. (dzień ustania stosunku pracy skarżącego), takiego orzeczenia nie posiadała. Z wykładni w/w przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika zaś jednoznacznie, że brak jest podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki w dacie rezygnacji z pracy osoby sprawującej opiekę, nie legitymuje się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osoba legitymująca się", nie pozostawia wątpliwości, że dla uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w dacie rezygnacji z zatrudnienia osoba wymagająca opieki musi posiadać stosowne orzeczenie o niepełnosprawności. Fakt późniejszego tj. po rezygnacji z pracy, uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie daje podstaw do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Odnosząc się do treści odwołania, Kolegium przyznało, że do czerwca 2013r. odwołujący się korzystał ze świadczenia pielęgnacyjnego, przewidzianego w art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie to przysługiwało również z tytułu nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Jednakże wówczas świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego nie było przewidziane w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Fakt pozostawania bez zatrudnienia oraz zarejestrowanie w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna uznawany był (przy spełnieniu pozostałych przesłanek) za nie podejmowanie pracy, w związku z konieczności sprawowania opieki.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, Kolegium podkreśliło, że przepis art. 16a tejże ustawy, w oparciu o który skarżący wnosił o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, został wprowadzony z dniem 1 stycznia 2013r., na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 31 grudnia 2012r.)
Nadto Kolegium zauważyło, że w aktualnym brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012r., świadczenie pielęgnacyjne (art.17 ustawy) - może być przyznane osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Jak wynika z omówionych przepisów ustawodawca celowo zróżnicował warunki uzyskania obu świadczeń (świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy), ograniczając krąg uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego jedynie do osób rezygnujących z posiadanego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (a nie niepodejmujących zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej).
W ocenie Kolegium, pojęcia: "nie podejmowanie zatrudnienia" i "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną oznaczają dwa niezależne od siebie stany faktyczne. W pierwszym przypadku (w którym osoba nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) chodzi o sytuację, kiedy osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. W drugim zaś - kiedy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny - osoba zainteresowana uzyskaniem świadczenia rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej).
Kolegium ponownie podkreśliło, że ustawodawca przewidział, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom rezygnującym z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, po spełnieniu pozostałych warunków przewidzianych w w/w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, że decyzje w sprawie przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie są podejmowane przez organ administracji w warunkach tzw. uznania administracyjnego. Organ nie ma zatem swobody wyboru, gdy zaś przyznać prawo do tego świadczenia może tylko spełnione są ściśle określone przez ustawodawcę przesłanki.
Ponadto Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6 k.p.a. , organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z określonej w tym przepisie zasady praworządności wynika obowiązek działania organów administracji publicznej zgodnie z normami (przepisami) obowiązującego prawa. Do norm tych należą w szczególności normy prawa materialnego stosowane przez organ administracji publicznej, a także normy proceduralne. Organy administracji publicznej mogą czynić tylko to, do czego wyraźnie upoważnia je prawo i w trybie przewidzianym prawem.
Reasumując, wobec nie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego (przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej), Kolegium stwierdziło, że organ I instancji zasadnie odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia, stąd orzekło jak wyżej.
W skardze na powyższą decyzję [...] ponowił argumentację przytoczoną w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podkreślając, że w okresie od 1 grudnia 2012r. do 1 lipca 2013r. pobierał na matkę świadczenie opiekuńcze i w momencie ubieganie się o nie, nikt nie badał jakie są dochody. Skarżący wskazał, że przed orzeczeniem Komisji o stanie zdrowia matki i konieczności całodobowej opieki, pracował przy pracach interwencyjnych. Fakt zaś zarejestrowania się w Urzędzie Pracy spowodowany był niebezpieczeństwem utraty ubezpieczenia.
Nadto skarżący podkreślił, że z chwilą, gdy utracił świadczenie pielęgnacyjne, dokonał ponownej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...], co oznacza, że obecnie jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Obecnie ma 53 lata i ze względu na wiek nie jest proste znalezienie zatrudnienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należy – ustosunkowując się do żądania skarżącego o przyznanie przez Sąd specjalnego zasiłku opiekuńczego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Działając zaś w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwaną dalej p.p.s.a. /t.j. Dz.U. z 2012r., poz.270/, Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art. 145 lub art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Przepis ten umożliwia Sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że skarga nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko organu odwoławczego nie daje podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Niesporne jest w niniejszej sprawie, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2013r., Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] 2013r., Nr [...], który to organ powołując się m.innymi na przepis art.16a ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz.992 ze zm.) - odmówił przyznania skarżącemu prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką [...]. Powodem przedmiotowej odmowy było ustalenie, że skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki na niepełnosprawną matką, jak i przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego.
