IV SA/Wr 79/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia NSA Henryk Ożóg, Protokolant: asystent sędziego Marcin Jarecki, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na czynność Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zapewnienia pomocy w dowożeniu dziecka do niepublicznej szkoły podstawowej postanawia odrzucić skargę. Wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2014 r. K. K. (dalej: wnioskodawczyni, strona skarżąca) zwróciła się do Prezydenta Miasta L. o zapewnienie pomocy w dowożeniu jej córki W. K. do Niepublicznej Szkoły Podstawowej "[...]" w L. Strona wskazała, że wymieniona placówka jest jedyną placówką w okolicy, która zapewni jej córce – dziecku z zaburzeniami rozwojowymi, specjalistyczną pomoc pedagogiczno – psychologiczną. Wskazała, że z powodu ograniczeń finansowych nie może dowozić dziecka do szkoły w L. Pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r., nr [...] Prezydent Miasta L. poinformował wnioskodawczynię, że zgodnie z art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r., nr 256, poz. 2572 ze zm.) obowiązkiem gminy jest: zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia; zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 16 ust. 7, a także dzieciom i młodzieży z upośledzeniem umysłowym z niepełnosprawnościami sprzężonymi, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego tym dzieciom i młodzieży realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, nie dłużej jednak niż do ukończenia 25 roku życia; zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice. W ocenie organu z przedłożonych przez stronę dokumentów wynika, że Poradnia Psychologiczno- Pedagogiczna w L. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. orzekła o potrzebie kształcenia specjalnego W. K., które z uwagi na [...], może realizować w szkole podstawowej ogólnodostępnej lub w szkole podstawowej integracyjnej, oddziale integracyjnym. Zalecane w orzeczeniu kształcenie na terenie miasta realizuje każda szkoła podstawowa oraz Zespół Szkół Integracyjnych w L. przy ul. [...] oraz Zespół Szkół Nr [...] w L. przy ul. [...], które to szkoły są najbliższymi w rozumieniu art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Organ podniósł, że W. K. realizowała obowiązek szkolny na etapie klasy III w Szkole Podstawowej nr [...] w L. Strona została również poinformowana, że w przypadku zmiany szkoły na szkołę podstawową integracyjną lub z oddziałami integracyjnymi, należy złożyć stosowny wniosek w ww. placówkach. Wobec powyższych okoliczności Prezydent Miasta L. stwierdził brak podstaw prawnych zapewnienia pomocy w dowożeniu dziecka do niepublicznej szkoły podstawowej. Pismem procesowym z dnia 28 kwietnia 2014 r. strona złożyła "odwołanie od decyzji w sprawie dowozu dziecka do Szkoły w L.". Wnioskodawczyni podniosła, że jej córka może być kształcona w szkole ogólnodostępnej oraz intergracyjnej, ale zgodnie z § 5 ust. 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół oddział dla uczniów z niepełnosprawnościami może być utworzony w szkole specjalnej, w szkole ogólnodostępnej lub integracyjnej jednak szkoły na terenie L. nie posiadają takiego oddziału dla dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju – w normie intelektualnej. Dlatego zdaniem strony, szkoła w L. jest najbliższą szkołą zapewniającą taki specjalistyczny oddział. Strona wywodziła, że dotknięte autyzmem dzieci potrzebują specjalnego systemu kształcenia, dostosowanego do ich specjalnych potrzeb rozwojowych. Szkoła masowa mimo dobrych chęci nie jest w stanie tych potrzeb zaspokoić. Specyficzne deficyty zachowań społecznych i potrzeby dzieci autystycznych nie pozwalają na równoprawne z innymi uczniami korzystanie z oferty edukacyjnej. Szkoła specjalna, adresowana jest jedynie do uczniów z upośledzeniem umysłowym, zaś córka strony jest w normie intelektualnej, ma deficyty w sferze emocjonalnej i społecznej oraz utrudnienia adaptacyjne związane z zaburzeniami integracji sensorycznej charakterystycznymi dla wszystkich dzieci ze spektrum autyzmu. Skutkiem braku zapewnienia dzieciom z autyzmem odpowiedniej edukacji jest kończenie okresu edukacji na wykształceniu podstawowym lub gimnazjalnym