1 CR 615/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana K. przeciwko Janowi K. o zaprzeczenie macierzyństwa, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego z dnia 15 marca 1960 r., umorzył postępowanie w niniejszej sprawie w obu instancjach, uchylając zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił z zasądzeniem kosztów procesu na rzecz pozwanego powództwo wytoczone przez Jana K. syna Andrzeja, przeciwko Janowi K., synowi Jana, o ustalenie, że ten ostatni, wbrew aktowi urodzenia, nie jest synem jego zmarłej w 1958 r. żony Julianny z M.K., a wskutek tego nie jest też synem powoda.W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył co następuje: Powód twierdził, że pozwany jest pozamałżeńskim dzieckiem siostry jego żony Urszuli M., obecnie O. Pozwany zarzucił, że jest synem powoda i jego zmarłej żony. Pozwany urodził się w 1920 r., według aktu urodzenia jest synem powoda i jego żony, stale też w rodzinie był uznawany za ich syna i dopiero, gdy powód po śmierci żony ponownie ożenił się, powstała niniejsza sprawa na tle sporu o spadek po zmarłej żonie powoda. Sąd Wojewódzki na podstawie zeznań świadków, pozwanego i wyniku badania krwi, które nie wykluczyły ojcostwa powoda, uznał za niewiarygodne zeznania świadków K., Józefa i Zofii K., O. i powoda, którzy twierdzili, że pozwany jest synem O., i uznał, że powód nie udowodnił, aby matką pozwanego była inna kobieta, a nie jego żona.W rewizji Jan K., syn Andrzeja, domaga się uchylenia lub zmiany powyższego wyroku i uwzględnienia powództwa z zasądzeniem kosztów procesu, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu mylną ocenę materiału dowodowego i zbędne rozważenie, czy powód może zaprzeczać ojcostwu.W odpowiedzi pozwany wnosi o oddalenie rewizji a następnie, składając odpis aktu zgonu powoda 27 grudnia 1960 r., wnosi o umorzenie postępowania na mocy art. 446 § 1 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wprawdzie kodeks rodzinny nie przewiduje powództwa o ustalenie lub zaprzeczenie macierzyństwa, lecz z samej jego istoty wynika, że muszą do niego mieć zastosowanie ogólne odrębne przepisy dotyczące postępowania w sprawach ze stosunków rodziców i dzieci, gdyż powództwo o ustalenie lub o zaprzeczenie macierzyństwa jest powództwem o ustalenie istnienia lub nieistnienia między dzieckiem a jakąś kobietą stosunku dziecka do matki, a więc stosunku między jednym z rodziców a jego dzieckiem. We wszystkich zaś sprawach ze stosunków rodziców i dzieci art. 446 § 1 k.p.c. przewiduje, że postępowanie umarza się w razie śmierci jednej ze stron z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w § 2 tego art. które w niniejszej sprawie nie mają zastosowania. Jest to wynikiem zasady przyjętej w kod. rodz., która znalazła swój wyraz w art. 47 § 1, 48 § 1, 50, 51 i 52 § 1 i 2 kod. rodz., według których przewidziane w tym kodeksie powództwa ze stosunków rodziców i dzieci mogą się toczyć przeciwko osobom określonym i mogą być wytoczone tylko przez określone osoby w celu wyeliminowania stron, których zainteresowanie w wyniku takich spraw byłoby tylko majątkowe i niebezpośrednie. Z chwilą, gdy jak to już zaznaczono, powództwo o zaprzeczenie macierzyństwa jest powództwem - ze stosunków rodziców i dzieci, jak to już wyjaśnił Sąd w orzeczeniu Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 26 maja 1956 r. 1 CR 672/55 (OSN 1957/I poz. 23), nie może zachodzić żadna podstawa dla niestosowania w takim powództwie ogólnego przepisu art. 446 § 1 k.p.c., który nakazuje umorzenie postępowania w sprawach ze stosunków rodziców i dzieci w razie śmierci jednej ze stron. Ponieważ w niniejszej sprawie powód, będący ojcem pozwanego, zaprzeczającym macierzyństwa swej nie żyjącej żony, zmarł, więc z mocy art. 387 i 446 § 1 k.p.c. zaskarżony wyrok ulega uchyleniu i umorzeniu ulega postępowanie w niniejszej sprawie w obu instancjach.