1 CO 19/54

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia J. Morawski (sprawozdawca). Sędziowie: H. Dąbrowski, F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Stanisławy S. o podział majątku dorobkowego, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:1)"Czy stanowią wspólny majątek obojga małżonków w rozumieniu art. 21 § 1 kod. rodz. zwierzęta domowe, które jako "młode" (w danym wypadku prosięta) zostały nabyte drogą darowizny przez jednego z małżonków w czasie trwania małżeństwa, lecz następnie zostały wyhodowane środkami pochodzącymi ze wspólnego majątku (gospodarstwa) obojga małżonków?"2)"Czy stanowi wspólny majątek obojga małżonków w rozumieniu art. 21 § 1 kod. rodz. przedmiot majątkowy (w danym wypadku rower), kupiony przez jednego z nich w czasie trwania małżeństwa za pieniądze uzyskane ze sprzedaży takiego samego przedmiotu, będącego do czasu sprzedaży jego osobistą własnością jako nabyty przezeń przed zawarciem małżeństwa?"postanowił udzielić następującej odpowiedzi:1)"Zwierzęta (prosięta) darowane jednemu z małżonków w czasie trwania małżeństwa nie wchodzą do wspólnego majątku małżonków także w wypadku, gdy następnie zostały wyhodowane środkami pochodzącymi ze wspólnego majątku lub wspólnego gospodarstwa małżonków".2)"Przedmiot majątkowy (rower) nabyty za pieniądze uzyskane ze sprzedaży innego przedmiotu majątkowego (roweru) nie wchodzi do wspólnego majątku małżonków, jeśli sprzedany przedmiot wchodził do odrębnego majątku małżonków".Uzasadnienie faktyczneWedług przepisu art. 21 § 2 kod. rodz. nie są objęte wspólnością ustawową przedmioty nabyte przez darowiznę. Darowane zatem młode zwierzęta stają się odrębną własnością obdarowanego małżonka. Wydatki połączone z wyhodowaniem tych zwierząt - jeśli tylko nie są to zwierzęta domowe (psy czy koty), których utrzymywanie należy do kosztów utrzymania domu - są wydatkami podlegającymi zwrotowi według przepisu art. 26 kod. rodz., jeżeli dokonane zostały ze wspólnego majątku małżonków. W danym wypadku, jak wskazuje materiał procesowy, zachodzi możliwość, że nakłady na sporne świnie były poczynione bądź z odrębnego majątku wnioskodawczyni, jeśli tylko ona miała grunt od rodziców, albo z odrębnych majątków obu byłych małżonków, jeśli oboje otrzymali grunt lub w inny sposób przyczyniali się do kosztów hodowania świń. Wypadek ten nie jest wprawdzie przewidziany w art. 26 kod. rodz., należy go jednak rozstrzygnąć analogicznie i uznać roszczenie poszczególnych małżonków o zwrot nakładów poczynionych ze swego majątku odrębnego na odrębny majątek drugiego małżonka.Do wspólnego majątku małżonków wchodzą z mocy art. 21 § 1 kod. rodz. tylko te przedmioty majątkowe nabyte przez małżonka, które stanowią jego dorobek. Nie można jednak mówić o dorobku w wypadku, gdy przedmiot majątkowy sprzedaje się po to, żeby za uzyskane fundusze nabyć inne. Jest to wypadek tzw. surogacji. Surogacji jednak nie domniemywa się i powinna ona być udowodniona. Jeżeliby, jak w sprawie twierdzi wnioskodawczyni, fundusze ze sprzedaży roweru zostały zużyte, a nowy rower kupiony z dochodów, należałoby uznać go za wchodzący do wspólnego majątku małżonków, chyba że jest przedmiotem osobistego użytku jednego tylko z małżonków.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 388 § 1 k.p.c. udzielił odpowiedzi jak w sentencji.Należy nadmienić, że Sąd Najwyższy zwrócił uwagę na to, iż zarządzenie Prezesa Sądu Powiatowego nakazujące rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym nie zawiera daty, tak że nie daje podstawy do uznania, iż Sąd Powiatowy rozpoznawał sprawę w składzie właściwym. Sąd Najwyższy uznał jednak, że ewentualna nieważność postępowania w pierwszej instancji nie stoi na przeszkodzie do udzielenia odpowiedzi na przedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne, skoro zasady ekonomii procesowej nakazują, aby sąd rewizyjny, uchylając orzeczenie z powodu nieważności, wypowiedział się również co do zarzutów rewizji.