IV SA/Wr 68/25
WyrokWSA we Wrocławiu2025-06-18
Skład orzekający: Katarzyna Radom, Aneta Brzezińska, Andrzej Nikiforów
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, jeśli zakres tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia?Ratio decidendi
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje, gdy konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jest przyczyną rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania. W sytuacji, gdy zakres sprawowanej opieki nie jest na tyle absorbujący, aby całkowicie uniemożliwić podjęcie pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze, nie można uznać istnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, co wyklucza przyznanie świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący M. O. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki (około 6 godzin dziennie, głównie przygotowywanie posiłków, pomoc w zakupach i higienie) nie jest na tyle stały i absorbujący, aby uzasadniać rezygnację z zatrudnienia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, twierdząc, że sprawowana opieka wyklucza podjęcie zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2024 r. nr SKO 4532.309.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi M. O. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 21 listopada 2024 r. utrzymująca w mocy orzeczenie Burmistrza Obornik Śląskich z dnia 21 sierpnia 2024 r. odmawiające ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką S. O.
Jak wynikało z akt sprawy pismem z dnia 19 grudnia 2023 r. Skarżący wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Do wniosku załączył oświadczenie, że z dniem przyznania mu wnioskowanego świadczenia rezygnuje z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Prawo do tego świadczenia uzyskał na mocy decyzji z dnia 8 stycznia 2024 r. na okres od dnia 1 listopada 2023 r. do dnia 31 października 2024 r.
Decyzją z dnia 7 lutego 2024 r. organ odmówił Stronie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Orzeczenie to zostało uchylone w trybie odwoławczym decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r., a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.
W następstwie tego orzeczenia organ I instancji przeprowadził postępowanie, w tym wywiad środowiskowy, uzupełniając materiał dowodowy. Z poczynionych ustaleń wynikało, że matka Skarżącego legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Trzebnicy z dnia 2 lipca 2019 r. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydano na stałe. Nadto w dokumencie tym wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalono także, że matka Skarżącego nie występowała o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego. Z dalszych czynności dowodowych wynikało, że Skarżący mieszka w innej miejscowości niż matka, prowadzi on gospodarstwo domowe z niepracującą partnerką i dwoma synami w wieku szkolnym. Skarżący nie pracuje i jest zarejestrowany jako bezrobotny.
Badając zakres sprawowanej przez Stronę opieki nad matką, na podstawie złożonego przez niego oświadczenia ustalono, że w zależności od potrzeb przebywa on w domu matki około 6 godzin dziennie. Opieka jest sprawowana w tej sposób, że od godziny 9:00-10:00 przygotowuje śniadanie; od godz. 13:00-14:00 obiad, a od godz. 18:00-19:00 kolację. Dwa razy w tygodniu dokonuje zakupów i robi pranie. W razie potrzeby zawozi mamę do lekarza, uczestniczy w spacerze, pomaga przy kąpieli, czy czynnościach rehabilitacyjnych. Na noc wraca do siebie. W weekendy zabiera mamę do siebie. Matka Skarżącego porusza się po mieszkaniu samodzielnie, logicznie odpowiada na zadawane jej pytania, samodzielnie spożywa posiłki, korzysta z toalety. Wymaga natomiast wsparcia w opisanych czynnościach. W opinii pracownika przeprowadzającego wywiad środowiskowy opieka, której wymaga matka Skarżącego nie jest stała, nie wymaga całodobowego zaangażowania drugiej osoby.
Powołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił Skarżącemu ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że zakres sprawowanej opieki nie wyklucza podjęcia przez Stronę zatrudnienia. Sprawowana opieka nie jest stała i absorbująca, a czynności mogą być wykonywane poza godzinami pracy. Poza tym odmowa przyznania świadczenia znajduje uzasadnienie w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323 ze zm. dalej: u.ś.r.).
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazało na przepisy art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Podzieliło pogląd organu I instancji o braku związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Organ wyjaśnił cel i przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia, zaznaczając, że świadczenie nie może być przyznawane za samą opiekę ale stanowi wynagrodzenie za rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, nie stanowi ono zastępczego źródła dochodu. Stąd sprawowana opieka musi być stała w sensie trwałości, zaś długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, a jej zakres jest wyznaczany niepełnosprawnością danej osoby. Dalej organ wskazał, że konieczność sprawowania opieki oznacza całkowitą zależność od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia, wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwianiu kontaktów ze środowiskiem. Konieczność udzielania pomocy to zależność od otoczenia, udzielenie wsparcia w czynnościach samoobsługowych, prowadzenie gospodarstwa domowego, współdziałanie w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji i pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.
