IV SA/Wr 767/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków Protokolant Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka oddala skargę. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] października 2012 r., nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 15b ust. 1, 2, 3, 5 i 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234), po rozpatrzeniu odwołania A. A., od decyzji działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G. Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. z dnia [...] października 2012 r., nr [...], o odmowie przyznania A.A. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka – T.A., orzeczono o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W motywach uzasadnienia tego orzeczenia podano, że decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] , działający z upoważnienia Prezydenta Miasta J. G. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J.G. odmówił przyznania A. A. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka – T. A.. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że nie przysługuje wnioskodawczyni prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, ponieważ wnioskodawczyni pozostawała pod opieką medyczną od 16 tygodnia ciąży, gdy przepis ustawy uzależnia prawo do tego świadczenia od pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży. Decyzja została doręczona wnioskodawczyni w dniu 22 października 2012 r. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem odwołaniem z dnia 22 października 2012 r. odwołała się A. A.. Odwołująca się wyjaśniła, że o tym, iż jest w ciąży dowiedziała się dopiero w 16 tygodniu ciąży. A. A. wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej odwołania, gdyż otrzymane świadczenie mogłaby przeznaczyć na potrzeby dziecka. Organ pierwszej instancji podtrzymując swoje rozstrzygnięcie odwołanie wraz z aktami przesłał do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J.G. jako organu odwoławczego pismem przewodnim z dnia 22 października 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w J. G. orzekając w sprawie, miało na uwadze, co następuje: Podaniem z dnia 8 października 2012 r. A. A. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. G. o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się jej dziecka – T. A.. Z akt wynika, że T. A. urodził się w dniu [...] sierpnia 2012 r. Zaświadczeniem lekarskim z dnia 13 września 2012 r. lekarz D. G. zaświadczył, że A. A. przebywała pod opieką medyczną od 16 tygodnia ciąży do porodu i że świadczenia zdrowotne były jej udzielane: w pierwszym trymestrze ciąży – 8 marca 2012 r. oraz 5 kwietnia 2012 r., w drugim trymestrze ciąży – 31 maja 2012 r., w trzecim trymestrze ciąży - nie były udzielane. Z tego zaświadczenia wynika, że skoro pierwsze świadczenie zdrowotne w związku z ciążą było udzielone A. A. w dniu 8 marca 2012 r. i był to 16 tydzień ciąży, to w dniu 1 stycznia 2012 r. była ona w 6 tygodniu ciąży. Na podstawie art. 15b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zwanej dalej "ustawą", z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko, która przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka - niezależnie od wysokości dochodów. W myśl art. 15b ust. 3 wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego - w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia nie później niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania. Zgodnie z art. 15b ust. 4 jednorazowa zapomoga nie przysługuje, jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie z tytułu urodzenia dziecka, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Na podstawie art. 15b ust. 5 zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, co regulują przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 15b ust. 6 ustawy). W sprawie na podstawie ustalonych faktów jest bezsporne, że odwołująca się pozostawała pod opieką medyczną dopiero od 16 tygodnia ciąży i w realiach tej sprawy ten fakt oznacza, że brak jest podstaw do przyznania wnioskowanej jednorazowej zapomogi. Organ odwoławczy podziela bowiem stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 564/12, czy w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 397/12, według którego, stosownie do art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 50, poz. 301), obowiązkiem lekarzy jest wydawanie zaświadczeń w stosunku do kobiet, które z dniem 1 stycznia 2012 r. znajdą się w 10 tygodniu ciąży, zaś obowiązkiem kobiety jest zabieganie o stosowną dokumentację medyczną, która z dniem porodu może stanowić podstawę do wykazania pozostawania pod opieką od 10 tygodnia ciąży. Obowiązek ten dotyczy kobiet znajdujących się od dnia 1 stycznia 2012 r. w dziesiątym tygodniu ciąży, bowiem do dnia 31 grudnia 2012 r. stosowanie art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych było zawieszone. Tym samym w stosunku do kobiet, które urodziły żywe dzieci, ale nie mogły ubiegać się o założenie medycznej dokumentacji ciążowej od 10 tygodnia ciąży, gdyż w dniu 1 stycznia 2012 r. upłynął już względem nich ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży, nie można wymagać przedstawienia zaświadczenia określonego w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przez obowiązek potwierdzenia opieki medycznej należy rozumieć obowiązek lekarzy do wydawania zaświadczeń, uprawnienie zainteresowanych do składania żądań o wydanie zaświadczenia oraz obowiązek organów do wymagania stosownych zaświadczeń (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 208/10). Tymczasem z uwagi na treść przywołanego art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, do dnia 31 grudnia 2011 r. brak było podstawy prawnej do ubiegania się przez ciężarną o potwierdzenie sprawowania opieki medycznej już od 10 tygodnia ciąży - brak było podstaw do prowadzenia stosownej dokumentacji medycznej. Odmienna interpretacja treści art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 3 przywołanej ustawy z dnia 5 marca 2010 r. prowadziłaby do sytuacji naruszenia zasady lex retro non agit. Jednakże w tej sprawie nie doszło do naruszenia powyższej zasady niedziałania prawa wstecz. Przepis art. 15b ust. 5 ustawy obowiązywał już w czasie, gdy odwołująca była w 10 tygodniu ciąży. Reasumując zauważyć trzeba, iż skoro zastosowanie przepisu art. 15b ust. 5 ustawy zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2011 r., to możliwość jego zastosowania powstała z dniem 1 stycznia 2012 r., czyli w czasie, gdy w odniesieniu do odwołującej się nie upłynął jeszcze ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży - ten dziesiąty tydzień ciąży upłynął dopiero w czwartym tygodniu stycznia 2012 r., a poród nastąpił w dniu 20 sierpnia 2012 r. Tym samym obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu dotyczył także odwołującej się. W ocenie organu odwoławczego nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy okoliczność przedstawiana przez odwołującą się, że o ciąży dowiedziała się dopiero w jej szesnastym tygodniu. Ustawodawca nie uregulował takiej sytuacji i tym samym brak jest podstaw do przyznania jednorazowej zapomogi wbrew jednoznacznemu brzemieniu przepisu ustawy. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. wniosła A. A.. W skardze podniosła, że decyzja jest wadliwa, ponieważ u lekarza pojawiła się bezzwłocznie po podejrzeniu, że coś dziwnego dzieje się z jej stanem zdrowia i że od chwili stwierdzenia ciąży była pod stałą opieką lekarską. Wniosła o uchylenie decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławcze w J. G. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd administracyjny naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), przy czym sąd ten nie jest związany postawionymi w skardze zarzutami i kontroluje zaskarżony akt również z urzędu ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Kontrolowana decyzja wydana została na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 15 b ust. 1 i ust. 2 w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko matce lub ojcu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka - niezależnie od wysokości dochodów. Wskazać należy, że na mocy art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008r. Nr 237, poz. 1654) wprowadzono do art. 15b ustępy 5-7. Zgodnie z ich treścią omawiana zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, a pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim. W myśl art. 18 ustawy nowelizacyjnej, obowiązek potwierdzenia opieki medycznej nad kobietą w ciąży, o którym mowa w art. 9 i 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych, miał zastosowanie od dnia 1 listopada 2009 r. Przepisy dotyczące przyznania wnioskowanego świadczenia zostały zmienione na podstawie ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 50. poz. 301). Na podstawie art. 3 tej ustawy odroczono obowiązek stosowania przepisu art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 3 dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Ponadto art. 15b ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu określał, że pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Przepisy wydane na podstawie art. 9 ust. 8 stosuje się odpowiednio. Z akt sprawy wynika, i nie jest to przez stronę skarżącą kwestionowane, że jej syn T. A. urodził się w dniu [...] sierpnia 2012 r. Zaświadczeniem lekarskim z dnia 13 września 2012 r. potwierdzono, że skarżąca przebywała pod opieką medyczną od 16 tygodnia ciąży do porodu i że świadczenia zdrowotne były jej udzielane: w pierwszym trymestrze ciąży – 8 marca 2012 r. oraz 5 kwietnia 2012 r., w drugim trymestrze ciąży – 31 maja 2012 r., w trzecim trymestrze ciąży – nie były udzielane. Prawidłowo zatem organ skonstatował, że skoro pierwsze świadczenie zdrowotne w związku z ciążą zostało udzielone skarżącej w dniu 8 marca 2012 r. i był to 16 tydzień ciąży, to w dniu 1 stycznia 2012 r. była ona w 6 tygodniu ciąży. Należy zatem przyjąć, że skoro stosowanie przepisu art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2011 r., to z dniem 1 stycznia 2012 r. powstała konieczność jego zastosowania. W tej dacie, w odniesieniu do skarżącej nie upłynął jeszcze ostatni dzień 10 tygodnia ciąży. Dziesiąty tydzień ciąży upłynął w czwartym tygodniu stycznia 2012 r., co oznacza, że obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem lekarskim pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu dotyczył także skarżącej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przez obowiązek potwierdzenia opieki medycznej należy rozumieć obowiązek lekarzy do wydawania zaświadczeń, uprawnienie zainteresowanych do składania żądań o wydanie zaświadczenia oraz obwiązek organów do wymagania stosownych zaświadczeń (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 397/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 czerwca 2010 r. sygn. akt VIII SA/Wa 208/10). Obowiązek wydania zaświadczenia potwierdzającego przebywanie pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży dotyczy kobiet, które – podobnie jak skarżąca, znajdowały się od dnia 1 stycznia w 10 tygodniu ciąży. Przepis regulujący tę sytuację ma jednoznaczną i kategoryczną treść nie zawierającą jakiegokolwiek sformułowania pozwalającego zaniechać jego stosowania od wskazanej wyżej daty, jak i zezwalającego stosować w postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie reguły i normy pozaprawne lub oceniać zawartą w nim normę przy uwzględnieniu innych okoliczności niż te, które zostały w nim wskazane. Reguły takie lub okoliczności mogłyby być brane pod uwagę w procesie stosowania prawa tylko wówczas, gdyby tak stanowił konkretny przepis materialnego prawa administracyjnego. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.