2 CR 142/60

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa F. przeciwko Skarbowi Państwa (Komenda Milicji Obywatelskiej w O.) o 1500 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 30 listopada 1959 r. zmienił wyrok i powództwo oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa kwoty 1500 zł. Według twierdzeń pozwu, powód zgubił gotówkę w kwocie 1500 zł w dniu 28 marca 1959 r. obok kiosku "Ruch". Pieniądze te znalazła Łucja K. i przekazała je niezwłocznie funkcjonariuszowi MO, który znajdował się obok kiosku. Funkcjonariusz ten, aczkolwiek zapisał w swoim notatniku przekazanie gotówki i zapewnił znalazcę, że pieniądze złoży w Komendzie MO w O. - nie uczynił tego, lecz gotówkę przywłaszczył sobie. Zdaniem powoda zachodzą przesłanki odpowiedzialności Państwa za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza MO.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, ustalając stan faktyczny zgodnie z twierdzeniem pozwu. Oceniając sprawę pod względem prawnym, Sąd Wojewódzki uznał, że przyjęcie na przechowanie znalezionych pieniędzy należy do zakresu czynności powierzonych milicjantowi. Powód zatem poniósł szkodę przez naruszenie przez milicjanta powierzonego mu obowiązku. Naruszenie to jest zawinione.Rewizji pozwanego od powyższego wyroku nie można odmówić słuszności.Nie wdając się w rozważanie zarzutów rewizji, zwalczających ustalenia wyroku, że osoba, która przyjęła gotówkę znalezioną przez Łucję K., była funkcjonariuszem MO, Sąd Najwyższy stwierdza, że również w razie przyjęcia ustaleń wyroku za niewadliwe - powództwo nie podlega uwzględnieniu.Przyjmowanie rzeczy znalezionych poza wyjątkami, które w niniejszej sprawie są nieaktualne (broń itp.) nie należy w myśl przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 września 1954 r. w sprawie właściwości organów powołanych do przechowywania rzeczy znalezionych i poszukiwania osób uprawnionych do odbioru, zasad przechowywania rzeczy oraz sposobu poszukiwania osób uprawnionych do odbioru (Dz. U. z 1954 r. Nr 41, poz. 186) do zakresu działania Milicji Obywatelskiej. Przyjmowanie takich rzeczy zgubionych i poszukiwanie osób upoważnionych do ich odbioru, należy do zakresu działania Prezydiów Rad Narodowych. Nie może też uzasadniać odmiennego poglądu dekret z dnia 21 grudnia 1955 r. o organizacji i zakresie działania Milicji Obywatelskiej (Dz. U. z 1955 r. Nr 46, poz. 311), a mianowicie przepis art. 6 pkt 4 tego dekretu, stanowiący, że do zakresu działania MO należy "ochrona własności społecznej i mienia obywateli". Jest to norma, która wskazuje jedynie ogólnie jeden z kierunków działalności MO, nie określa jednak bliżej zakresu obowiązków MO w tej dziedzinie.W obowiązujących przepisach szczegółowych, do których niewątpliwie odsyła przepis ogólny w art. 6 pkt 4 cyt. dekretu, nie znajdujemy normy, która by obciążała Milicję Obywatelską obowiązkiem przyjmowania od znalazców rzeczy zgubionych (poza wyjątkiem, o którym była mowa).W tych warunkach funkcjonariusz MO, który przyjął od znalazcy zgubioną gotówkę i przywłaszczył ją sobie, dopuszcza się niewątpliwie przestępstwa i wyrządza szkodę, za którą jednak nie może odpowiadać Państwo dla braku przesłanek z art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszów państwowych (Dz. U. z 1956 r. Nr 54, poz. 243). Nie jest to bowiem szkoda wyrządzona przy wykonywaniu powierzonych obowiązków, skoro do obowiązków tych nie należy przyjmowanie rzeczy znalezionej. Może to być tylko szkoda wyrządzona przy sposobności wykonywania innych obowiązków, jeżeli funkcjonariusz MO był wtedy w służbie. Nie jest też do przyjęcia pogląd, który pośrednio sugeruje powód i Sąd Wojewódzki, idący w tym kierunku, że z chwilą przyjęcia przez funkcjonariusza MO od znalazcy rzeczy znalezionej, choć nie należało to do jego obowiązków, powstaje przez sam fakt przyjęcia obowiązek służbowy funkcjonariusza MO przekazania rzeczy właściwej władzy. Byłaby to rozszerzająca wykładnia pojęcia obowiązku służbowego, nie znajdująca oparcia w prawie i prowadziłaby do niezamierzonego zwiększenia odpowiedzialności Państwa za czyny swych funkcjonariuszy.W tym stanie rewizję uwzględniono i zgodnie z jej wnioskiem oddalono powództwo (art. 386 k.p.c.), obciążając powoda kosztami postępowania (art. 100 k.p.c.).