Odnosząc te uwagi do ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie organ wskazał, że pomimo znacznego stopnia niepełnosprawności matka Skarżącego wykazuje się dużą samodzielnością w zaspokajaniu potrzeb życiowych, co potwierdzają przeprowadzone wywiady środowiskowe. Wynika z nich, że matka Strony wymaga jedynie pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego i w przygotowaniu posiłków, jest samodzielna w zakresie poruszania się i spożywania posiłków, korzystania z toalety, dbania o higienę (z wyjątkiem pomocy w kąpieli). Czynności wykonywane przez Skarżącego sprowadzą się wyłącznie do przygotowywania posiłków, co wg oświadczenia zajmuje 3 godziny dziennie. W pozostałym zakresie mama jest samodzielna, co potwierdza fakt, że Skarżący o godzinie 19:00 wraca do siebie i przyjeżdża ok. godz. 9:00 następnego dnia. W opinii organu w przypadku tak ustalonej rutyny wykonywania czynności opiekuńczych podopieczny musi wykazywać się dużą samodzielnością. Wpływa to nie tylko na zakres opieki ale i jej intensywność. Skarżący nie musi pozostawać w gotowości do niesienia pomocy, a mama może zostać sama bez nadzoru innych osób i to przez większą część dnia. Czas poświęcony na przygotowanie posiłków wg oświadczenia Strony zajmuje mu trzy godziny, zaś pozostałe czynności opiekuńcze mogą być wykonane poza godzinami pracy. Pomoc w kąpieli, wyjściach na spacery, dwa razy w tygodniu w zakupach, pranie, sprzątanie, czy przygotowanie posiłków to czynności dnia codziennego, które są wykonywane także przez osoby pracujące opiekujące się krewnymi. W opinii organu w sprawie nie wystąpił bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia, co wyklucza ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego błędna wykładnia art. 17 ust. 1b i ust. 5 u.ś.r. dokonana w orzeczeniu organu I instancji nie wpływa na wynik sprawy.
W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie zatrudnienia przez Skarżącego nie wypełnia przesłanki ustawowej przyznania mu świadczenia. Domagała się uchylenie orzeczeń organów obu instancji i orzeczenia co do istoty sprawy przez przyznanie świadczenia lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wnioskowała także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu powołał się na art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazując, że przesłanką przyznania świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia, opieka taka nie musi być całodobowa, co wynika z orzecznictwa. Na tej samej podstawie wywodził, że pojęcie stałej opieki nie oznacza opieki nieustannej przez 24 godziny na dobę, ma to być opieka trwała. Pojęcie zaś opieki długotrwałej oznacza jej rozciągłość uzależnioną od zakresu niepełnosprawności podopiecznego. Konieczność wykonywania czynności warunkującej godną egzystencję, zaspokojenie normalnych potrzeb osoby niepełnosprawnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie trzeba wskazać, że zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
Dokonując wskazanej kontroli Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, co uzasadniało oddalenie skargi.
Na wstępie odnotowania wymaga, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uległo istotnej zmianie z dniem 1 stycznia 2024 r. na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm., dalej: u.ś.w.) - nowelizującej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zmiany wprowadzono na mocy art. 43 ww. ustawy zasadniczo od dnia 1 stycznia 2024 r. (art. 71 u.ś.w.). Ustawa ta zawiera zawiera również regulacje przejściowe odnoszące się do świadczeń pielęgnacyjnych. Otóż w art. 63 ust. 1 u.ś.w. wskazano, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dalsze powoływane przez organ zapisy art. 63 u.ś.w. stanowią, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. (art. 63 ust. 2 u.ś.w.). Powołana regulacja art. 63 ust. 1 u.ś.w. odnosi się do pojęcia "powstania prawa do świadczenia", to zaś w świetle przepisów art. 24 ust. 2 u.ś.r. powstaje w dniu prawidłowo złożonego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Takie brzmienie tego przepisu obowiązuje zarówno przed jak i po zmianach dokonanych od dnia 1 stycznia 2024 r. Zatem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstanie w dniu złożenia przez osobę uprawnioną prawidłowo udokumentowanego wniosku. Zasadnie zatem organy wniosek Strony złożony przed dniem 1 stycznia 2024 r. procedowały na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących obowiązujących do dnia 1 stycznia 2024 r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2024r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Analiza art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazuje, że do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną osobą na podstawie tego przepisu niezbędne jest łączne występowanie trzech przesłanek, tj.: (1) istnienie wskazanych w pkt od 1 do 4 ww. zapisu powiązań rodzinnych (2) rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki oraz (3) legitymowanie się przez podopiecznego wnioskodawcy orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Brak któregokolwiek z tych elementów powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane.