Kluczową zatem kwestią w niniejszej sprawie było udzielenie odpowiedzi, czy w okolicznościach niniejszej sprawy i obowiązującego stanu prawnego, zasadnie odmówiono skarżącemu przyznania przedmiotowego zasiłku.
Zważyć należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013, poz. 1456), a w szczególności przepis art. 16a ust. 1, który stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodzić się należy z organami, że przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione także zostało od kryterium dochodowego, co oznacza, że przysługuje jedynie w sytuacji, gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (ust. 2 art.16a ustawy), tj. obecnie kwoty 623 zł..
W świetle powyższej regulacji, stwierdzić należy, ze zasadnie organy przyjęły, iż jednym z wymogów uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, jak i spełnienie kryterium dochodowego.
Omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy nie stanowi natomiast, że warunek ten jest spełniony także w przypadku niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Oznacza to, że ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, o którym mowa w art. 16a ustawy – uzależnione zostało od zaistnienia faktycznej rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, pozostającej w związku przyczynowym z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Podzielić należy pogląd organu odwoławczego, że gdyby intencją ustawodawcy było przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego również osobom, które nie podejmują zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną, to z pewnością dałby temu wyraz tak, jak uczynił to przy świadczeniu pielęgnacyjnym, a o którym jest mowa w art. 17 ust. 1 omawianej ustawy.
Natomiast w niniejszej sprawie jest niewątpliwe, że w przypadku zasiłku , o który ubiega się skarżący, tj. specjalnego zasiłku opiekuńczego, ustawodawca wskazał wyłącznie przesłankę rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
W świetle dyspozycji cyt. wyżej art. 16a ustawy, okoliczność, że dana osoba nie podejmuje zatrudnienia, nie wywołuje skutku w postaci spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.
Odwołać się przy tym należy do przepisu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdzie zawarta jest definicja pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a które jest równoznaczne z wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywaniem pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej.
Wobec tego zrezygnowanie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a do którego to pojęcia odwołuje się omawiany przepis art.16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ściśle wiąże się z wcześniejszym zakończeniem trwającego stosunku pracy lub wykonywania innej pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2010r., sygn.akt I OSK 123/10, LEX nr 594975). Przy czym rezygnacja z zatrudnienia musi być również powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną. Konieczne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Istotne są więc okoliczności i powody rezygnacji z zatrudnienia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn. akt II SA/Łd 585/13, publ. w internetowej CBOSA).
Niesporne jest w sprawie, że ostatni stosunek pracy jaki łączył skarżącego [...] z Urzędem Miasta w [...], uległ rozwiązaniu w dniu [...] 2012r. na skutek upływu okresu na jaki została zawarta umowa na czas określony. Potwierdza to znajdujące się w aktach sprawy świadectwo pracy, wystawione przez Burmistrza Miasta [...], gdzie stwierdzono, że [...] zatrudniony był w Urzędzie Miasta w [...] okresie od 7 maja 2012r. do 19 października 2012r. w pełnym wymiarze, a stosunek pracy ustał w związku z upływem czasu na który była zawarta umowa (art.30 § 1 pkt 4 KP).
Z akt sprawy niewątpliwie także wynika, że wniosek [...] o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności złożono do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu 20 listopada 2012r., gdy orzeczenie o zaliczeniu w/w do znacznego stopnia niepełnosprawności wydane zostało [...] 2012r.. W orzeczeniu tym stwierdzono także, że ustalony stopień niepełnosprawności [...] datuje się od 20 listopada 2012r. i konieczna jest stała lub długotrwała opieka lub pomoc innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji .
W świetle powyższych ustaleń, brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący zrezygnował z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką, tym bardziej, że matka skarżącego [...] w dniu 19 października 2012r. (dzień ustania stosunku pracy skarżącego) - nie legitymowała się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności,
Z wykładni w/w przepisu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika jednoznacznie, że brak jest podstaw do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki w dacie rezygnacji z pracy osoby sprawującej opiekę, nie legitymuje się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osoba legitymująca się", nie pozostawia wątpliwości, że dla uzyskania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w dacie rezygnacji z zatrudnienia osoba wymagająca opieki musi posiadać stosowne orzeczenie o niepełnosprawności. Fakt późniejszego tj. po rezygnacji z pracy, uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie daje podstaw do nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym w aktualnym stanie prawnym osoba ubiegająca się o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego musi zrezygnować z zatrudnienia z własnego wyboru, a przez rezygnację z zatrudnienia nie można w związku z tym rozumieć niepodejmowania zatrudnienia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2014r., sygn.akt IV S.A./Wr 668/13, publ. w internetowej CBOSA).
