IV SAB/Wr 15/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anetta Chołuj Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. D. o wyłączenie sędziego WSA Jerzego Strzebinczyka, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego w sprawie ze skargi A. D. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego WSA Jerzego Strzebinczyka, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza, sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego. Wyrokiem z 14 lipca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 15/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. D. (zwanego dalej stroną, skarżącym lub wnioskodawcą) na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r. złożył "sprzeciw" od wspomnianego wyżej orzeczenia , zarzucając mu bezprzedmiotowość i nieważność. Jednocześnie strona wniosła o wyłączenie sędziów: Jolanty Sikorskiej, Lidii Serwiniowskiej i Alojzego Wyszkowskiego . Postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego NSA Jolanty Sikorskiej, sędziego WSA Lidii Serwiniowskiej i sędziego WSA Alojzego Wyszkowskiego. Pismem z dnia 21 września 2015 r. zatytułowanym "sprzeciw" od wskazanego wyżej postanowienia z dnia 4 września 2015 r., skarżący złożył jednocześnie wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego i sędziego NSA Julii Szczygielskiej. j p.p.s.a.). Postanowieniem z dnia 8 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie sędziego NSA Henryka Ożoga, sędziego NSA Julii Szczygielskiej, sędziego NSA Tadeusza Kuczyńskiego. W terminie otwartym do wniesienia zażalenia skarżący, pismem z dnia 23 października 2015 r. powołując się na regulację art. 194 pkt 8 p.p.s.a. złożył "skargę" na w/w postanowienie z dnia 8 października 2015 r. żądając stwierdzenia jego nieważności. Jednocześnie wniósł o wyłączenie, na podstawie art. 18, art. 19 i art. 20 p.p.s.a., art. 752 i art. 87 kodeksu cywilnego, sędziego WSA Jerzego Strzebinczyka, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza i sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego z powodu "naruszenia prawa materialnego i proceduralnego – w kwestii bezprawnego pozbawienia praw podmiotowych powoda". Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk, sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz i sędzia WSA Tomasz Świetlikowski w złożonych oświadczeniach , odnosząc się do wniosku skarżącego stwierdzili, że nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki ustawowe uzasadniające wyłączenie ich od orzekania w przedmiotowej sprawie (k.80, k.81, k.82). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 pkt 1 – 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 21 p.p.s.a. sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie. O wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 1 i 2). Z przytoczonych przepisów wynika zatem ,że wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Wymaga podkreślenia, że w obydwu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Analizując pod takim kątem przedmiotowy wniosek Sąd uznał, że w badanej sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziego WSA Jerzego Strzebinczyka, sędziego WSA Mieczysława Górkiewicza i sędziego WSA Tomasza Świetlikowskiego orzekających w tej sprawie. Wnioskodawca nie podał bowiem żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie wskazanych sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący w treści swojego żądania odwołuje się w zasadzie wyłącznie do przesłanki zawartej w art. 19 p.p.s.a., stwierdzając, że w sprawie wystąpiły okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wymienionego sędziego. Według skarżącego postanowieniem z dnia 8 października 2015 r. wydanym w niniejszej sprawie zostały naruszone zasady legalności. W konsekwencji – zdaniem wnioskodawcy – został on pozbawiony zdolności do kształtowania swoich praw podmiotowych. Oceniając powołane przez skarżącego okoliczności należy stwierdzić, że nie odnoszą się one do kwestii bezstronności sędziego orzekającego w niniejszej sprawie, ale stanowią przejaw subiektywnego stanowiska wnioskodawcy niezadowolonego z końcowego rezultatu procesu, z którym zdaje się wchodzić w polemikę. Kwestionowane przez skarżącego rozstrzygnięcie o charakterze procesowym, które przybrało w niniejszej sprawie postać postanowienia z dnia 8 października 2015 r. o oddaleniu wniosku o wyłączenie wskazanych w nim sędziów od rozpoznania sprawy, nie może zostać uznane za przekroczenie granic niezawisłości i bezstronności. Wbrew bowiem zapatrywaniom strony – rozstrzygnięcie podjęte w tej sprawie jest właśnie przejawem tych zasad. Sąd bowiem, niezależnie od stanowiska zarówno jednej jak i drugiej strony postępowania, dokonuje analizy akt sprawy i na tej podstawie autonomicznie orzeka. Nie można zatem uznać, że ostateczny kształt rozstrzygnięcia, nieuwzględniający oceny prawnej strony, prowadzić będzie do pozbawienia jej zdolności do kształtowania własnych praw i obowiązków wyłącznie z powodu zarzucanej przez nią stronniczości sędziego orzekającego w danej sprawie. Wnioskodawca winien wziąć bowiem pod uwagę również i to, że wydane rozstrzygnięcie będzie stanowiło efekt decyzji sędziego działającego w tym zakresie wyłącznie na podstawie i w granicach prawa a nie z jakichkolwiek innych – pozaprawnych – pobudek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że do zastosowania art. 19 p.p.s.a. nie wystarcza wyłącznie subiektywne podejrzenie strony, co do braku bezstronności sędziego czy subiektywne odczucie o utracie wiary w bezstronność sędziego. Strona powinna wskazać okoliczności, które mogłyby zostać uznane za obiektywnie świadczące o stronniczości sędziego. Mogą to być fakty związane z osobistymi stosunkami między sędzią a stroną czy jej przedstawicielem oraz inne uwarunkowania zewnętrzne lub wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego mogłyby budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na nie w pełni zobiektywizowanych przesłankach (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 843/11 oraz z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 86/12, publ. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Tym samym przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie czy nieobiektywnie nie oznacza, że istnieją podstawy do jego wyłączenia (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OZ 293/11 oraz z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt I OZ 759/10, publ. CBOSA). Nie bez znaczenia pozostaje również okoliczność, że wymienieni w komparycji postanowienia sędziowie złożyli stosowne oświadczenia podając, że w sprawie nie zachodzą przesłanki ustawowe, które mogłyby stanowić podstawę do ich wyłączenia. Zgodnie zaś z przyjętym poglądem, który Sąd w niniejszym składzie w pełni aprobuje, jeśli sędzia którego dotyczy wniosek o wyłączenie złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy i prawdziwość tego oświadczenie nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 12 maja 2010 r. sygn. akt I OZ 332/10, 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II GZ 471/13, publ. CBOSA). Wobec zatem braku oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziego, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.