2 CR 211/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S. przeciwko Annie W. o 80.905,68 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 31 października 1957 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił żądanie strony powodowej o odszkodowanie za manko w wysokości 80.905,68 zł, powstałe w czasie od 19 lutego 1952 r. do 3 kwietnia 1955 r. w sklepie strony powodowej - wiejskim Domu Towarowym w S., w którym pozwana była w powyższym okresie odpowiedzialną kierowniczką. Sąd Wojewódzki uznał, że roszczenie oparte na art. 239 k.z. uległo prekluzji, skoro pozwana została w postępowaniu karnym uznana za winną przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., czyli zaniedbanie, które jest równoznaczne z nienależytym wypełnieniem obowiązków wynikających z zawartej pomiędzy stronami umowy o pracę, strona powodowa nie wykazała zaś, aby pozwana popełniła jeszcze inny czyn, który nie był przedmiotem postępowania karnego, a który spełniałby przesłanki art. 134 k.z.Od powyższego wyroku strona powodowa wniosła rewizję, domagając się uchylenia i odesłania sprawy do I instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki, odmawiając zakwalifikowania czynu, za którego popełnienie pozwana została uznana winną, jako czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 134 k.z., miał widocznie na względzie uchwałę całej Izby Sądu Najwyższego z dnia 26 października 1956 r. Jednak uchwała ta stanowiska zajętego w zaskarżonym wyroku nie usprawiedliwia. Wyjaśnia, że skazanie w postępowaniu karnym na podstawie art. 286 § 1 k.k. niekoniecznie uzasadnia odpowiedzialność skazanego z art. 134 k.z., czyli że z drugiej strony odpowiedzialności takiej nie wyłącza, za czym w każdym wypadku należy badać, czy konkretny czyn jest tego rodzaju, że mógłby być popełniony wyłącznie w danym stosunku zobowiązaniowym, czy też popełnienie jego jest możliwe, chociaż sprawca nie pozostaje z poszkodowanym w takim stosunku. Pozwana została w postępowaniu karnym skazana m.in. za to, że udzielała samowolnie kredytu i że w podległym jej sklepie zatrudniała osoby nie uprawnione. Jeżeli czyny te oceni się pod wyżej wspomnianym kątem widzenia, to oba nadają się do zakwalifikowania ich jako czyny niedozwolone z art. 134 k.z. Jeżeli bowiem należałoby ustalić, że osoby, które pozwana zatrudniała bezprawnie w sklepie, wyrządziły skarżącemu szkodę, to pozwana byłaby w ich czynach niedozwolonych pomocnikiem. Aby zaś nim być, nie konieczne jest pozostawanie w stosunku do poszkodowanego w stosunku zobowiązaniowym. Podobnie przedstawia się sprawa z samowolnym udzielaniem kredytu, gdyż w tym wypadku sprawca rozporządza bezprawnie majątkiem cudzym tak samo i z takim samym szkodliwym skutkiem, jak każdy inny, który nie pozostając w żadnym stosunku zobowiązaniowym do poszkodowanego, rozporządza jego majątkiem.Z uwagi na możliwość zakwalifikowania działania pozwanej, za które została ukarana, jako czynu niedozwolonego, Sąd Wojewódzki naruszył prawo materialne, a ponieważ przy ewentualnym zastosowaniu tego prawa konieczne są dalsze ustalenia, należało orzec na podstawie art. 384 k.p.c.