oraz niewykształceniu w nich umiejętności życia społecznego zapewniających im życiową samodzielność. Do tej pory nie było w okolicy odpowiedniej szkoły. Teraz, gdy otwiera się szkoła zalecana przez MEN wnioskodawczyni chciałaby z niej skorzystać. Podkreśliła, że szkoła w L. zapewni jej dziecku edukację wspomaganą wielospecjalistyczną terapią prowadzoną przez zespół wykwalifikowanych specjalistów. Przewodnią metodą w szkole jest Handle, bardzo skuteczna terapia dla dzieci z autyzmem. Dla jej córki to wielka szansa na właściwą edukację , a tym samym na rozwinięcie jej potencjału , a w przyszłości na zdobycie dobrego zawodu, co niewątpliwie da jej szansę na samodzielne funkcjonowanie społeczne. Pismem z dnia 8 maja 2014 r., nr [...] Prezydent L. poinformował wnioskodawczynię o braku podstaw do zapewnienia pomocy w dowożeniu córki wnioskodawczyni do Niepublicznej Szkoły Podstawowej "[...]" w L. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał , że zgodnie z cytowanym przez stronę § 5 ust. 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. Nr 61, poz. 624 ze zm.) liczba uczniów w oddziale szkoły specjalnej oraz oddziale specjalnym w szkole ogólnodostępnej powinna wynosić: - w szkole (oddziale) dla uczniów z autyzmem i z niepełnosprawnościami sprzężonymi - od 2 do 4. W ocenie organu, przytoczona w ww. rozporządzeniu liczba uczniów w oddziale specjalnym oraz oddziale specjalnym w szkole ogólnodostępnej nie ma zastosowania w przypadku córki strony, ponieważ zgodnie z orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w L. orzekła o potrzebie kształcenia W. K., które z uwagi na [...], może być realizowane w szkole podstawowej ogólnodostępnej lub w szkole podstawowej integracyjnej, oddziale integracyjnym. Jak wskazał organ, zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w L. z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie ustalenia planu sieci publicznych szkół podstawowych w L. oraz granicach ich obwodów ([...]) Gmina zapewnia możliwość uczęszczania do szkoły obwodowej znajdującej się w miejscu zamieszkania ucznia. Z możliwości tej córka strony korzysta, uczęszczając do Szkoły Podstawowej nr [...] w L. Przy czym zgodnie z § 5 ust. 2 ww. rozporządzenia liczba uczniów w oddziale szkoły integracyjnej oraz oddziale integracyjnym w szkole ogólnodostępnej powinna wnosić od 15 do 20, w tym od 3 do 5 uczniów niepełnosprawnych. Natomiast gmina na swoim terenie posiada w szkołach oddziały integracyjne, które takie kształcenie realizuje, są to: Zespół Szkół Integracyjnych w L. przy ul. [...] oraz Zespół Szkół Nr [...] w L. przy ul. [...]. Z kolei strona jako rodzic ma prawo do wyboru dla swojego dziecka szkoły, która zgodnie z oczekiwaniami będzie zapewniała odpowiednie metody pracy dla dziecka. Niemniej jednak, skoro na terenie Gminy, zgodnie ze wskazaniem Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, znajduje się szkoła, do której córka strony może uczęszczać - to Gmina nie ma obowiązku zapewnienia jej dowozu do innej szkoły wybranej przez rodziców. Kolejnym pismem z dnia 8 czerwca 2015 r. adresowanym do Urzędu Miasta w L. strona ponowiła prośbę o zapewnienie pomocy w dowożeniu dziecka do szkoły w L., powtarzając argumentację zawartą we wcześniej złożonych pismach. Dodatkowo podniosła, że jej córka od roku uczęszcza do szkoły w L. Ze względu na to, że strona jest zmuszona jeździć najtańszą komunikacją dziecko spóźnia się do szkoły lub musi szybciej wyjść aby zdążyć na autobus. Nadmieniła też, że odwozi córkę do szkoły , a potem cały dzień czeka w L., aby zabrać ją z powrotem do domu. Strona podkreśliła, że jej córka po roku nauki uczyniła znaczne postępy w nauce, podniosła się jej samoocena i już nie jest najgorszą uczennicą w klasie, samodzielnie odrabia lekcje. Według strony, jej córka nie byłaby w stanie funkcjonować w 4 klasie w szkole masowej (zmiany klas i nauczycieli) w obecnej szkole ma zapewnioną klasę 2-osobową , jednak często zachodzi konieczność indywidualnej pracy z jej dzieckiem, czego nie zapewni jej inna szkoła. Gdyby córka była zmuszona iść do innej szkoły znowu musiałaby zostać skierowana na nauczanie indywidualne w domu, czego strona chciałaby uniknąć. Końcowo strona zwróciła się o podanie instytucji odwoławczej, czego organ nie uczynił. