1 C 1123/53

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Święcicki (sprawozdawca). Sędziowie: K. Kwapiszewski, H. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Powszechnej Spółdzielni Spożywców "Pomoc Bratnia" przeciwko Feliksowi O. o zapłatę 10.113,08 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach - Ośrodek w Radomiu z dnia 10 czerwca 1953 r., zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w Kielcach - Ośrodek w Radomiu uchylił i sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktycznePowszechna Spółdzielnia Spożywców "Pomoc Bratnia" w Sandomierzu wytoczyła w dniu 3 kwietnia 1953 r. powództwo przeciwko Feliksowi O. o 10.113,08 zł z tytułu manka, do którego dopuścił on w czasie od dnia 1 lipca do dnia 1 października 1951 r. na stanowisku kierownika sklepu Nr 21, za co został skazany przez sąd karny na 1½ roku więzienia (kara wskutek amnestii została następnie złagodzona do 9 miesięcy). Do pozwu dołączony został odpis wyroku Sądu Powiatowego w Sandomierzu zapadłego w Wydziale Karnym w dniu 17 kwietnia 1952 r., którym to wyrokiem oskarżony Feliks O. został uznany za winnego popełnienia występku z art. 286 § 1 k.k. przez to, że w okresie od dnia 1 lipca do dnia 1 października 1951 r. w Sandomierzu jako odpowiedzialny kierownik sklepu Nr 21 P.S.S. "Pomoc Bratnia", nie dopełniając obowiązku, należytego prowadzenia powierzonego mu sklepu, działał na szkodę powyższej Spółdzielni i doprowadził do powstania manka na ogólną sumę 10.113,08 zł. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Wojewódzki w Kielcach.Na posiedzeniu Sądu Wojewódzkiego w sprawie niniejszej wezwani zostali pełnomocnik powódki oraz pozwany osobiście, chociaż w aktach znajdowało się pełnomocnictwo udzielone przez niego adwokatowi P. z substytucją dla adwokata W. (...)Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 10 czerwca 1954 r. powództwo w całości uwzględnił, opierając się na tym, że wysokość poszukiwanego manka została ustalona prawomocnym wyrokiem karnym, który w myśl art. 7. k.p.c. wiąże sąd cywilny (...)W aktach sprawy znajduje się podpisana przez adwokata P. "odpowiedź na pozew", która wpłynęła do Sądu na drugi dzień po zapadnięciu wyroku. Pismo to zawiera twierdzenie, że jak wynika z akt sprawy Kp. 171/52 Sądu Powiatowego w Sandomierzu, przy wyliczeniu sklepu Nr 21 powodowej spółdzielni ujawniono dwie superaty: pierwszą na 4.788 zł i drugą na 1.701 zł, łącznie 6.429 zł i kwotę tę zapisano na dobro Spółdzielni, obciążając jednocześnie tą kwotą pozwanego; wynika więc z tego, że w rzeczywistości Spółdzielnia nie tylko nie poniosła żadnej straty, lecz zyskała różnicę pomiędzy superatą a mankiem.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego pełnomocniczka pozwanego wniosła rewizję, w której, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku, przede wszystkim zarzuca, że Sąd Wojewódzki pozbawił pozwanego możności obrony swych praw, gdyż nie zawiadomił adwokata S. o rozprawie, wskutek czego nie mogła ona na czas złożyć odpowiedzi na pozew ani udzielić swemu substytutowi informacji co do zarzutów, jakie ma pozwany przeciwko roszczeniom powódki. W związku z tym rewizja zarzuca, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił kwestii istnienia superaty, na którą wskazywała odpowiedź na pozew, i nie zbadał biegłego księgowego, który by tę kwestię wyjaśnił.Zarzuty rewizji nie są pozbawione słuszności.Uchybienie Sądu Wojewódzkiego polegające na przesłaniu zawiadomienia na rozprawę wbrew art. 140 § 2 k.p.c. nie ustanowionemu pełnomocnikowi pozwanego, lecz samemu pozwanemu, mogło istotnie spowodować niezłożenie na czas odpowiedzi na pozew, w odpowiedzi zaś tej były zawarte twierdzenia, które Sąd powinien był sprawdzić, aby nie wydać wyroku zasądzającego znaczną sumę manka bez należytego wyjaśnienia rzeczywistej jego wysokości.Powołana przez Sąd Wojewódzki okoliczność, że w wyroku sądu karnego oznaczone było manko w wysokości obecnie poszukiwanej przez powódkę, nie usuwa konieczności zbadania przez Sąd Wojewódzki, jaka suma należy się od pozwanego, gdyż w postępowaniu cywilnym wiążące są z mocy art. 7 k.p.c. te tylko ustalenia skazującego wyroku karnego, które dotyczą elementów przestępstwa, tj. istoty objętego tym wyrokiem czynu przestępnego, nie jest natomiast sąd cywilny związany żadnymi innymi zawartymi w wyroku karnym ustaleniami, choćby dotyczyły bezpośrednich następstw przypisanego pozwanemu czynu. Gdy chodzi, jak w danym wypadku, o przestępstwo z art. 286 k.k., istota jego polega na tym, że sprawca, przekraczając swą władzę lub nie dopełniając obowiązku, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, czyli podejmuje takie działanie, którego następstwem może, lecz nie musi być taka szkoda. Ustalenie zatem w wyroku skazującym za przestępstwo z art. 286 k.k., że szkoda efektywnie powstała, oraz określanie jej wysokości nie wiąże sądu cywilnego i nie zwalnia go od obowiązku dokonania własnych ustaleń w tym zakresie - z uwzględnieniem jednak materiału dowodowego zebranego w postępowaniu karnym.W tym stanie rzeczy zaskarżony wyrok nie może być utrzymany w mocy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki powinien zażądać akt sprawy karnej, jaka się toczyła przeciwko pozwanemu, i sprawdzić, czy istotnie w materiale tej sprawy mieszczą się dane co do ujawnienia przy kontroli sklepu superaty, oraz wyjaśnić jej charakter i wpływ na wysokość obciążenia pozwanego, z ewentualnym dokonaniem ekspertyzy buchalteryjnej (...)