IV SA/Wr 699/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie : Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant : Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi D. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P., na podstawie art. 6b ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1-3 i art. 6b ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j. Dz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721), dalej ustawa o rehabilitacji zawodowej, oraz § 15 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. nr 139, poz. 1328 ze zm.), dalej rozporządzenie, odmówił D. Ł., dalej skarżąca, wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dniu 24 sierpnia 2012 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła odwołanie od powyższego orzeczenia. Wskazała, że nie zgadza się z orzeczeniem organu I instancji i wniosła o przyznanie jej niepełnosprawności z tytułu narządu wzroku. Dodała, że z roku na rok słabiej widzi, jest osobą ubogą i stać ją wyłącznie na zniżkowe bilety na przejazdy komunikacja miejską i podmiejską PKP i PKS. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu I instancji z dnia [...] lipca 2012 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia, osoba zainteresowana może wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Podał, że w rozpatrywanej sprawie, orzeczenie organu I instancji odebrane zostało przez skarżącą w dniu 7 sierpnia 2012 r. Natomiast odwołanie zostało złożone w dniu 24 sierpnia 2012 r., co wynika z daty stempla pocztowego. Stwierdził zatem, że odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem ustawowego 14 dniowego terminu do jego wniesienia, który upłynął w dniu 21 sierpnia 2012 r. Dodał, że uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność orzeczenia. Wskazał również, że wydane orzeczenie organu I instancji zawierało prawidłowe pouczenie o przysługującym od niego środku odwoławczym, w tym o terminie dla dokonania tej czynności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca podniosła, że jej stan zdrowia uległ pogorszeniu, widzi coraz gorzej, więc ponownie wniosła o zmianę niepełnosprawności ze stopnia umiarkowanego na znaczny. Dodała, że chce korzystać ze zniżek na przejazdy komunikacją miejską i podmiejską PKS oraz PKP. Dodała, że nigdzie nie może podjąć pracy, ponieważ jest niezdolna do jej podjęcia i niesprawna od dziecka. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności Województwie D. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie D. z dnia [...] września 2012 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wydane w trybie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a. Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 6c ust. 9 ustawy o rehabilitacji zawodowej, zostało wydane rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Oba te akty prawne zasadniczo regulują postępowanie przed zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności. Stosownie do § 16 ust. 1 rozporządzenia, osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Zgodnie zaś z § 19 ust. 3 pkt 2 lit. a rozporządzenia, wojewódzki zespół wydaje postanowienie w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W myśl art. 66 ustawy o rehabilitacji zawodowej, w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że w odniesieniu do niektórych postanowień procesowych i incydentalnych, których nie reguluje ww. ustawa z racji odesłania mają zastosowanie przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Jednym z tego typu orzeczeń jest właśnie postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stąd też w tych sprawach przysługują środki prawne przewidziane w k.p.a., a następnie skarga do sądu administracyjnego (zob. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 1999 r. sygn. akt OPS 12/99, ONSA 2000/2/47, lex nr 39223 i z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OPS 8/00 - ONSA 2001/2/51 lex nr 46039, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1520/09, lex nr 745061). Zatem zastosowanie znajduje również art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przesłankę wydanego w tym trybie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi nie tylko ustalenie faktu złożenia odwołania po upływie terminu czternastu dni od daty jego doręczenia stronie, lecz również stwierdzenie braku wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie tego terminu. Organ administracji publicznej właściwy do rozpatrzenia odwołania zobowiązany jest więc w pierwszej kolejności ustalić, czy odwołanie nie jest obarczone brakami formalnymi i czy zostało złożone w terminie. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności może przystąpić do merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego. Z dokonanej przez Sąd analizy akt sprawy wynika, że opisane na wstępie orzeczenie organu I instancji z dnia [...] lipca 2012 r., zostało skierowane, za pośrednictwem poczty, na adres zamieszkania skarżącej. W dniu 7 sierpnia 2012 r. skarżąca osobiście odebrała przesyłkę zawierającą ww. orzeczenie, co potwierdziła własnoręcznym podpisem na znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Doręczone skarżącej orzeczenie zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Zgodnie z powyższym, ostatnim dniem 14 - dniowego terminu do złożenia odwołania od orzeczenia organu I instancji był dzień 21 sierpnia 2012 r. (wtorek). Tymczasem skarżąca swoje odwołanie nadała w placówce pocztowej w dniu 24 sierpnia 2012 r., a zatem po upływie tego terminu. Zgodzić się zatem należy z organem odwoławczym, że skoro pismo będące odwołaniem zostało złożone do organu I instancji już po upływie ustawowego terminu, to zaistniała podstawa do wydania przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a., co wynika wprost z treści przepisu. W związku z tym, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy, w razie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Gdańsku z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt I SA/Gd 1482/96, lex nr 29004, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 369/12, lex nr 1225802). Należy również podkreślić, że w treści złożonego przez skarżącą odwołania nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu. Skarżąca zarówno w odwołaniu, jak i w skardze do Sądu nie podjęła próby wyjaśnienia przyczyn, dla których spóźniła się z odwołaniem. Podniosła jedynie, że nie zgadza się z orzeczeniem organu I instancji i wniosła o przyznanie niepełnosprawności z tytułu narządu wzroku z uwagi na pogarszający się stan zdrowia, bowiem chce korzystać z ulgowych przejazdów komunikacją PKS i PKP. Wskazać również należy, że niepełnosprawność czy problemy zdrowotne skarżącej nie mogą powodować, że organ odwoławczy może rozpatrzyć merytorycznie odwołanie złożone po terminie. Termin do wniesienia odwołania ma charakter zawity, a rozpatrzenie odwołania wniesionego po upływie terminu musi być zakwalifikowane jako rażące naruszenie prawa (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1878/11, lex nr 1167293). Nie ulegała zatem wątpliwości, że skarżąca złożyła odwołanie z uchybieniem terminu, o którym mowa w § 16 ust. 1 rozporządzenia, co w konsekwencji uniemożliwiło organowi odwoławczemu merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, organ miał pełne podstawy faktyczne i prawne do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Bezsprzeczne ustalenie, że do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło, obligowało organ administracji do określonych działań, stosownie do art. 134 k.p.a. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.