W toku postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obowiązkiem organów jest ustalenie okoliczności mających znaczenie dla oceny opisanych przesłanek.
W sprawie poddanej kontroli Sądu nie jest sporne, że Skarżący jako zstępny osoby niepełnosprawnej mieści się w grupie podmiotów opisanych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Ciąży na nim obowiązek alimentacyjny względem matki. Nie jest także sporne, że matka Skarżącego legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Trzebnicy z dnia 2 lipca 2019 r. zaliczającym ją do znacznego stopnia niepełnosprawności.
Spór dotyczy braku związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją przez Skarżącego z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką. W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że wprawdzie rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest warunkiem niezbędnym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale jej spełnienie nie może być sprowadzane wyłącznie do współwystępowania rezygnacji z zatrudnienia z faktem opieki nad niepełnosprawną osobą, w stosunku do której na wnioskodawcy ciążą obowiązki alimentacyjne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1378/24; z dnia 6 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 128/23, czy z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 3090/23, wszystkie orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną musi istnieć taki związek, w którym to konieczność sprawowania opieki jest przyczyną, a zarazem przeszkodą w podejmowaniu pracy zarobkowej. Dopiero istnienie takiego związku powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne staje się surogatem wynagrodzenia za pracę, której opiekun nie może podjąć bądź kontynuować (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1575/22, z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 1239/22, z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 794/22, z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 237/20, z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 584/22, z dnia 8 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1209/23, czy z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 3090/23, wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). Pomiędzy zaprzestaniem (bądź niepodejmowaniem) zatrudnienia a sprawowaną opieką musi zatem istnieć bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy, którego brak wyklucza możliwość przyznania świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22, z dnia 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2449/22, z dnia 28 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2131/22, czy z dnia 5 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 3090/23, wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). W sytuacji zatem, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2343/22, orzeczenie dostępne w CBOSA).
Odnosząc te uwagi na grunt rozpoznanej sprawy należy podzielić ocenę organu, że w sytuacji Skarżącego nie wystąpił opisany związek. Z przeprowadzonych w sprawie czynności dowodowych, oświadczeń Skarżącego, a w szczególności wywiadów środowiskowych wynika, że opieka nad matką sprowadza się zasadniczo do wykonywania czynności dnia codziennego, takich jak przygotowywanie posiłków, leków, pranie, sprzątanie, zakupy (dwa razy w tygodniu), pomoc w niektórych czynnościach higieny osobistej (pomoc przy kąpieli), w razie potrzeby zawożenie do lekarzy, uczestnictwo przy ćwiczeniach rehabilitacyjnych i przy wyjściach na spacery. Zgodnie z oświadczeniem Skarżącego czynności te zajmują mu ok. 6 godzin dziennie. Skarżący nie mieszka z matką ale w miejscowości pobliskiej, codziennie dojeżdżając do niej. Matka Skarżącego, wg ustaleń wskazanych w wywiadach środowiskowych jest wykazuje się dużą samodzielnością w codziennych czynnościach, jest w stanie sama poruszać się po pomieszkaniu, korzystać z toalety, spożywać posiłki. Jest osobą logicznie myślącą, odpowiadającą na zadane pytania, komunikatywną, jej stan zdrowia nie uległ pogorszeniu. Rację należy przyznać organom, że czynności opisane przez Skarżącego w wywiadach środowiskowych można pogodzić z pracą zarobkową podejmowaną np. w niepełnym wymiarze godzin. Nie odbiegają one zasadniczo od czynności pomocowych podejmowanych w stosunku do niepełnosprawnych członków rodziny przez osoby czynne zawodowo. Słusznie wywodzą organy, że Skarżący nie sprawuje opieki nad matką całodobowo ani nawet przez okres całego dnia. Opieka nad matką, zgodnie z udokumentowanymi ustaleniami organu, obejmuje nie więcej niż 6 godzinni dziennie, z czego trzy godziny zajmuje przygotowywanie posiłków i są to czynności wykonywane codziennie, pozostałe wykonywane są kilka razy w tygodniu lub w miarę potrzeb. Słusznie wywodzi organ, że poza opisanym przez Stronę działaniami pomocowymi (posiłki, pomoc w kąpieli, zakupach, praniu i wizytach lekarskich) matka Strony jest w zasadzie samodzielna w zaspokajaniu podstawowych potrzeb, zamieszkuje sama, potwierdzają to wyjaśnienia Skarżącego i opinia pracowników przeprowadzających wywiad środowiskowy. Z opinii tej wynika, że sprawowanie przez Skarżącego opieki nie jest opieką stałą, nie wymaga całodobowego zaangażowania, matka Skarżącego jest w znacznym stopniu samodzielna, wymaga jedynie pomocy w pewnych obszarach życia, co zapewnia Skarżący.
