1 CR 57/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia L. Konic (sprawozdawca). Sędziowie: S. Rejman, F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wacława i Marii P. przeciwko Miejskiemu Handlowi Detalicznemu Artykułami Spożywczymi w B. o odszkodowanie i eksmisję, po rozpoznaniu rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 23 listopada 1959 r.,zaskarżony wyrok uchylił w części oddalającej roszczenie pozwu o zasądzenie 20.028 zł wraz z odsetkami i sprawę w tej części przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku; w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki z poszukiwanej sumy 33.028 zł 5 gr zasądził od Miejskiego Handlu Detalicznego Artykułami Spożywczymi w B. na rzecz Wacława i Marii P. 7.000 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu, umorzył postępowanie co do eksmisji wobec cofnięcia pozwu w tej części, a pozostałe roszczenia pozwu oddalił.W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył, co następuje: Umową z 1952 r., przedłużoną do 31 grudnia 1957 r., strona pozwana wynajęła od powodów lokal użytkowy składający się ze sklepu z zapleczem i z magazynu w oddzielnym budynku, którego pozwany zrzekł się 10 czerwca 1957 r. Z zaplecza powodowie samowolnie usunęli pozwanego i po remoncie wynajęli je na mieszkanie. Powodowie twierdzili, że strona pozwana zagrzybiła to zaplecze i odmówiła jego remontu; powodowie twierdzili też, że odremontowali pomieszczenie magazynowe i że sam sklep wymaga remontu, i razem obliczyli poniesione wydatki na remont łącznie z przyszłym remontem sklepu na sumę poszukiwaną w pozwie. Świadkowie stwierdzili, że na zapleczu sklepu, wskutek niewłaściwego magazynowania, nieogrzewania i niewietrzenia przez stronę pozwaną, powstał grzyb i spowodował zgnicie podłogi, legarów pod podłogą, podwalin oraz częściowo zawilgocenie ścian. Koszt remontu tego zaplecza sklepu wyniósł zdaniem powodów 12.028 zł 5 gr, lecz wobec wielkości zaplecza i uszkodzenia głównie podłogi oraz nieudowodnienia, aby cała powyższa suma była zużyta na ten remont, Sąd Wojewódzki określił należność z tego tytułu na 7.000 zł. Co do sumy 6.000 zł za remont magazynu, to nie zostało stwierdzone, aby konieczność remontu tego magazynu wynikła z wadliwego używania lub uszkodzenia przez lokatorów, za których odpowiadałby pozwany. Tak samo za przedwczesne uznał Sąd Wojewódzki żądanie zasądzenia 15.000 zł na pokrycie kosztów przyszłego remontu sklepu.W rewizji Wacław i Maria P. domagają się zmiany powyższego wyroku przez zasądzenie 26.028 zł 5 gr z odsetkami i kosztami procesu i nieściąganie z zasądzonej sumy 1.215 zł opłat sądowych na rzecz Skarbu Państwa, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu: 1) błędne oddalenie części roszczeń z tytułu remontu zaplecza sklepu wskutek uznania, że została uszkodzona głównie podłoga, a wbrew ustaleniu, iż zgniły też legary, podwaliny i zawilgocone zostały częściowo ściany, 2) mylne oddalenie roszczeń o zwrot kosztów remontu magazynu, chociaż strona pozwana samowolnie użyła go na pomieszczenie swych pracowników, którzy spowodowali szkody i 3) odmowę zasądzenia kosztów przyszłego remontu sklepu, chociaż powodowie nie mają środków na ich pokrycie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Drugi zarzut rewizji nie jest słuszny. Sąd Wojewódzki oddalił roszczenie o zasądzenie 6.000 zł tytułem zwrotu kosztów remontu magazynu również na tej podstawie, że nie zostało stwierdzone, aby potrzeba tego remontu powstała z winy lokatora, który w nim zamieszkiwał, to znaczy aby z jego winy szczury pogryzły podłogę i aby nadgnił sufit oraz podłoga (str. 4 protokołu komisji zrzeszenia właścicieli nieruchomości oraz świadkowie M., W.). Rewizja