1 CR 1235/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa P. K. przeciwko Zjednoczeniu Instalacji Przemysłowych w W. o należność za pracę, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 29.III.1958 r., zaskarżony wyrok uchylił i pozew odrzucił.Uzasadnienie faktycznePowód P. K. w pozwie wniesionym do Sądu w dniu 30 kwietnia 1957 r. domagał się zasądzenia od pozwanego przedsiębiorstwa kwoty 23.359,18 zł z tytułu różnicy wynagrodzenia oraz różnicy w obliczeniu dodatku specjalnego i premii za okres od 1 lipca 1954 r. do 30 kwietnia 1956 r.Strona pozwana wniosła o odrzucenie względnie oddalenie powództwa wyjaśniając, że roszczenie objęte niniejszym pozwem było już przedmiotem rozpoznania zakładowej komisji rozjemczej, która wniosek powoda pozostawiła bez rozpoznania wobec upływu terminu prekluzyjnego do jego zgłoszenia i braku podstaw do przywrócenia terminu. Zarząd Główny Zw. Zaw. Prac. Bud. w dniu 17 kwietnia 1957 r. zatwierdził wymienioną decyzję Zakładowej Komisji Rozjemczej jako słuszną. Nadto zarzucił pozwany, że część roszczeń powoda o kwotę 19.419 zł, jako dotycząca premii i dodatków ulega umorzeniu na zasadzie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 marca 1957 r., oraz że powód pomimo zaangażowania go na kierownika budowy czynności tych nie spełniał.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 20 maja 1958 r. zasądził od przedsiębiorstwa na rzecz powoda 22.829,42 zł z 3% w stosunku miesięcznym od poszczególnych kwot miesięcznego wynagrodzenia, oraz na rzecz Skarbu Państwa 1.048 zł z tytuł opłat sądowych, a w pozostałej części postępowanie umorzył, wobec ograniczenia w tym zakresie roszczenia przez powoda.Sąd Wojewódzki na podstawie złożonych dokumentów i zeznań świadków ustalił, że powód w dniu 5 lipca 1954 r. był zaangażowany i rzeczywiście sprawował funkcję kierownika budowy w grupie robót w M., a w czasie od 1 grudnia 1954 r. do 30 sierpnia 1955 r. był delegowany do Korei. Stosownie do układu zbiorowego pracy w budownictwie należało się powodowi wynagrodzenie według I grupy z odpowiednim dodatkiem i prawem do premii według współczynnika 1,1. Wypłacono mu natomiast w okresie spornym wynagrodzenie zasadnicze według grupy III, premię według współczynnika 1,0 oraz odpowiednio niższy dodatek. Różnica w dokonanych wypłatach stanowi kwotę zasądzoną w wyroku.Powód istotnie zgłosił początkowo swe żądanie do Zakładowej Komisji Rozjemczej, która decyzją z dnia 21 marca 1957 r. pozostawiła jego wniosek bez rozpoznania wobec upływu terminu prekluzyjnego. Decyzja ta została zatwierdzona w dniu 17 kwietnia 1957 r. przez właściwy Zarząd Główny Związku Zawodowego. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego żadna jednak decyzja merytoryczna nie zapadła w komisji rozjemczej, która wniosek powoda ze względów formalnych pozostawiła bez rozpoznania. Z tych względów zarzut powagi rzeczy osądzonej uznał Sąd Wojewódzki za nieuzasadniony, tym bardziej że właściwym do rozpoznania roszczeń powoda, jako pracownika na stanowisku kierowniczym, był właściwy sąd, a nie komisja rozjemcza. Według poglądu wyrażonego przez Sąd Wojewódzki droga sądowa nie może być wyłączona z tej tylko przyczyny, że komisja rozjemcza wniosek powoda, oczywiście źle skierowany, pozostawiła bez rozpoznania. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego nie mogą mieć w sprawie zastosowania również przepisy ustawy z dnia 22 marca 1957 r. o umorzeniu zaległych roszczeń dodatkowych, gdyż spór dotyczy nie zaległych roszczeń dodatkowych, lecz różnicy w uposażeniu wynikłej z błędnego zaszeregowania. Przedmiotem pozwu jest roszczenie o zapłatę różnicy pomiędzy wynagrodzeniem należnym, a otrzymanym. Wobec tego, że strona pozwana zawiniła niewypłacenie właściwych poborów w terminie - należało od niej zasądzić odsetki w wysokości 3% w stosunku miesięcznym.Rozpoznając rewizję pozwanego Przedsiębiorstwa Sąd Najwyższy uznał za usprawiedliwiony już pierwszy jej zarzut oparty o podstawy z art. 371 § 2 pkt 3 k.p.c. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 12 maja 1956 r., 4 CR. 507/56 (OSN 1958, poz. 10) nie uchylone w przewidzianym przepisami prawnymi trybie orzeczenie zakładowej komisji rozjemczej korzysta z powagi prawomocności przewidzianej w art. 12 dekretu z dnia 24 lutego 1954 r. o zakładowych komisjach rozjemczych (Dz. U. Nr 10, poz. 35), choćby nawet wydane zostało z naruszeniem istotnych przepisów prawa. Cytowany przepis nie wprowadza w tym zakresie wyjątków od zasady obowiązującej zarówno w postępowaniu przed sądami, jak i w postępowaniu administracyjnym, że dopóki wydane w sprawie rozstrzygnięcie obowiązuje, nie można rozstrzygniętej w nim sprawy ponawiać, gdyż wiąże ono nie tylko strony i organ, który je wydał, lecz również inne sądy i urzędy PRL. Skutek ten jest tak istotny i zgodny z zasadami obowiązującego prawa, że rozumie się sam przez się jako następstwo materialne prawomocności, nadanej orzeczeniem zapadłym w postępowaniu uregulowanym cytowanym dekretem przez jego art. 12.Zasady wyrażone w powołanym orzeczeniu mają analogiczne zastosowanie również do takich rozstrzygnięć wydanych przez Zakładową Komisję Rozjemczą i zatwierdzonych przez Zarząd Główny właściwego Związku Zawodowego, w których organy te wychodząc nawet z błędnych założeń, uznały swoją właściwość i rozpoznając sprawę co do istoty nie uwzględniły żądania pracownika z powodu upływu terminu prekluzyjnego.Prawomocne rozstrzygnięcie zakładowej Komisji Rozjemczej w przedmiocie uznania roszczenia pracownika za sprekludowane wiąże sąd powszechny, który nie jest przy tym kompetentny do badania, czy rozstrzygnięcie to wydane zostało w granicach właściwości Zakładowej Komisji Rozjemczej. Wprawdzie trafnie podnosi Sąd Wojewódzki, że nie wszystkie orzeczenia korzystają z powagi rzeczy osądzonej, a w szczególności, że nie posiadają tego charakteru rozstrzygnięcia dotyczące zwrotu pozwu lub jego odrzuceniu z powodu braku jednej z bezwzględnych przesłanek procesowych.Jednakże przeocza Sąd Wojewódzki, że w sprawie niniejszej wypadek taki nie zachodzi. Orzeczenie bowiem Zakładowej Komisji Rozjemczej odmawiającej uwzględnienia żądania z powodu upływu terminu prekluzyjnego do jego zgłoszenia jest rozstrzygnięciem co do istoty sprawy, opartym na materialno-prawnej podstawie stwierdzającej niemożność dochodzenia poszukiwanego roszczenia. Przepisy bowiem określające możność dochodzenia roszczeń cywilno-prawnych między poszczególnymi podmiotami prawa, a więc ich zaskarżalność, wymagalność, terminy przedawnień lub prekluzji są przepisami prawno-materialnymi. Prawomocne przeto rozstrzygnięcie w tym zakresie wyklucza możność zgłoszenia żądania w tej samej sprawie zarówno przed Zakładową Komisją Rozjemczą jak i przed sądem.Podkreślić przy tym należy, że stwierdzenie upływu terminu prekluzyjnego prowadzi do oddalenia powództwa, a nie do odrzucenia pozwu. Taki sam charakter oddalający zgłoszone żądanie mimo odmiennego sformułowania (pozostawienie bez rozpoznania) ma rozstrzygnięcie Zakładowej Komisji Rozjemczej, skoro w istocie swej stwierdza odmowę uwzględnienia roszczenia z przesłanek materialno-prawnych. Skoro Sąd Wojewódzki z obrazą art. 12 dekretu z dnia 24 lutego 1954 r. oraz art. 207 k.p.c. rozpoznał sprawę powoda mimo jej prawomocnego rozstrzygnięcia przez Zakładową Komisję Rozjemczą, uzasadniony jest zarzut nieważności postępowania (art. 371 § 2 pkt 3 k.p.c.) i zaskarżony wyrok już z tego powodu ulega uchyleniu, a pozew odrzuceniu, bez potrzeby rozważania pozostałych zarzutów rewizji. Z tych względów i z mocy powołanego przepisu oraz postanowień art. 387 i 100 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.