Niewątpliwie zatem czynności Skarżącego w zakresie opieki nie angażują go przez całą dobę. Zakres i natężenie tej pomocy wskazuje, że matka Skarżącego nie znajduje się w stanie wymagającym nieprzerwanej opieki, która uzasadniałaby konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej.
Wskazana w analizowanym zapisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. opieka musi być stała lub długotrwała, co oznacza systematyczność, świadczenie jej w długim przedziale czasowym, a wskazany w dalszej części zapisu związek przyczynowy dowodzi, że jej zakres winien być na tyle absorbujący aby angażował czas opiekuna w stopniu wyłączającym całkowicie możliwość podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnacji z niej. Chodzi tu zatem o sprawowanie opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, dostępny w CBOSA). Świadczenie jest powiązane z tą właśnie okolicznością, rezygnacją z pracy (niepodejmowaniem pracy), nie zaś z samą opieką nad osobą niepełnosprawną. Nie budzi zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest formą wynagrodzenia przez Państwo dla osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem osoby niepełnosprawnej, w zamian za rezygnację albo niepodejmowanie zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad tą osobą niepełnosprawną.
Jak wskazano, przeprowadzone w sprawie czynności dowodowe wskazują, że przy właściwej organizacji opieki nad matką, nie jest wykluczone podjęcie zatrudnienia, tym bardziej, że ustawodawca nie wymaga pracy w pełnym jej wymiarze. Istnieje możliwość dostosowania warunków i czasu pracy do potrzeb własnych i rodziny. Definicja zawarta w art. 3 pkt 22 u.ś.r. (obejmująca zatrudnienie i inną pracę zarobkową) jest szeroka - oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Teza ta jest tym bardziej uzasadniona, że znacząca część opisywanych przez Skarżącego czynności sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego, zatem spraw, które dotyczą każdego gospodarstwa domowego, także tych osób, które pracują zawodowo. Zasadnie twierdzi organ, że zakres tych czynności nie angażuje Skarżącego w takim stopniu aby wykluczał możliwość pojęcia zatrudnienia. Należy zatem zaaprobować wyrażany w zaskarżonej decyzji pogląd, że Skarżącemu nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., bowiem sprawowana opieka, jej zakres i natężenie nie wykluczały rezygnacji, czy niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która jak już wskazano nie musi być realizowana w pełnym wymiarze czasu pracy.
W konsekwencji powyższego w ocenie Sądu należało przyjąć, że ocena zgromadzonych w sprawie dowodów była prawidłowa i prowadziła do ustalenia stanu faktycznego sprawy uzasadniającego odmowę przyznania Skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Ocena ta została przeprowadzona na podstawie zgromadzonych dowodów i jest zgodna z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, co wyklucza możliwość przyznania jej charakteru dowolnej. Zauważyć przy tym należy, że w skardze, czy innych pismach formułowanych w toku postępowania Skarżący, nie wskazał żadnych okoliczności, które nie zostały ustalone przez organ, ani żadnych dowodów, które nie zostały przeprowadzone w toku postępowania administracyjnego, które mogłyby wykazać, że rzeczywisty stan faktyczny sprawy jest odmienny od ustalonego w postępowaniu administracyjnym.
Uznając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło