IV SO/Wr 11/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 8 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 2 kwietnia 2014 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosek K. B. z dnia 28 marca 2014 r., w którym wystąpił do Sądu z prośbą o , m.in. "przywrócenie (...) terminu odwołania się od decyzji z SKO we W. (...) [...] (...) w celu rozpatrzenia sprawy na poziomie Sądu (...)". Dalej wnioskodawca podał: "Proszę o przywrócenie terminu odwołania się od decyzji SKO (MOPS) z powodu choroby schizofrenia dlatego nie odwołałem się bo nie mam znikąd pomocy, rady ani pieniędzy". W ostatnim zdaniu powyższego podania K. B. stwierdził, że: "Wysłałem takie pismo do SKO we W., które za ich pośrednictwem miało zostać dostarczone do Sądu Administracyjnego we W.". Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą IV SO/Wr 11/14. W piśmie z dnia 17 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. poinformowało, że decyzją z dnia [...], nr [...] Kolegium utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy T., decyzję Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] nr [...], odmawiającą przyznania zasiłku stałego. Wskazano, że decyzję wysłano (za pośrednictwem polskiej placówki operatora wyznaczonego) w dniu 9 października 2013 r., do tej chwili jednak Kolegium nie otrzymało formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru tego aktu administracyjnego – trwa stosowne postępowanie reklamacyjne w tej kwestii). Podkreślono, że z akt Kolegium wynika, że K. B. nie wniósł skargi na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego z dnia [...]. W kontekście wzmianki o "piśmie" skierowanym do Kolegium (o którym wnioskodawca wspomina w ostatnim zdaniu złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego), poinformowano, że K. B. drogą elektroniczną przesłał (po wydaniu ww. decyzji) do Kolegium, dwie wiadomości. Pierwszą nich stanowił zeskanowany rękopis podania (z dnia 24 lutego 2014 r.). zawierającego prośbę o "przyznanie adwokata z urzędu". Drugą stanowił skan wniosku (z dnia 4 kwietnia 2014 r.; również sporządzonego odręcznie) o "przywrócenie terminu do wniesienia odwołania się od decyzji [...] o zasiłku pielęgnacyjnym dla K. B. z MOPS w T.". Podkreślono, że w obydwu przypadkach strona podjęła próbę wnoszenia podania w drodze elektronicznej w sposób niespełniający wymogów sformułowanych w art. 63 § 3a k.p.a. W pierwszym przypadku ze skrzynki mailowej SKO we W. wysłano wiadomość (w dniu 4 marca 2014 r.) informującą o tym, że tego rodzaju wystąpienie należy kierować do WSA we W.. W drugim zaś - w podobnej formie - wskazano (wiadomość wysłano w dniu 15 kwietnia 2014 r.) na uwarunkowania prawne dotyczące wnoszenia w formie dokumentu elektronicznego, w rozumieniu art. 63 § 3a k.p.a., z jednoczesnym wskazaniem na treść art. 58 § 2 k.p.a. W załączeniu Kolegium przekazało uwierzytelnione kopie dokumentujące przebieg ww. korespondencji drogą elektroniczną. Mając powyższe na uwadze Kolegium wskazało, że K. B. nie zaskarżył decyzji organu odwoławczego z dnia [...], ([...]). W tej sytuacji, w ocenie Kolegium, brakuje wymaganego prawem kontekstu do rozpatrywania zgłoszonego wniosku - elementu, jakim jest dokonanie z uchybieniem terminu stosownej czynności (in concreto skargi do WSA we Wrocławiu). Zdaniem Kolegium, za uzasadnione uznać więc należy stanowisko opowiadające się za bezprzedmiotowością zgłoszonego przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 30 kwietnia 2014 r. poinformowano pełnomocnika K. B., że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony bezpośrednio do Sądu. Stosownie zatem do treści art. 87 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poinformowano, że równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W związku z powyższym wezwano pełnomocnika wnioskodawcy do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Jednocześnie wezwano do wykazania, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi oraz uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu tego terminu (art. 87 § 2 powołanej wyżej ustawy). Wskazano przy tym, że pismo w tym przedmiocie należy skierować do tut. Sądu. Końcowo wskazano, że czynności powyższych, tj. wniesienia skargi oraz wykazania, kiedy ustała przyczyna uchybienia należy dokonać w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W piśmie z dnia 26 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącego wskazał, że przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustały prawdopodobnie w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu lub ewentualnie w dniu złożenia wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, jednak z uwagi na brak możliwości oraz trudności w komunikacji ze skarżącym z powodu jego choroby pełnomocnik nie może w sposób jednoznaczny stwierdzić konkretnej daty ustania przyczyn. Zdaniem pełnomocnika skarżącego, skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż nie złożył on skargi na czas na skutek choroby, która nie pozwala mu przypisać winy. Skarżący od 2010 r. cierpi na chorobę psychiczną: schizofrenię paranoidalną. Proces schizofreniczny wpływa na wszelkie przejawy myślenia, odczuwania, działania obniża sprawność intelektualną, wpływa na sferę wolicjonalną, wywołuje też lęk oraz potrzebę izolacji od świata oraz mało rzeczywisty kontakt. Pełnomocnik podkreślił, że choroba skarżącego przybrała na sile w ostatnim półroczu i nie jest on w stanie powiedzieć, kiedy powziął wiadomość o możliwości zaskarżenia przedmiotowej decyzji. Pełnomocnik dołączył jednocześnie opinię wydaną przez biegłego lekarza Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 21 maja 2013 r. oraz opinię uzupełniającą wydaną przez biegłego lekarza Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia 21 stycznia 2014 r. