2 CR 1844/54

PostanowienieIzba Cywilna1955-07-13

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w akcie urodzenia dziecka można sprostować nazwisko na nazwisko rodowe matki, jeśli ojciec dziecka zmarł przed jego urodzeniem?
Ratio decidendi
Sprostowanie aktu urodzenia w ten sposób, że nazwisko dziecka zostało zmienione na nazwisko rodowe matki, było nieuzasadnione. Zgodnie z art. 36 § 1 Kodeksu Rodzinnego, dziecko nosi nazwisko ojca, a w przypadku nieznanego ojca – nazwisko matki w chwili urodzenia dziecka. Śmierć ojca przed urodzeniem dziecka nie uzasadnia nadania dziecku nazwiska rodowego matki, a jedynie może uzasadniać wykreślenie danych ojca z aktu urodzenia.
Stan faktyczny
Anna N. złożyła wniosek o sprostowanie aktu urodzenia syna Wojciecha N., wskazując, że ojciec dziecka, Józef N., zmarł przed jego urodzeniem. Sąd Powiatowy sprostował akt, nadając dziecku nazwisko rodowe matki (B). Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Jodłowski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Piotrowski, R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Anny N. o sprostowanie aktu urodzenia Wojciecha N., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Ostródzie z dnia 3 kwietnia 1954 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu w Ostródzie do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneSporządzony przez Urząd Stanu Cywilnego w Giżycku akt urodzenia Wojciecha N. stwierdza, że ten ostatni urodził się dnia 7 lipca 1951 r. z ojca Józefa N. i matki Anny N. z domu B.Uwzględniając wniosek Anny N., Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 3 kwietnia 1954 r. sprostował powyższy akt urodzenia w ten sposób, że nazwisko dziecka powinno brzmieć B, a nie N, syn robotnicy Anny N.Sąd Powiatowy miał na względzie, że wnioskodawczyni przedstawiła akt zejścia, z którego wynika, że Józef N. zmarł dnia 9 maja 1946 r., wobec czego nie można przyjąć, aby był on ojcem Wojciecha N, urodzonego dnia 7 lipca 1951 r., co uzasadnia sprostowanie aktu urodzenia jako stwierdzającego zdarzenie nieprawdziwe.Prawomocne postanowienie Sądu Powiatowego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia jako wydanego z naruszeniem art. 36 kod. rodz.Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Stosownie do art. 36 § 1 kod. rodz. dziecko nosi nazwisko ojca, a jeśli ojciec nie jest znany, nazwisko matki. Rozumieć należy, że w tym ostatnim wypadku dziecko nosi nazwisko matki w chwili urodzenia dziecka, nie zaś jej nazwisko rodowe.Słusznie wskazuje skarżący, że z materiału sprawy nie wynika, aby wnioskodawczyni w dacie urodzenia syna Wojciecha nosiła nazwisko B. Przeciwnie, materiał ten wskazuje na fakt, iż prawnym jej nazwiskiem w tej dacie było nazwisko N., które nabyła przez zamążpójście za Józefa N., a którego nie utraciła wskutek zgonu męża (art. 16 kod. rodz. i art. X przep. wpr. kod. rodz.). Fakt podpisania wniosku nazwiskiem "N" i nieprzedstawienia przez wnioskodawczynię dowodu stwierdzającego zmianę nazwiska na "B" potwierdzają tę okoliczność. Sad Powiatowy nie miał podstaw do sprostowania nazwiska dziecka na "B", a jeśli to uczynił, naruszył tym samym art. 36 § 1 kod. rodz. w związku z art. 16 kod. rodz.Trafnie wskazuje rewizja nadzwyczajna, że wniosek o sprostowanie aktu urodzenia Wojciecha N. był usprawiedliwiony o tyle tylko, że fakt uznania męża wnioskodawczyni za zmarłego w dacie 9 maja 1946 r. uzasadnia wykreślenie z aktu urodzenia danych o mężu matki. Tego jednak Sad Powiatowy nie uczynił, bezpodstawnie natomiast sprostował nazwisko dziecka, błędnie uznając, że fakt śmierci męża matki przed urodzeniem dziecka uzasadnia nadanie dziecku nazwiska rodowego matki. Pogląd taki narusza, jak wskazano, art. 36 § 1 w związku z art. 16 kod. rodz., co uzasadnia uchylenie zaskarżonego orzeczenia z mocy art. 396 § 1 i 384 w związku z art. 398 k.p.c

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 36art. 36 § 1art. 16art. 396 § 1art. 398 KPc§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.