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezydent L. w piśmie z dnia 7 lipca 2015 r., nr [...] podtrzymał swoje stanowisko w sprawie , podkreślając, że po przeanalizowaniu możliwości dowozu córki strony do Niepublicznej Szkoły Podstawowej "[...]" w L., stosownie do zaleceń zawartych w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w L., kształcenie specjalne dla córki strony może być realizowane w szkole podstawowej ogólnodostępnej lub w szkole podstawowej integracyjnej, oddziale integracyjnym. Organ dodał, że informacje, które szkoły na terenie miasta L. realizują tego typu kształcenie strona otrzymała pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r., nr [...] oraz z dnia 8 maja 2014 r., nr [...]. Jednocześnie organ poinformował, że udzielenie odpowiedzi w sprawie dowozu dziecka do szkoły nie wymaga stosowania formy decyzji administracyjnej, stąd nie podano stronie instytucji odwoławczej. Pismem z dnia 20 października 2015 r. strona wezwała Prezydenta Miasta L. do usunięcia naruszenia prawa zgodnie z przepisem art. 52 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Strona powołała stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym treść art. 17 ust. 3a pkt 2 i 3 ustawy o systemie oświaty kształtuje dwa obowiązki gminy. Pierwszy obejmuje zapewnienie uczniowi upośledzonemu, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka umożliwiającego wypełnienie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Przy tym nie musi to być ośrodek położony najbliżej, takie bowiem zastrzeżenie zostało wyeliminowane w wyniku nowelizacji przepisu. Wybór ośrodka nie stanowi uprawnienia gminy, lecz osób, do których należy podejmowanie decyzji w imieniu ucznia w wykonaniu konstytucyjnie gwarantowanego prawa do nauki i wyboru szkoły (art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji). Strona podniosła, że nie każda placówka szkolna posiada warunki odpowiednie do kształcenia dzieci obciążonych wszelkiego rodzaju niepełnosprawnościami. Tak więc dla każdego indywidualnego przypadku, należy dokonywać wykładni sformułowania "najbliższa szkoła". Na przedmiotową "bliskość" składać się będzie zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element - posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Końcowo strona podniosła, że obie szkoły integracyjne w L. odmówiły przyjęcia jej córki do klasy integracyjnej. W odpowiedzi w wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Prezydent L. pismem z dnia [...] listopada 2015 r. , nr [...] poinformował stronę , że stosownie do zaleceń zawartych w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w L., kształcenie specjalne dla córki strony może być realizowane w szkole podstawowej ogólnodostępnej lub w szkole podstawowej integracyjnej, oddziale integracyjnym. Organ wskazał, że zgodnie z miejscem zamieszkania dziecka, szkołą podstawową ogólnodostępną umożliwiającą realizację obowiązku szkolnego jest Szkoła Podstawowa Nr [...] w L., która jest gotowa w każdej chwili przyjąć dziecko do szkoły, która będzie wykonywała zalecenia ujęte w ww. orzeczeniu dotyczące specjalistycznych metod nauki córki strony. Natomiast w przypadku szkoły podstawowej integracyjnej lub oddziału integracyjnego na terenie miasta funkcjonują dwie szkoły tj. Zespół Szkół Integracyjnych w L., który odmówił przyjęcia dziecka strony do szkoły z uwagi na brak miejsc oraz Zespół Szkół Nr [...] w L., który pismem z dnia 15 stycznia 2015 r. również odmówił przyjęcia dziecka do szkoły z uwagi na brak miejsc. Jednakże odmowa przyjęcia dziecka dotyczyła poprzedniego roku szkolnego. Organ wskazał, że z orzeczenia Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w L. nie wynika , aby córka zobowiązana była uczęszczać do szkoły specjalistycznej, dlatego też Gmina Miejska L. nie ma podstaw prawnych do zapewnienia dowozu córki strony do specjalistycznej placówki wybranej przez matkę dziecka. Pismem z dnia 26 listopada 2015 r. strona wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na czynność Prezydenta Miasta L. polegającą na odmowie zapewnienia pomocy w dowożeniu niepełnosprawnego dziecka do szkoły podstawowej. Jako przedmiot skargi strona wskazała " decyzję Prezydenta L. z dnia 22.04.2014r. podtrzymaną 08.05.2014r., 07.07.2015r., 03.11.2015r. w sprawie dowozu dziecka niepełnosprawnego W. K. do szkoły podstawowej w L." Skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w swoich wcześniejszych pismach skierowanych do organu. Według skarżącej Prezydent Miasta L. odmawiając dowozu jej dziecka do szkoły nie wziął pod uwagę interpretacji sformułowania "najbliższa szkoła" znajdującego się w komentarzu Mateusza Pilicha do ustawy o systemie oświaty. Zarządzeniem z dnia 23 marca 2016 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do sprecyzowania w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, przedmiotu skargi poprzez wskazanie, jaki akt lub czynność została przez skarżącą zaskarżona. W piśmie z dnia 19 kwietnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że skarżąca podtrzymuje wszystkie wnioski i twierdzenia zawarte w piśmie z dnia 26 listopada 2015 r. Jak wynika z treści pisma skarżąca złożyła skargę na czynności Prezydenta Miasta L., które to zostały wyrażone m.in. w piśmie z dnia 3 listopada 2015 r. W odpowiedzi na Prezydent Miasta L. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko , podnosząc , że z przedłożonych przez stronę dokumentów wynikało, iż Poradnia Psychologiczno - Pedagogiczna w L. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. orzekła o potrzebie kształcenia specjalnego W. K., które z uwagi na [...], może być realizowane w szkole podstawowej ogólnodostępnej lub w szkole podstawowej integracyjnej, oddziale integracyjnym. Zalecane w orzeczeniu kształcenie, na terenie miasta realizuje każda szkoła podstawowa. Zespół Szkół Integracyjnych w L. przy ul. [...] oraz Zespół Szkół Nr [...] w L. przy ul. [...] są szkołami najbliższymi w rozumieniu art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z miejscem zamieszkania uczennicy W. K., szkołą podstawową ogólnodostępną umożliwiającą realizację obowiązku szkolnego jest Szkoła Podstawowa Nr [...] w L., która jest gotowa, w każdej chwili przyjąć dziecko do szkoły, która będzie wykonywała zalecenia ujęte w ww. orzeczeniu dotyczące specjalistycznych metod nauki. Ponadto z orzeczenia Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w L. nie wynikało, aby W. K. zobowiązana była uczęszczać do szkoły specjalistycznej, dlatego też Prezydent Miasta L. stwierdził brak podstaw prawnych zapewnienia pomocy w dowożeniu W. K. do specjalistycznej placówki wybranej przez matkę dziecka. Natomiast w przypadku wyrażenia woli przez skarżącą o chęci posłania W. K. do szkoły podstawowej integracyjnej lub oddziału integracyjnego na terenie miasta L., realizacja obowiązku szkolnego w takiej placówce przez dziecko skarżącej będzie umożliwione. Ponadto organ podniósł ,że skarżąca uchybiła terminowi wskazanemu w art. 52§ 3 p.p.s.a. , zaskarżając czynność do usunięcia naruszenia prawa w dniu 20 października 2015r. , a o ostatecznym stanowisku organu dowiedziała się 7 lipca 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2010 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, zwanej dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 (tj. decyzje lub postanowienia) akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Wolą ustawodawcy było zatem objęcie kontrolą sądu administracyjnego tych prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych, a więc ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu. Powyższe implikuje istnienie związku między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Z tego też względu, przez "czynność" o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. należy rozumieć czynność materialno - techniczną z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisu prawa ( zob. postanowienie NSA z 16 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1608/10, publ. internetowa Centralna Baza orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej: CBOSA). Kwestia obowiązku gminy zapewnienia dowozu dzieci do szkoły została uregulowana w art. 17 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r. nr 256, poz. 2572 ze zm.). Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, w sprawie dowozu dzieci do szkoły nie jest wymagane wydanie decyzji administracyjnej, bowiem zawarte w tych przepisach unormowania w sposób wystarczający regulują sytuację prawną gminy i dziecka – ucznia wykonującego obowiązek szkolny, tak w zakresie bezpłatnego transportu, jak i zwrotu kosztów przejazdu czy transportu. Przepisy te kształtują sytuację prawną ich adresatów w sposób bezpośredni - ex lege. W tej sytuacji odmowę organu gminy zapewnienia darmowego dowozu dziecka do szkoły nie może być uznana za decyzję administracyjną , lecz za inną czynnością z zakresu administracji publicznej tego organu dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., która to czynność podlega kontroli sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1022/09, publ. CBOSA). Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a., warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Jeżeli zaś skarga dotyczy, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, aktu lub czynności , o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa w trybie przewidzianym w art. 52 § 3 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Z kolei w świetle art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Zaznaczyć trzeba, że wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa po upływie czternastodniowego terminu jest niedopuszczalne. Tym samym, wezwanie faktycznie dokonane po upływie prawem przewidzianego terminu jest nieskuteczne. Takie wadliwe wezwanie do usunięcia naruszenia prawa należy traktować na równi z brakiem wezwania. Upływ tego terminu wyłącza bowiem możliwość skutecznego zaskarżenia do sądu czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 8 września 2014r., sygn. akt I FSK 1301/14, publ. CBOSA). Oceniając pod tym katem zaistniały w badanej sprawie stan faktyczny przyznać należy rację organowi , kiedy wywodzi ,że strona nie dochowała trybu określonego w art. 52 § 3 p.p.s.a. z powodu uchybienia terminowi czternastu dni - od dnia, w którym skarżąca dowiedziała się lub mógła się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, co czyni złożoną skargę niedopuszczalną. Na gruncie rozpoznawanej sprawy istotne było ustalenie , kiedy strona skarżąca otrzymała wiążącą informację Prezydenta Miasta L. o odmowie zapewnienia jej córce bezpłatnego dowozu do szkoły. W realiach analizowanej sprawy pismo Prezydenta Miasta L. z dnia 7 lipca 2015 r. należy uznać za czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. , bowiem w tym piśmie właściwy organ wyartykułował swoje stanowisko wobec adresowanego do niego wniosku skarżącej z dnia 8 czerwca 2015 r. Odnosząc się natomiast do pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 19 kwietnia 2016 r., precyzującego przedmiot skargi , stwierdzić należy , że przedmiotu skargi nie może stanowić pismo organu z dnia 22 kwietnia 2015 r. stanowiące odpowiedź na wcześniejszy wniosek skarżącej z dnia 2 kwietnia 2015 r. o zapewnienie pomocy w dowożeniu dziecka do szkoły. Skarżąca bowiem po otrzymaniu tego pisma nie skorzystała ze środka prawnego określonego w art. 52 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a. , a zatem nie wezwała właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Za czynność podlegającą zaskarżeniu nie można także uznać pisma organu z dnia 3 listopada 2015 r., o którym mowa w w/w piśmie pełnomocnika skarżącej z dnia 19 kwietnia 2016 r. Wspomniane pismo z dnia 3 listopada 2015 r. stanowi wyłącznie odpowiedź organu na pismo skarżącej z dnia 20 października 2015 r. będące wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wskazać w tym miejscu należy , że celem wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest m.in. uniknięcie postępowania przed sądem administracyjnym, czyli chodzi o usunięcie naruszenia prawa, o którym jednostka wywodzi, bez niepotrzebnego wdawania się w spór przed sądem administracyjnym. A zatem, skoro wezwanie do usunięcia naruszenia prawa służy ewentualnemu wyeliminowaniu naruszenia prawa, którego dopuszczono się ewentualną odrębną, wcześniejszą czynnością w sprawie z zakresu działalności administracji publicznej, to zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlega nie odpowiedź wydana na