IV SAB/Wr 135/17

Ewa Orłowska – starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 15 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku radcy prawnego, ustanowionego z urzędu, E. A. K. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi K. W. na bezczynność [...] Inspektora Nadzoru Budowalnego dla [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu radcy prawnemu, ustanowionemu z urzędu, wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie pismem z dnia 20 listopada 2017 r. skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 21 września 2017 r. Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 4 grudnia 2014 r. sygn. akt IV SAB/Wr 289/14 przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Dnia 9 grudnia 2014 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych wyznaczyła pełnomocnika z urzędu radcę prawnego E. A. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 289/14 oddalił skargę (pkt I sentencji wyroku). W wyroku tym zasądzono na rzecz pełnomocnika z urzędu wynagrodzenie wraz z podatkiem VAT za udział w postępowaniu przed sądem I instancji w wysokości 295,20 zł (pkt II sentencji wyroku). Pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. k- 111 pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W skardze kasacyjnej wniósł o uwzględnienie tej skargi, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych prawem. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2284/15 wydanym na rozprawie, uchylił zaskarżony wyrok w pkt I (czyli w pkt I, w którym oddalono skargę) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W uzasadnienia tego wyroku k- 146 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, gdyż w tej materii wyłącznie właściwe są wojewódzkie sądy administracyjne. Po zwrocie akt przez NSA zarządzeniem Wiceprezesa WSA z dnia 31 lipca 2017 r., niniejszej sprawie nadano nową sygnaturę akt, tj. IV SAB/Wr 135/17. Następnie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 sierpnia 2017 r. odmówiono przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie powyższej skargi kasacyjnej z uwagi na to, że wniosek ten nie zawierał wymaganego oświadczenia że, opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. W dniu 31 sierpnia 2017 r. pełnomocnik z urzędu udzielił upoważnienia "substytucyjnego" aplikantce radcowskiej do wykonywania zastępstwa w niniejszej sprawie k- 184, która wzięła udział w rozprawie w dniu 21 września 2017 r. przedkładając na tej rozprawie wspomniane upoważnienie. Na rozprawie tej upoważniona aplikantka radcowska oświadczyła, że popiera skargę i wnioski w niej przedstawione, a w szczególności w piśmie pełnomocnika z urzędu z dnia 26 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt IV SAB/Wr 135/17 oddalił skargę w całości. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 26 września 2017 r. przyznano pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie wraz z podatkiem VAT w wysokości 295,20 zł za udział w postępowaniu sądowym w I instancji, toczącym się po uchyleniu przez NSA w dniu 11 maja 2017 r. wyroku WSA z dnia 18 marca 2015 r. W postanowieniu tym wskazano, że aplikant radcowski działający z upoważnienia radcy prawnego ustanowionego z urzędu oświadczył na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. przed sądem I instancji, że popiera skargę i wnioski w niej przedstawione, a w szczególności w piśmie pełnomocnika z urzędu z dnia 26 stycznia 2015 r., które zawierało na ostatniej stronie tego pisma k-68, wniosek o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem I instancji w kwocie 295,20 zł brutto na podstawie przepisu § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. wraz oświadczeniem, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części. Oświadczenie aplikanta radcowskiego złożone na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. zostało zakwalifikowane jako wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika z urzędu za ponowny udział w postępowaniu sądowym w I instancji, toczącym się po uchyleniu przez NSA pkt I poprzedniego wyroku Sądu I instancji z dnia 18 marca 2015 r. oddalającego skargę i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Pismem z dnia 20 listopada 2017 r. k- 232 pełnomocnik z urzędu wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku Sądu z dnia 21 września 2017 r. W skardze tej wniósł o uwzględnienie tej skargi, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych prawem. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 374/18 wydanym na rozprawie, oddalił skargę kasacyjną k- 299. W uzasadnienia tego wyroku k- 263 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie orzekł o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu, gdyż wynagrodzenie to należne od Skarbu Państwa przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a. Z protokołu rozprawy przed NSA z dnia 18 lipca 2018 r., wynika, że żadna ze stron nie stawiła się. Rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlega, zawarty w drugiej skardze kasacyjnej z dnia 20 listopada 2017 r. dotyczącej wyroku Sądu z dnia 21 września 2017 r. wniosek pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych prawem k- 232, który został zakwalifikowany jako wniosek o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (wniosek o przyznanie wynagrodzenia w postępowaniu kasacyjnym), co potwierdza treść uzasadnienia wyroku NSA z dnia 21 września 2018 r. (k-263, str. nr 7 tego orzeczenia). Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1369) wyznaczony adwokat lub radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków. Z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie nowe rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. poz. 1715). Skoro ustawodawca w § 22 tego nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, wskazał, że w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego nowego rozporządzenia (czyli przed dniem 2 listopada 2016 r.) należy stosować przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji, to w niniejszej sprawie, w której skarga kasacyjna od wyroku Sądu z dnia 21 września 2017 r. została sporządzona pismem z dnia 20 listopada 2017 r. i wysłana następnego dnia k- 237, należy stosować do postępowania w II instancji, obejmującego sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, przepisy tego nowego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W myśl § 2 powyższego rozporządzenia koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz 2) niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. Stosownie do § 3 tego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Z przepisu tego wynika, że wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie kosztów z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Jednocześnie z orzecznictwa sądowoadministracyjnego wydanego w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 z późn. zm.) wynika, że brak powyższego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne polegające na utracie prawa do wynagrodzenia i nie stosuje się do niego trybu uzupełnienia braków, o jakim mowa w art. 49 p.p.s.a. (por.m.in. postanowienia NSA z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 1001/14, z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14. Stanowisko to zachowuje w pełni aktualność na gruncie aktualnego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r., dotyczącego wniosków o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu składnych przez radców prawnych świadczących pomoc prawną z urzędu, skoro przepis § 16 nieobowiązującego już rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490 ze zm.) stanowił również, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Ponadto oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowanie we wniosku o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu (por. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2012 r., V CZ 133/11, LEX nr 1215161). Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (postanowienie SN z dnia 9 września 2011 r., III SPP 27/11, LEX nr 1106755). Natomiast w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 2 sierpnia 2016 r., II SA/Op 298/16 (LEX nr 2087015) przyjęto, że złożenie wskazanego oświadczenia, stanowi konieczną przesłankę warunkującą przyznanie pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu stosownego wynagrodzenia. Przedmiotowe oświadczenie stanowi bowiem podstawę do ustalenia, że opłaty za czynności adwokackie nie zostały zapłacone w całości lub w części. Pozwala tym samym określić zakres, w jakim wynagrodzenie za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy powinno zostać pokryte przez Skarb Państwa. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik z urzędu w skardze kasacyjnej z dnia 20 listopada 2017 r., zawarł wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych prawem k- 232. Wniosek ten nie zawiera wymaganego w przepisie aktualnie obowiązującego rozporządzenia oświadczenia pełnomocnika, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. W tej sytuacji, skoro rozpoznawany w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej nie zawiera oświadczenia wymaganego w przepisie § 3 rozporządzenia, należało odmówić przyznania wynagrodzenia. Dodać trzeba, iż wymagane oświadczenie nie zostało również zawarte w pozostałej treści skargi kasacyjnej ani też w piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r. k- 241 stanowiącym uzupełnienie tej skargi kasacyjnej. Natomiast oświadczenie pełnomocnika z urzędu zawarte w piśmie z dnia 26 stycznia 2015 r. k- 68, z którego wynika, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części dotyczy wyłącznie, zwartego w treści tego pisma, wniosku o zasądzenie kwoty 250 zł netto, czyli 295,20 brutto tytułem pomocy prawnej udzielnej z urzędu w postępowaniu przed sądem I instancji, skoro pismo to zostało złożone w toku postępowania przed sądem I instancji i zostało w nim wyrażone stanowisko dotyczące podtrzymania skargi wniesionej do sądu I instancji przez stronę skarżącą k- 66, a podana w nim kwota wynagrodzenia [...] zł brutto odnosi się do uregulowanej w przepisie § 14 ust. 2 pkt 1 lit "c" rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. kwoty wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu za udział w postępowaniu przed sądem I instancji, która ponadto została zasądzona wspomnianym wyrokiem WSA z dnia 18 marca 2015 r. sygn. akt IV SAB/Wr 289/14. Również oświadczenie w tym przedmiocie złożone na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. k- 78 dotyczy wniosku o zasądzenie kosztów za udział w postępowaniu przed sądem I instancji, skoro zastało złożone na rozprawie przed wojewódzkim sądem administracyjnym i Sąd ten w pkt II wyroku, wydanym tego samego dnia, zasądził na rzecz pełnomocnika z urzędu wskazaną już wyżej kwotę tj. [...] obejmującą wynagrodzenie powiększone o podatek VAT. Na marginesie wskazać również należy, iż oświadczenie zawarte w piśmie z dnia 22 września 2017 r. k- 198, zawierającym wniosek pełnomocnika z urzędu o uzupełnienie wyroku Sądu z dnia 21 września 2017 r., na podstawie art. 175 Prawa o postępowaniu przed sądami, w zakresie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dotyczy kosztów wskazanych w tym piśmie poniesionych do momentu wydania tego wyroku, a skarga kasacyjna, w której zawarty był rozpoznawany obecnie wniosek, została sporządzona już po wydaniu tego wyroku i zawierała m. in. wniosek o jego uchylenie. Oświadczenie zawarte w tym piśmie nie obejmuje zatem swoim zakresem rozpoznawanego obecnie wniosku dotyczącego skargi kasacyjnej sporządzonej już po wydaniu wyroku z dnia 21 września 2017 r. Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z w związku z § 3 rozporządzenia w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, orzeczono jak w sentencji.