zawiera wprawdzie odmienne twierdzenie, jednakże nie uzasadnia go powołaniem na żadne dowody przeprowadzone w I instancji ani nawet nie przytacza żadnego faktu na jego poparcie. Roszczenie zaś o odszkodowanie za dokonany remont magazynu mogłoby być uzasadnione tylko wtedy, gdyby wina najemcy (lub lokatora) była udowodniona (art. 382 kod. zob.). Oddalenie zatem tej części roszczeń przez Sąd Wojewódzki jest zgodne z prawem pomimo błędnego ustalenia, że są one przedwczesne i że magazyn zajmował pracownik powodów. Dlatego też w tej części rewizja ulega oddaleniu.Pozostałe zarzuty rewizji są częściowo słuszne. Określenie odszkodowania za dokonanie remontu pokoju z kuchnią obok sklepu (zaplecza) na podstawie art. 330 k.p.c. byłoby dopuszczalne tylko wtedy, gdyby Sąd Wojewódzki ustalił, że na podstawie dowodów w sprawie nie jest możliwe określenie jego wysokości przez biegłego, którego opinii Sąd Wojewódzki nawet nie zasięgał. Ponadto Sąd pierwszej instancji określa wysokość odszkodowania przyjmując, że głównie podłoga była uszkodzona, chociaż jednocześnie ustala, że zgniły legary pod podłogą, podwaliny i że ściany częściowo były zawilgocone. Z tych względów zaskarżony wyrok w części oddalającej roszczenie o 5.026 zł ulega uchyleniu z powodu naruszenia art. 336 § 2 k.p.c. wskutek braku dostatecznego uzasadnienia. Rozpoznając ponownie sprawę w tej części, Sąd Wojewódzki powinien mieć na uwadze, że remont zaplecza stał się częściowo konieczny również wskutek zniszczeń przez owady, a może również wskutek uszkodzenia izolacji poziomej. Dlatego może zajść potrzeba zbadania w obecności biegłego świadka W. po to, by biegły na podstawie materiału dowodowego i oględzin remontu dokonanego w zapleczu wyraził opinię co do wysokości kosztów remontu i co do stopnia, w jakim stał się on konieczny z winy strony pozwanej, a nie z innych przyczyn.Również trzeci zarzut rewizji uznać należy za słuszny. Obowiązek najemcy zachowania należytej staranności przy używaniu rzeczy najętej (art. 380 § 1 kod. zob.) i nie narażania jej na znaczne uszkodzenia (art. 382 kod. zob.) jest ściśle związany z obowiązkiem zwrotu jej w stanie niepogorszonym (art. 394 § 1 kod. zob.) i dlatego naruszenie powyższych obowiązków rodzi roszczenie o odszkodowanie od najemcy dopiero z chwilą zakończenia stosunku najmu.Jest to jednak tylko ogólna zasada, która nie wyłącza wcześniejszego, tj. przed zakończeniem najmu poszukiwania odszkodowania za uszkodzenie w przedmiocie najmu spowodowane winą najemcy, jeśli te uszkodzenia trwają nadal i mogłyby doprowadzić do całkowitego zniszczenia przedmiotu najmu, co w szczególności jest możliwe w razie spowodowania zagrzybienia lokalu wynajętego w budynku drewnianym. Ponadto odszkodowanie za takie zagrzybienie lokalu bynajmniej nie jest uzależnione od tego, żeby wynajmujący poniósł już koszty remontu, gdyż prawo do odszkodowania powstaje z chwilą powstania szkody, a nie dopiero po jej usunięciu. Sąd Wojewódzki zatem, oddalając roszczenie o odszkodowanie z powodu uszkodzenia sklepu przez zagrzybienie, naruszył art. 336 § 2 k.p.c., gdyż oddalenie tych roszczeń uzasadnił tylko brakiem dokonania napraw w sklepie przez powodów. Z tego względu również i w tej części (obejmującej sumę 15.000 zł) zaskarżony wyrok ulega uchyleniu. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd Wojewódzki - w razie uznania za udowodnione, że sklep uległ częściowo zniszczeniu wskutek zagrzybienia spowodowanego przez stronę pozwaną - powinien zasięgnąć opinii biegłego również co do tego, jaką sumę mogą wynieść koszty usunięcia zagrzybienia ze sklepu.Z powyższych względów zaskarżony wyrok ulega uchyleniu o ile oddala roszczenia o 20.028 zł wobec naruszenia art. 336 § 2 k.p.c.