II CR 659/58
PostanowienieIzba Cywilna1959-07-23
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd powszechny, do którego sprawa została skierowana przez komisję rozjemczą, może badać sprawę pod względem zastosowania przepisów dotyczących prekluzji roszczeń, czy też powinien ograniczyć się do badania formalnej prawidłowości skierowania sprawy do sądu?Ratio decidendi
Sąd, do którego sprawa zostaje skierowana przez komisję rozjemczą, nie jest instancją odwoławczą wobec tej komisji. Rozpoczyna się przed nim nowe postępowanie, podobne do postępowania wszczętego na skutek pozwu. Sąd ten powinien ograniczyć się do badania, czy wniosek pracownika został skierowany do sądu zgodnie z obowiązującymi przepisami. Badanie merytoryczne sprawy, w tym zastosowanie przepisów o prekluzji, należy do sądu pierwszej instancji po prawidłowym wszczęciu postępowania.Stan faktyczny
Powód dochodził wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Terenowa Komisja Rozjemcza skierowała sprawę do sądu. Sąd Wojewódzki początkowo zasądził żądaną kwotę, ale po sprzeciwie pozwanego uchylił wyrok, oddalił część powództwa (5.298 zł) i umorzył postępowanie w pozostałej części, uznając roszczenie za prekludowane na podstawie dekretu o zakładowych komisjach rozjemczych. Powód wniósł rewizję.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo co do sumy 5.298 zł oraz w części zasądzającej koszty procesu i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Warman, M. Kenigsberg.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zbigniewa D. przeciwko Przedsiębiorstwu Skupu Owoców i Warzyw w S. o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 5 lutego 1958 r.,zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo co do sumy 5.298 zł oraz w części zasądzającej koszty procesu uchylił i w tym zakresie sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePowód na początku roku 1955 zgłosił w Terenowej Komisji Rozjemczej wniosek o rozpoznanie jego roszczenia o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych przepracowanych w latach od 1952 do 1954. Terenowa Komisja Rozjemcza postanowiła skierować rozpoznanie sprawy na drogę sądową. Sąd Wojewódzki wyrokiem zaocznym zasądził na rzecz powoda, zgodnie z jego żądaniem, sumę 15.837 zł. Na skutek sprzeciwu pozwanego Sąd Wojewódzki wyrok ten uchylił, powództwo co do sumy 5.298 zł oddalił, a w pozostałej części postępowanie umorzył, ponieważ w związku z ustawą z dnia 23.III.1957 r. (Dz. U. Nr 15, poz. 76) powód ograniczył swe żądanie do kwot przypadających mu za okres do 1.VII.1953 r. a wynoszących łącznie 5.298 zł, jednakże żądanie w tej części uległo - zdaniem Sądu - prekluzji na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 24.II.1954 r. o zakładowych komisjach rozjemczych (Dz. U. Nr 10, poz. 35).W rewizji od tego wyroku powód domaga się jego uchylenia i odesłania sprawy do I instancji, ewentualnie - jego zmiany i uwzględnienia powództwa.Uzasadnienie prawneRewizja jest uzasadniona.Słuszny jest pogląd skarżącego, że Sąd Wojewódzki nie był władny do badania sprawy pod względem należytego zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 24.II.1954 r. (raczej art. 17 ust. 3). Sąd bowiem, do którego sprawa zostaje skierowana przez komisję rozjemczą, nie jest w stosunku do niej instancją odwoławczą. Przed sądem tym rozpoczyna się nowe postępowanie, tak jak na skutek pozwu. Sąd powszechny powinien zatem ograniczyć się do badania, czy prawidłowa jest czynność, która w tym wypadku jest namiastką wniesienia pozwu, a zatem czy wniosek pracownika został skierowany do sądu zgodnie z art. 10 ust. 2 dekretu z dnia 24.II.1954 r. i § 43 ust. 1 rozp. Rady Min. z dnia 24.IV.1954 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 68).Co prawda, postanowienie Terenowej Komisji Rozjemczej jest w tym względzie nieprawidłowe. Komisja bowiem powinna była powziąć uchwałę zgodną z § 45 ust. 2 rozp. z dnia 24.IV.1954 r., zawiadomić o niej strony przez ogłoszenie lub doręczenie i zaczekać, czy w terminie dwutygodniowym pracownik wystąpi z wnioskiem o skierowanie sprawy do sądu. Tymczasem Terenowa Komisja Rozjemcza, stwierdziwszy brak jednomyślności, postanowiła od razu skierować sprawę do sądu. Skoro jednak wadliwość pozwu może być usanowana przez uzupełnienie braków na rozprawie i niepodniesienie z tego powodu zarzutów przez pozwanego, to Sąd Wojewódzki nie miał również i z tej przyczyny podstawy do odmówienia żądaniu powoda.Zresztą Sąd Wojewódzki, dopatrzywszy się naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 24.II.1954 r., nie powinien był powództwa oddalić, lecz pozostawić sprawę bez rozpoznania. Ponieważ jednak przez prowadzenie sprawy nawiązane zostało prawidłowe postępowanie, przeto wyrok Sądu Wojewódzkiego w części oddalającej powództwo o 5.298 zł oraz w części orzekającej o kosztach ulega uchyleniu i sprawa w tym zakresie zostaje przekazana do I instancji celem merytorycznego rozpoznania.
Powiązane orzeczenia
- III PRN 43/66 1966-05-08Czy po uchyleniu przez organ wyższego szczebla orzeczenia komisji rozjemczej i przekazaniu sprawy do sądu, uchybienia w postępowaniu rozjemczym, w tym pominięcie rozważenia spóźnionego zgłoszenia wniosku, mogą mieć znacz…
- 1 CR 1235/58 1959-07-11Czy prawomocne orzeczenie zakładowej komisji rozjemczej, odmawiające uwzględnienia żądania pracownika z powodu upływu terminu prekluzyjnego, wiąże sąd powszechny?
- III CO 3/61 1961-08-04Czy w sytuacji, gdy nie istnieje właściwa komisja rozjemcza do rozpoznania sporu ze stosunku pracy, sąd jest właściwy do rozpoznania tej sprawy, nawet jeśli pracownik zgłosił roszczenie w ustawowym terminie?
- IV CR 983/55 1955-11-22Czy decyzja przewodniczącego komisji rozjemczej o braku kompetencji komisji rozjemczej do rozpoznania sprawy pracownika jest wiążąca dla sądu powszechnego, który rozpatruje sprawę po odrzuceniu pozwu z powodu niedopuszcz…
- I CO 20/58 1958-11-17Czy w sprawie przekazanej sądowi na podstawie art. 10 ust. 2 dekretu o zakładowych komisjach rozjemczych dopuszczalne jest rozszerzenie powództwa o roszczenia oparte na tej samej podstawie prawnej, które stały się wymaga…
Powołane przepisy
art. 6 ust. 1art. 17 ust. 3art. 10 ust. 2§ 43 ust. 1§ 45 ust. 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.