W związku z tym dokonana w niniejszej sprawie przez organy, zwłaszcza przez Kolegium wykładnia powołanego wyżej przepisu art.16a ust.1 ustawy w związku z art.3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest prawidłowa, co oznacza, że wydane w sprawie decyzje - wbrew zarzutom skargi nie naruszają tak przepisów prawa procesowego, jak i przepisów prawa materialnego, innymi słowy nie pozwalają na przyjęcie, iż decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, o którym stanowi przepis art. 145 p.p.s.a.
W obecnym stanie prawnym ustawodawca w cyt. wyżej art.16a ust.1 omawianej ustawy, zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego, ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do przedmiotowego zasiłku wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu . Takie stanowisko, podzielane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przyjęte zostało choćby w wyrokach: WSA w Olsztynie z dnia 9 lipca 2013r., sygn.akt II S.A./Ol 498/13; WSA w Rzeszowie z dnia 8 sierpnia 2013r., sygn.akt II S.A./Rz 442/13; WSA w Warszawie z dnia 17 września 2013r., sygn.akt I S.A./Wa 1067/13; WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2013r., sygn.akt II S.A./Łd 585/13.
Sąd nie podziela tym samym stanowiska skarżącego co do pojęcia "rezygnacji z zatrudnienia", według zaś którego za rezygnację uznać należałoby wyrejestrowanie z ewidencji osób bezrobotnych w urzędzie pracy. Tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, ustawodawca wprowadzając w 2013r. świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, wskazuje tylko i wyłącznie na "rezygnację z zatrudnienia" . Oznacza to, że pojęcia tego nie można odnosić do niepodejmowania zatrudnienia, zwłaszcza, że w orzecznictwie przyjęte zostało, iż rezygnuje z zatrudnienia osoba, która pracę posiada i faktycznie przestaje ja wykonywać (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 14 lutego 2008r., sygn.akt II S.A./Gd 764/07, Lex nr 360303).
Tak jak to już wyżej Sąd podkreślił, zgodnie z art.16a ust.2 w związku z art.5 ust.2 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623,00 zł. Wyjaśnić przy tym należy, że kwota 623,00 zł ustalona została przepisem § 1 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U.2012.959), zgodnie z którym od dnia 1 listopada 2012r. do dnia 31 października 2014r. wysokość kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, wynosi 623,00 zł.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że ustalony na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, miesięczny dochód skarżącego oraz [...] wniósł 1.702,36 zł, stąd dochód na osobę stanowi kwotę 851,18 zł (1.702,36 zł : 2 osoby), co oznacza, że przekracza ustawowe kryterium dochodowe.
W świetle powyższego, zgodzić się należy z organami, że po stronie skarżącego nie zaistniała tak przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką, jak i przekroczone zostało kryterium dochodowe. Nie spełnienie tych przesłanek, a które warunkują przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, powoduje, że w świetle cyt. wyżej art.16a omawianej ustawy brak było podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku opiekuńczego.
Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego, że w poprzednim okresie miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne, wskazać należy, że przyznane skarżącemu w oparciu o przepis art.17 omawianej ustawy - świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem przez w/w opieki nad niepełnosprawną matką, nie ma w niniejszej sprawie znaczenia, z tej to przede wszystkim przyczyny, że specjalny zasiłek opiekuńczy, a o który to zasiłek ubiega się skarżący w niniejszej sprawie, jak już to wyżej Sąd podkreślił ma swą odrębną regulację – określoną w cyt. wyżej art.16a ust.1 ustawy.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane tak z trudnościami związanymi ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawna matką, jak i sytuacją materialną, aczkolwiek bardzo istotne z punktu widzenia skarżącego, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz.270), skargę oddalił.
Mając na uwadze przedmiot sprawy, Sąd jedynie informacyjnie pragnie zauważyć, że postanowieniem z dnia 12 grudnia 2013r. sygn.. akt II SA/Po 1026/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym następującej treści: "Czy art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.), w zakresie w jakim pomija wśród uprawnionych do uzyskania specjalnego świadczenia opiekuńczego osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny i które nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnego egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, jest zgodny z: art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ?".
Przepis zaś art.190 ust.4 Konstytucji R.P. stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Zgodnie zaś z art. 145a k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzeknie o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (§ 1). Skargę o wznowienie postępowania w takim przypadku wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Skargę taką wnosi się do organu administracji państwowej, który wydał decyzję w I instancji (art. 148 § 1).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło