1 CO 30/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz (sprawozdawca). Sędziowie: L. Konic, A. Meszorer.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gustawa K. przeciwko Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. o uznanie przepadku za nieważny, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Powiatowego w Lublinie z dnia 19 grudnia 1957 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód Gustaw K., opierając się ni przepisie art. 10 dekretu z dnia 22.X.1947 r. o przepadku majątku (Dz. U. Nr 63, poz. 390), wytoczył w dniu 30.V.1955 r. powództwo o uznanie za nieważny w połowie przepadku różnych maszyn tartacznych, orzeczonego postanowieniem Komisji Specjalnej w L. z dnia 14 września 1950 r. Powód wyjaśnił, że maszyny te zostały objęte przepadkiem w związku ze skazaniem przez Komisję Specjalną Stefana S., jednakże Stefan S. nie był właścicielem, lecz współwłaścicielem wymienionych maszyn razem z powodem.Wyrokiem z dnia 19 grudnia 1957 r. Sąd Powiatowy w Lublinie powództwo oddalił, uznając, że Skarb Państwa nabył własność spornych maszyn przez zasiedzenie trzyletnie, przewidziane w art. 62 pr. rzecz.Rozpoznając rewizję powoda, Sąd Wojewódzki w Lublinie przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 388 k.p.c. pytanie prawne zmierzające do wyjaśnienia:"Czy w stosunku do mienia objętego przepadkiem może mieć zastosowanie przepis art. 52 pr. rzecz. o zasiedzeniu ruchomości, a jeśli tak, to czy urządzenia tartaczne, wmontowane na stałe w podstawę betonową, stanowią ruchomości, czy też część składową nieruchomości?"Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania we własnym zakresie i zważył, co następuje:Jak wynika z przepisów dekretu o przepadku majątku, a w szczególności z art. 4, 5 ust. 1 oraz art. 10, orzeczenie o przepadku powoduje przejście z mocy samego prawa objętego przepadkiem majątku na rzecz Skarbu Państwa bez względu na to, do kogo majątek ten należał, a mianowicie czy do osoby skazanej, czy też do osoby trzeciej; orzeczenie takie ma zatem moc konstytutywną. A jeśli tak, to Skarb Państwa nie może zasiedzieć majątku objętego przepadkiem, gdyż majątek ten stał się jego własnością już z chwilą uprawomocnienia się odpowiedniego orzeczenia. Skarb Państwa traci z kolei własność majątku, o którym mowa, na skutek orzeczenia Sądu uznającego przepadek za nieważny.Przewidziane w art. 10 dekretu o przepadku majątku prawo osoby trzeciej o uznanie przepadku za nieważny przedawnia się, jak to sugeruje Sąd Wojewódzki w swym postanowieniu, na podstawie którego przedstawił wymienione wyżej pytanie Sądowi Najwyższemu - z upływem lat 10, a to stosownie do przepisu art. 105 p.o.p.c. Wprawdzie w danym wypadku nie chodzi - ściśle biorąc - o roszczenie, jednakże pojęcie roszczenia w rozumieniu art. 105 p.o.p.c. należy rozumieć szeroko; wskazuje na to m.i. przepis art. 98 pr. rzecz., który wyłącza spod przepisów o przedawnieniu roszczenia współwłaścicieli o zniesienie współwłasności, choć i w tym wypadku nie wchodzą w rachubę roszczenia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Dodać wypada, że przedawnieniu 10-letniemu podlega uprawnienie przewidziane w art. 10 dekretu o przepadku majątku bez względu na to, czy objęty przepadkiem majątek stanowi mienie ruchome, czy też nieruchome.Już z przyczyn powyższych nie może mieć w sprawie zastosowania art. 34 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, jak to twierdził powód. Przepis ten nie mógłby zresztą mieć zastosowania do majątku objętego przepadkiem także z tego względu, że co innego wynika z art. 13 ust. 1 dekretu o przepadku majątku. Przepis ten nakazuje wprawdzie stosować do majątku objętego przepadkiem przepisy dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich, ale tylko te, które dotyczą mienia, które przeszło na Skarb Państwa, a więc tym samym wyłącza stosowanie tych przepisów, które regulują samo przejście własności na rzecz Państwa.W świetle powyższych rozważań nie mają znaczenia dla sprawy niniejszej dalsze kwestie wysunięte przez Sąd Wojewódzki oraz w toku postępowania przed Sądem I instancji, dlatego nie zachodzi potrzeba ich wyjaśnienia.Z zasad powyższych, skoro Sąd Powiatowy wyszedł z odmiennych założeń, zaskarżony wyrok należało z mocy art. 384 k.p.c. uchylić i sprawę przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.