skutek rozpoznania wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ale czynność, którą to prawo w ocenie jednostki naruszono, przy jednoczesnym zweryfikowaniu, czy czynność ta jest czynnością w sprawie z zakresu działalności administracji publicznej (por. postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2015 r., I OSK 2757/15, publ. CBOSA). W konsekwencji jako przedmiot skargi zakwalifikowano czynność w postaci pisma Prezydenta Miasta L. z dnia 7 lipca 2015 r., stanowiącego odpowiedź na zgłoszone przez skarżącą we wniosku z dnia 8 czerwca 2015r. żądanie zapewnienia pomocy w dowożeniu jej dziecka do Niepublicznej Szkoły Podstawowej "[...]" w L. Przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżąca powinna była - stosownie do cytowanego wyżej art. 52 § 3 p.p.s.a. - wezwać organ w terminie czternastu dni od dnia, w którym dowiedziała się lub mogła się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Z przepisu tego wynika, że oprócz uprzedniego wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa warunkiem formalnym wniesienia skargi na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest zachowanie czternastodniowego terminu. Przy czym czternastodniowy termin wezwania na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa , o którym mowa w art.52 § 3 p.p.s.a. jest terminem prawa procesowego ( zob. wyrok składu siedmiu sędziów NSA z 14 marca 2011r. sygn. akt I FPS 5/10 , ONSA WSA 2011, nr 3 , poz.50 ). W rozpatrywanej sprawie nie budzi wątpliwości ,że skarżąca uchybiła wskazanemu wyżej 14-dniowemu terminowi do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Z akt badanej sprawy jednoznacznie wynika, że pismem z dnia 8 czerwca 2016 r. skarżąca złożyła wniosek o dowóz dziecka do szkoły specjalistycznej w L. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia 7 lipca 2015 r. Prezydent Miasta L odmówił udzielenia świadczenia. Z odpowiedzi na skargę wynika, że o ostatecznym stanowisku organu skarżąca dowiedziała się w dniu 7 lipca 2015 r. Tymczasem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowane do Prezydenta Miasta L. wpłynęło do organu w dniu 20 października 2015 r. Powyższe oznacza, że skarżąca nie wezwała w ustawowym terminie organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art.52 § 3 p.p.s.a. . Skarżąca nie wskazała przy tym żadnych okoliczności , które mogłyby świadczyć o braku jej winy w uchybieniu tego terminu . Natomiast sąd jest uprawniony do oceny , czy istnieją przesłanki do przywrócenia przedmiotowego terminu . Wypada w tym miejscu odwołać się do ugruntowanego już w orzecznictwie sądowo-administracyjnym poglądu , wedle którego uchybienie terminu jest niezawinione wówczas , gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej . Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny , a brak winy w uchybieniu można uznać tylko wtedy , gdy strona nie mogła przeszkody usunąć , nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku ( por. postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2012r. sygn. akt IIGZ 56/12, LEX nr 1116284). W związku z tym w okolicznościach rozpoznawanej sprawy sąd nie mógł złagodzić skutków nadania wezwania do usunięcia naruszenia prawa po upływie przewidzianego w ustawie regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi i rozpoznać skargę stosownie do art. 52 § 3 zdanie drugie p.p.s.a. , ponieważ upływ terminu był znaczny ( znacznie ponad 3 miesiące) , a skarżąca nie żadnych okoliczności , które wskazywałby na to ,że uchybienie do wniesienia wezwania do usunięcia praw było niezawinione. W związku z powyższym stwierdzić należy ,że przedmiotowa skarga została wniesiona z naruszeniem przepisu art. 52 § 1 i 3 p.p.s.a. , albowiem wobec uchybienia ustawowego terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego zaskarżoną czynnością z dnia 7 lipca 2015r. , uznać należy, że skarżąca w istocie nie wyczerpała środków zaskarżenia , jakie przysługiwały jej w administracyjnym toku instancji. Stwierdzenie powyższego oznacza ,że zaistniała podstawa do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej . Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zobligowany był orzec jak w sentencji postanowienia.