2 CR 1106/56
PostanowienieIzba Cywilna1957-09-12
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa, w której powód zmarł w toku postępowania, a jego spadkobierczyni wniosła o jego kontynuowanie, sąd pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 446 § 1 k.p.c. z uwagi na brak legitymacji spadkobierczyni?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie, uznając je za nieistniejące, ponieważ zostało wydane po rozprawie, a nie zostało ogłoszone. Choć co do zasady sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosował art. 446 § 1 k.p.c. umarzając postępowanie w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa po śmierci męża matki, to brak ogłoszenia postanowienia po rozprawie czyni je wadliwym. Sąd pierwszej instancji powinien zastąpić je postanowieniem ogłoszonym.Stan faktyczny
Powód Aleksander K. wniósł pozew o zaprzeczenie ojcostwa. W trakcie postępowania zmarł. Jego siostra, Janina M., wniosła o kontynuowanie procesu jako jego spadkobierczyni. Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie na podstawie art. 446 § 1 k.p.c., uznając, że Janina M. nie jest legitymowana do jego kontynuowania. Janina M. złożyła rewizję od tego postanowienia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego i nakazał zastąpienie go postanowieniem ogłoszonym.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Lisiewski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Warman, S. Piotrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Aleksandra K. przeciwko Brygidzie K. i nieletnim Jerzemu K. i Genowefie K. o zaprzeczenie ojcostwu, po rozpoznaniu rewizji Janiny M. (spadkobierczyni powoda) od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 30 maja 1956 r.,zaskarżone postanowienie uchylił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki z powołaniem się na art. 446 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie z powództwa o zaprzeczenie ojcostwu na tej podstawie, że powód, mąż pozwanej, która jest matką dwóch współpozwanych jej dzieci, zmarł w toku sporu, a siostra zmarłego Janina M., która wniosła o kontynuowanie procesu, nie jest do tego legitymowana.Od tego postanowienia Janina M. złożyła rewizję, wnosząc o jego uchylenie i odesłanie sprawy do I instancji.Zaskarżone postanowienie jest pod względem swej treści zgodne z ustawą. Błędne jest bowiem powoływanie się skarżącej na art. 446 § 2 k.p.c. Przepis ten, jak wynika z wyrażonej jego treści, dotyczy sporu o ustalenie ojcostwa mężczyzny, który nie jest mężem matki. W sprawie niniejszej o podobny spór wcale nie chodzi. Słusznie zastosował Sąd I instancji art. 446 § 1, według którego postępowanie w sprawie o zaprzeczenie ojcostwu należy umorzyć, gdy umrze mąż matki dziecka występujący jako powód, gdyż proces taki jest postępowaniem w sprawie ze stosunku rodziców do dzieci. Wreszcie art. 446 § 3 jest wyjątkiem od art. 446 § 1, nakazując wbrew zasadzie wypowiedzianej w § 1 umorzenie postępowania, gdy stroną pozwaną jest matka i dziecko, a umrze tylko dziecko. Nie stanowi natomiast art. 446 § 3, że w sprawach o zaprzeczenie ojcostwu należy postępowanie umorzyć tylko wówczas, gdy umrze dziecko. Koncepcja taka jest wyłączona z tej przyczyny, że do zaprzeczenia ojcostwu jest legitymowany tylko mąż matki, matka i dziecko, inne zaś osoby, a zwłaszcza następcy prawni tych 3 osób, nie mają legitymacji. Niemniej jednak zaskarżone postanowienie nie może być utrzymane w mocy, albowiem zapadło ono po rozprawie, a zatem powinno być ogłoszone, tymczasem protokół rozprawy nie stwierdza ogłoszenia. Postanowienie to zatem w rzeczywistości nie istnieje. Ponieważ jednak zostało ono skarżącej na jej wniosek doręczone i wywołuje pozór postanowienia istniejącego, dającego podstawę do wniesienia rewizji, należało je uchylić, aby Sąd Wojewódzki zastąpił je postanowieniem ogłoszonym.
Powiązane orzeczenia
- 3 CR 119/62 1962-08-22Czy w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa, wytoczonej przez dziecko przeciwko mężowi matki, postępowanie podlega umorzeniu w razie śmierci pozwanego męża matki, czy też powinno zostać zawieszone do czasu ustanowienia kurator…
- II CZ 75/55 1955-06-24Czy śmierć pozwanej matki dziecka w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa, gdy obok niej jako pozwany występuje dziecko, uzasadnia umorzenie postępowania w stosunku do zmarłej?
- 1 CR 615/60 1961-04-03Czy w sprawie o zaprzeczenie macierzyństwa, w przypadku śmierci powoda, postępowanie powinno zostać umorzone na podstawie art. 446 § 1 k.p.c.?
- 2 CR 104/60 1960-05-13Czy śmierć powoda po prawomocnym zakończeniu postępowania o rozwód, ale przed rozpoznaniem wniosku o przywrócenie terminu do zaskarżenia wyroku, powoduje umorzenie postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu?
- IV CZ 66/80 1980-06-17Czy pozwany mąż matki dziecka może skutecznie zaskarżyć postanowienie o umorzeniu postępowania na skutek cofnięcia przez prokuratora pozwu o zaprzeczenie ojcostwa, gdy powództwo prokuratora zostało wniesione po upływie p…
Powołane przepisy
art. 446 § 1 KPCart. 446 § 2 KPCart. 446 § 1art. 446 § 3§ 1§ 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026.