2 CR 1229/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: J. Majorowicz, K. Piasecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Ryszarda H. przeciwko Państwowemu Teatrowi w S., Państwowemu Ośrodkowi Maszynowemu w R., Bronisławowi C., Fabianowi P. i Tadeuszowi J. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji Tadeusza J. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 29 września 1960 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanych: Państwowego Teatru Zagłębia w S., Państwowego Ośrodka Maszynowego w R., Bronisława C., Fabiana P. i Tadeusza J. - od wszystkich solidarnie - na rzecz Ryszarda H. kwotę 28.000 zł z 8% od dnia 10 maja 1959 roku wraz z kosztami procesu w kwocie 2.128 zł, oddalając jednocześnie powództwo w pozostałej części.Sąd Wojewódzki ustalił, co następuje:W dniu 4 października 1958 r. w K. powód jechał rowerem prawidłową stroną z rynku w kierunku dworca kolejowego. Za nim jechał pozwany C. samochodem, stanowiącym własność pozwanego Teatru w S. Gdy obaj znaleźli się naprzeciwko bocznej ulicy, nagle wyjechał z niej na ulicę główną pozwany P. traktorem z przyczepą, należącym do pozwanego Ośrodka Maszynowego w R., i zaczepił o kierownicę roweru powoda, który upadł. Wtedy jadący z tyłu powoda pozwany C. wjechał na przyczepę traktora. Nastąpiło zderzenie i powód został przejechany.Prawomocnym wyrokiem karnym Sądu Powiatowego z dnia 29 stycznia 1959 r. (II Kp 63/59) skazani zostali na kary pozbawienia wolności pozwani: a) Bronisław C. z art. 215 § 1 k.k. za to, że w dniu 4.X.1958 r. w K. prowadził samochód ciężarowy "Star 20" z nadmierną szybkością i nie panując nad prowadzonym samochodem, najechał na rozwidleniu dróg na rowerzystę Ryszarda H. i przyczepę jadącego traktoru, b) Fabian P. także z art. 215 § 1 k.k. za to, że nie mając wymaganego zezwolenia na zawodowe prowadzenie pojazdów mechanicznych, prowadził ciągnik wraz z dwoma przyczepami i wyjeżdżając z ulicy podporządkowanej na ulicę główną z pierwszeństwem przejazdu w chwili, gdy ulicą tą przejeżdżał rowerzysta Ryszard H. oraz samochód ciężarowy, spowodował katastrofę, w wyniku której rowerzysta doznał obrażeń ciała, a samochód ciężarowy uległ uszkodzeniu, c) Tadeusz J. z art. 286 § 3 k.k. za to, że w miesiącach wrześniu i październiku 1958 r. w R., jako kierownik eksploatacji pozwanego Ośrodka Maszynowego, działając nieumyślnie, zatrudniał pozwanego Fabiana P. w charakterze traktorzysty przy pracach transportu drogowego, mimo że ten nie posiadał wymaganego zezwolenia na zawodowe prowadzenie pojazdów mechanicznych.Wszyscy trzej pozwani: C., P. i J. wspólnie dopuścili do wypadku, muszą też ponieść odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną powodowi na podstawie art. 134 kod. zob. Ponieważ nie można ustalić, w jakim stopniu każdy z nich przyczynił się do tej szkody, odpowiedzialność ich jest solidarna. Pozostali pozwani: Państwowy Teatr Z. w S. i Państwowy Ośrodek Maszynowy w R. są również solidarnie odpowiedzialni za szkodę.Pozwany Tadeusz J. w rewizji od powyższego wyroku wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w stosunku do siebie i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na skutek tej rewizji, zważył, co następuje:Rewizja skarżącego jest przede wszystkim nieuzasadniona o tyle, o ile zmierza do wykazania, że brak w ogóle podstaw prawnych do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za szkodę wyrządzoną powodowi. Sąd Wojewódzki, uwzględniając powództwo w stosunku do skarżącego, oparł się na wyroku skazującym pozwanego Tadeusza J. na podstawie art. 286 § 3 k.k. za przestępstwo popełnione w ten sposób, że w miesiącach wrześniu i październiku 1958 roku, jako kierownik eksploatacji pozwanego Ośrodka Maszynowego, działając nieumyślnie, zatrudniał pozwanego Fabiana P. jako traktorzystę przy pracach transportu drogowego, mimo że ten nie posiadał wymaganego zezwolenia na zawodowe prowadzenie pojazdów mechanicznych. Na podstawie art. 7 § 1 k.p.c. Sąd Wojewódzki związany był ustaleniami powyższego prawomocnego wyroku skazującego i dlatego - ze względu na istniejący związek przyczynowy między uchybieniami, za które pozwany został skazany, a wyrządzoną powodowi szkodą - prawidłowo przyjął jako podstawę odpowiedzialności pozwanego art. 134 k.z. W tych okolicznościach, skoro brak przesłanek określonych w art. 7 § 2 k.p.c., zaskarżony wyrok co do samej zasady odpowiedzialności pozwanego należy uznać za prawnie uzasadniony.Nie można również uznać za słuszne wywodów skarżącego kwestionujących podstawy zasądzenia przez Sąd Wojewódzki od pozwanego solidarnie wraz z pozostałymi pozwanymi kwoty 28.000 zł, a nie żądanej przez powoda sumy 7.500 zł, do której to kwoty zdaniem skarżącego powinna być ograniczona jego solidarna odpowiedzialność. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Wojewódzki przyjął, że odpowiedzialność pozwanych jest solidarna ze względu na to, iż nie można ustalić, w jakim stopniu każdy z nich przyczynił się do tej szkody. Okoliczność ta, jak można wnioskować z całokształtu uzasadnienia zaskarżonego wyroku, stanowiła w przekonaniu Sądu Wojewódzkiego podstawę do zasądzenia od pozwanego J. solidarnie z pozostałymi pozwanymi 28.000 zł. Rozstrzygnięcie to jest prawidłowe. W sprawie niniejszej istotnie nie ma podstaw do przyjęcia - w stosunku do skarżącego - wyjątku od zasady solidarnej odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez pozwanych, w tym także, gdy chodzi o pozwanego J. Ustalenie zakresu przyczynienia się tego pozwanego do wyrządzenia szkody nie może również nastąpić na podstawie przepisu art. 330 k.p.c. O zakresie przyczynienia się do wyrządzenia szkody decyduje związek przyczynowy między działaniem czy zaniechaniem sprawcy a szkodą. Faktu zaś istnienia i zakresu związku przyczynowego nie można ustalać na podstawie powołanego przepisu, co wynika z istoty związku przyczynowego.Na tej podstawie, ponieważ z istoty odpowiedzialności solidarnej wynika w takim wypadku odpowiedzialność każdego z pozwanych za całość szkody, Sąd Wojewódzki - zasądzając od pozwanego J. kwotę 28.000 zł, a nie tylko żądaną przez powoda w stosunku do niego sumę 7.500 zł - nie naruszył przepisu art. 137 k.z. ani też nie uchybił przepisowi art. 329 § 2 k.p.c. Wymaga przy tym podkreślenia, że okoliczność, na którą powołuje się skarżący, a mianowicie najmniejszy, w porównaniu z winą pozostałych pozwanych (P. i C.), stopień jego winy, jest z punktu widzenia zakresu odpowiedzialności solidarnej bez znaczenia. Najlżejszy nawet stopień jego winy nie może wyłączyć faktu, że między jego zaniechaniem a wyrządzoną szkodą istnieje związek przyczynowy uzasadniający solidarną odpowiedzialność za całość udowodnionej szkody.W sprawie niniejszej nie ma również podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku ze względu na uchybienia procesowe. Zarzut bowiem uchybienia art. 242 § 1 k.p.c. jest nieuzasadniony. W sprawie niniejszej - ze względu na istniejący wyrok skazujący, na podstawie ustaleń którego Sąd Wojewódzki przyjął odpowiedzialność pozwanego J. - zarzut taki mógłby być ewentualnie tylko wtedy uzasadniony, gdyby chodziło o inne ustalenia niż te, którymi Sąd ten był związany na podstawie art. 7 § 1 k.p.c. W tym bowiem wypadku, gdy sąd cywilny rozstrzyga sprawę na podstawie ustaleń wyroku karnego skazującego, którymi z mocy art. 7 § 1 k.p.c. jest związany, przepis art. 242 § 1 k.p.c. nie wchodzi w grę, gdyż ustalenia wyroku karnego skazującego, na podstawie których orzeka sąd cywilny, nie są wynikiem ustaleń dokonanych na podstawie swobodnej oceny. Swobodnej ocenie podlegają tylko dowody. Ustalenia wyroku karnego nie są dowodami, lecz ustaleniami, do których art. 242 § 1 k.p.c. nie ma zastosowania. Konsekwencją tego jest to, że sąd, rozpoznając sprawę cywilną, nie może dokonywać - w zakresie związania ustaleniami wyroku karnego - żadnych odmiennych ustaleń. W wypadku gdy ma zastosowanie art. 7 § 1 k.p.c., do obowiązków sądu cywilnego należy dokonanie tylko subsumcji ustaleń, którymi jest związany, pod odpowiedni przepis prawa cywilnego.O tym, że Sąd Wojewódzki prawidłowo zastosował przepisy prawa cywilnego do tych ustaleń, którymi był związany, była już wyżej mowa.Skoro więc rewizja okazała się nieuzasadniona, należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 383 k.p.c.Orzeczenie o kosztach procesu jest konsekwencją powyższego rozstrzygnięcia.