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 11 czerwca 2014 r. zwrócono się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. o poinformowanie tut. Sądu, w terminie 7 dni, czy do Kolegium wpłynęła skarga K. B. na decyzję Kolegium z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego. Jednocześnie poinformowano, że w dniu 2 kwietnia 2014 r. skarżący złożył w tut. Sądzie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] i Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego w dniu 6 maja 2014 r. do złożenia skargi na opisaną wyżej decyzję (za pośrednictwem organu właściwego) jednakże do chwili obecnej skarga taka nie wpłynęła do Sądu. W odpowiedzi Kolegium poinformowało, że skarga K. B. wpłynęła do Kolegium w dniu 28 maja 2014 r. Odpowiedź na skargę wraz z aktami sprawy obu instancji organ odwoławczy przekazał tut. Sądowi w dniu 23 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonywanie czynności przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć m.in. zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym stanowi art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminu strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie dyspozycji przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 87 p.p.s.a. to: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia takiego wniosku i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin. Przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja z dnia [...], nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. została wysłana przez organ skarżącemu w dniu 9 października 2013 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wskazał, że z uwagi na to, że nie przesłano Kolegium druku zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji została wszczęta procedura reklamacyjna. Jednocześnie Kolegium zobowiązało się wysłać Sądowi dowód potwierdzenia odbioru niezwłocznie po jego otrzymaniu. Sąd nie otrzymał jeszcze informacji o wyniku postępowania reklamacyjnego. Należy w tym miejscu zgodzić się z organem odwoławczym, że doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że pismo wysłane w dniu 9 października 2013 r., nawet jeśli było awizowane to trafiło do skarżącego w październiku, najpóźniej w listopadzie 2013 r. Skarga została złożona w dniu 26 maja 2014 r. co oznacza, że jest ona spóźniona. Kolejną kwestią jest ustalenie, czy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności (wniesienia skargi), z jednoczesnym dokonaniem tej czynności został złożony w ustawowym terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w judykaturze wykształcił się pogląd, że w sytuacji, gdy nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy termin ten został zachowany, to obowiązkiem sądu jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2013 r., II OZ 974/13, LEX nr 1398284, postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 376/08, Legalis; postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 661/06, npubl., czy postanowienie NSA z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt II OZ 885/06, npubl.). Sąd uznał, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zarówno z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jak i z odpowiedzi na wezwanie do wskazania terminu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu wynika, że przyczyną uchybienia temu terminowi była choroba skarżącego, z którą związane jest wyłączenie bądź zakłócenie normalnego toku funkcjonowania (schizofrenia paranoidalna). Według twierdzeń skarżącego choroba przybrała na sile w ostatnim półroczu i nie jest on w stanie stwierdzić, kiedy powziął wiadomość o możliwości zaskarżenia przedmiotowej decyzji. Podkreślenia przy tym wymaga, że w dniu 31 marca 2014 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaś we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podniósł, że "dlatego nie odwołałem się bo nie mam z nikąd pomocy, rady ani pieniędzy (...)". Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SO/Wr 7/14 przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Mając na uwadze powyższe okoliczności z całą pewnością nie można ustalić momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu należało zatem rozpoznać merytorycznie. Zdaniem Sądu skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z dołączonej przez skarżącego do akt niniejszej sprawy dokumentacji medycznej wynika zły ogólny stan jego zdrowia. Potwierdza ona, co najistotniejsze dla rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu, że skarżący legitymuje się złym stanem zdrowia psychicznego, który negatywnie wpływa na podejmowane przez niego czynności. Skarżący cierpi na schizofrenię paranoidalną, jest leczony psychiatrycznie od 2010 r., rozpoznanie schizofrenii paranoidalnej potwierdzono w czasie drugiej hospitalizacji na oddziale psychiatrycznym. Nadto w opinii uzupełniającej sporządzonej w dniu 21 stycznia 2014 r. przez biegłego lekarza psychiatrę stwierdza się u skarżącego "nasilenie psychozy". Pogorszenie stanu zdrowia w ostatnim półroczu potwierdził też skarżący. Uzasadnione jest zatem w opinii Sądu twierdzenie, że skarżący cierpi na przewlekłe schorzenie, które z samej swej natury wpływa na percepcję strony, jej ocenę rzeczywistości, koncentrację czy pamięć. W tej sytuacji zaś, w sposób oczywisty, wykazany został brak winy strony w uchybieniu terminu. Podkreślenia przy tej okazji wymaga, że pożądane jest zachowanie pewnego kompromisu polegającego na tym, by z jednej strony mieć na uwadze obiektywny miernik staranności, której można i trzeba wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy, z drugiej zaś strony powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu. Należy bowiem mieć na uwadze, że nadmiernie rygorystyczne stanowisko w kwestii przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności, sprzeczne z prokonstytucyjną wykładnią przepisów procesowych, pozbawiałoby stronę prawa rozstrzygnięcia jej sprawy przez sąd, a co za tym idzie, naruszałoby podstawowe prawa jednostki, w tym uprawnienia do skutecznej ochrony sądowej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.