2 CR 1007/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: M. Kenigsberg, T. Byliński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Aleksandra Z. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Wojewódzki Zarząd Młynów w Ł.) o zapłatę i odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi dla m. Łodzi z dnia 12 czerwca 1959 r., uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie.Uzasadnienie faktycznePowód w pozwie wniesionym dnia 17 marca 1958 r. żądał zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty 79.200 zł twierdząc, że był współwłaścicielem młyna, którego urządzenie (walce, elewatory, odsiewaczka, suszarka itp.) okupant wymontował w czasie ostatniej wojny i wmontował w młyn Niemca Jana H. w D. Młyn wspomnianego Niemca był młynem gospodarczym, wchodzącym w skład nieruchomości rolnej, która po wyzwoleniu została przejęta na własność Państwa na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Zdaniem powoda, to przejście nie dotyczy urządzenia młyna w D., pochodzącego z młyna powoda. Powód w 1947 r. w postępowaniu przed Sądem Grodzkim w Wieluniu domagał się wraz z pozostałymi współwłaścicielami wydania powyższego urządzenia młyńskiego. Wniosek w tej sprawie został wprawdzie prawomocnie oddalony, ale w uzasadnieniu pouczono wnioskodawców, że mogą w drodze zwykłego procesu dochodzić równowartości urządzenia. Na drogę procesu skierowały również powoda władze administracyjne. Udział powoda we współwłasności urządzenia młyńskiego przedstawia wartość 79.200 zł.Sąd Wojewódzki odrzucił pozew. Powołując się na przepisy dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późniejszymi zmianami), Sąd Wojewódzki uznał, że spory na tle przejęcia majątku, na cele reformy rolnej wyłączone są spod właściwości sądu i należą do drogi administracyjnej. Powództwo niniejsze jest właśnie takim sporem.Uzasadnienie prawneRewizja powoda nie może odnieść skutku.Sąd Najwyższy nie podziela wprawdzie stanowiska Sądu Wojewódzkiego, jakoby w niniejszej sprawie niedopuszczalna była droga sądowa, niemniej jednak wydanie wyroku nie jest możliwe, a to ze względu na przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o umorzeniu niektórych długów i ciężarów (Dz. U. Nr 17, poz. 72).Jest w sprawie rzeczą niesporną fakt przejęcia przez Państwo młyna w D., jako części składowej nieruchomości rolnej, na cele reformy rolnej na podstawie dekretu z dnia 6 września 1944 r. Jest dalej rzeczą oczywistą, że w chwili przejęcia urządzenie przejętego młyna, chociaż stanowiło ono własność powoda i jego wspólników, było wyposażeniem technicznym przejętego młyna. Ziścił się zatem stan przewidziany w art. 2 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Przepis ten stanowi, że uznaje się za wygasłe wszelkie roszczenia z tytułu przejęcia przez Państwo inwentarza, zapasów, zasiewów, upraw i nakładów w nieruchomościach, które w dniu 1 września 1939 r. były własnością Państwa lub przeszły na własność Państwa na podstawie przepisów o przeprowadzeniu reformy rolnej (lub na podstawie innych przepisów wymienionych w cytowanej ustawie). Nieruchomość rolna wraz z młynem w D. przeszła na własność Państwa właśnie na podstawie przepisów o reformie rolnej i w związku z tym przejęto na ten cel urządzenie młyna. Chodzi tylko o to, czy urządzenie to jest inwentarzem lub nakładem w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Ponieważ przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12.III.1958 r. mówi ogólnie o inwentarzu, a zatem ma na myśli wszystko, co służy do prowadzenia gospodarstwa rolnego, przeto pod pojęcie "inwentarza" podpadają nie tylko wszelkie maszyny rolnicze oraz inwentarz żywy, ale bez wątpienia i urządzenia młyna gospodarczego wchodzącego w skład gospodarstwa. Do ścieśniającej wykładni, która by ograniczała pojęcie inwentarza tylko do maszyn rolniczych i bydła, brzmienie powyższego przepisu i jego cel nie dają podstawy. Jest także nieistotne, w jaki sposób cudze przedmioty stały się inwentarzem oraz czy były własnością dzierżawcy, czy też innych osób. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 nie wprowadza żadnego pod tym względem rozróżnienia.W tych warunkach przyjąć należy, że roszczenia powoda z tytułu przejęcia urządzenia młyńskiego wygasły stosownie do ust. 1 art. 2 cyt. ustawy, w konsekwencji więc niniejsze postępowanie, stosownie do ust. 2 tegoż artykułu, podlega umorzeniu. Gdyby wspomniane urządzenie nie było inwentarzem, to w każdym razie należałoby je uznać za nakład w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i postępowanie umorzył (art. 387 k.p.c.).