2 CR 559/59
PostanowienieIzba Cywilna1960-11-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba cierpiąca na nerwicę wegetatywną, otyłość hormonalną i niedomogę mięśnia sercowego, ale nie wykazująca objawów choroby psychicznej ani niedorozwoju umysłowego, może zostać ubezwłasnowolniona?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w przypadku postępowania o ubezwłasnowolnienie, sąd jest bezwarunkowo zobowiązany przeprowadzić dowód z opinii biegłego lekarza psychiatry. Sąd nie może przyjąć istnienia choroby psychicznej wbrew opinii biegłego. W niniejszej sprawie, opinia biegłego psychiatry stwierdziła brak podstaw do ubezwłasnowolnienia Ireny K., gdyż cierpiała ona na nerwicę, a nie chorobę psychiczną, i była zdolna do działań prawnych. Sąd prawidłowo ocenił wartość opinii biegłego i nie miał obowiązku przesłuchiwania innego lekarza, którego opinia była sprzeczna z opinią biegłego sądowego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni domagała się całkowitego, a następnie częściowego ubezwłasnowolnienia swojej córki Ireny K. z powodu choroby psychicznej. Irena K. wniosła o oddalenie wniosku. Sąd Wojewódzki oddalił wniosek, opierając się na opinii biegłego psychiatry, który stwierdził brak podstaw do ubezwłasnowolnienia. Wnioskodawczyni wniosła rewizję, zarzucając nieuwzględnienie innej opinii lekarskiej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję wnioskodawczyni jako bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Kenigsberg (sprawozdawca). Sędziowie: F. Błahuta, T. Byliński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Władysławy M. przeciwko Irenie K. o ubezwłasnowolnienie, po rozpoznaniu rewizji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 13 lutego 1959 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneWładysława M. we wniosku z dnia 21 lutego 1958 r. domagała się całkowitego ubezwłasnowolnienia córki swej Ireny K. z powódu jej choroby psychicznej, wyrażającej się między innymi w bezkrytycznym wyzbywaniu się majątku nieruchomego za cenę niewspółmiernie niską w porównaniu z rzeczywistą wartością majątku.Na ostatnim posiedzeniu sądowym pełnomocnik wnioskodawczyni żądał częściowego jedynie ubezwłasnowolnienia Ireny K.Irena K. wniosła o oddalenie wniosku w obu jego brzmieniach, twierdząc, że wnioskodawczyni przez ubezwłasnowolnienie swej córki zmierza do zagarnięcia jej mienia.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 13 lutego 1959 r. wniosek oddalił (...).W rewizji od tego postanowienia wnioskodawczyni domaga się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie zasługuje na uwzględnienie.Przepis art. 12 dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. w sprawie postępowania i o ubezwłasnowolnienie nakazuje sądowi bezwarunkowo przeprowadzenie dowodu z biegłego lekarza.W sprawie niniejszej taki dowód został przeprowadzony. Lekarz psychiatra dr Wiktor P. w opinii swej stwierdził, że Irena K. nie zdradza objawów choroby umysłowej ani też niedorozwoju umysłowego. Irena K., stwierdził dalej lekarz, cierpi na nerwicę wegetatywną, ma otyłość hormonalną i niedomogę mięśnia sercowego. W konkluzji swej opinii lekarz stwierdził, że z punktu widzenia psychiatrycznego nie ma podstaw do ubezwłasnowolnienia Ireny K., gdyż jest ona zdolna do działań prawnych.Według ustalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego cytowany wyżej art. 12 dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. należy rozumieć w ten sposób, że sąd nie może wbrew opinii biegłego lekarza przyjąć istnienia choroby psychicznej na podstawie innych dowodów lub własnych wiadomości specjalnych. Art. 12 dekretu jest przepisem szczególnym, mającym na celu wzmocnioną ochronę osób, przeciwko którym toczy się postępowanie o ubezwłasnowolnienie.W tych warunkach oddalenie wniosku o ubezwłasnowolnienie wobec brzmienia opinii lekarza psychiatry było prawidłowe.Zarzut rewizji, że Sąd nie rozważył dołączonego do wniosku zaświadczenia innego lekarza, z którego wynika, że jednak Irena K. zdradza objawy choroby psychicznej, nie jest słuszny.Jak stwierdza uzasadnienie zaskarżonego wyroku, Sąd poświęcił temu dowodowi swoją uwagę, a jeśli odmówił mu znaczenia w niniejszej sprawie, to obszernie i w sposób przekonywający uzasadnił swoje zdanie.Sąd w tej mierze miał na uwadze wypowiedź dr P., który stwierdził, że w opinii wydanej przez dr Stefana S. są błędy z punktu widzenia naukowego, które odbierają tej opinii wszelką wartość. I tak dr P. stwierdził, że skoro Irena K. nie wykazuje zmian psychicznych, cierpi od lat na nerwicę, to niesłuszne było nazwanie tej nerwicy psychonerwicą, i to reaktywną, której cechą charakterystyczną jest krótkotrwałość, gdy tymczasem Irena K. cierpi na swoje dolegliwości już od lat.Przeciwko opinii dr S. przemawiają zaświadczenia wystawione przez szpital w Kochanówku, gdzie Irena K. przebywała na obserwacji. Opinia szpitala w Kochanówku zbieżna jest ze zdaniem dr P.Skoro Sąd porównał ze sobą obie opinie i podzielił słuszność opinii dr P., zbędne było wzywanie w charakterze świadka dr S., którego zeznanie nic nie mogłoby zmienić w opinii o stanie zdrowia Ireny K.Sąd był właściwy do oceny wartości dwóch znajdujących się w aktach sprawy opinii i swoje zdanie o pierwszeństwie jednej nad drugą uzasadnił właściwie. W tych warunkach odstąpienie od badania świadka nie może być uznane za uchybienie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy (...).Z tych wszystkich zasad należało uznać rewizję za bezzasadną i z mocy art. 383 k.p.c. ją oddalić.
Powiązane orzeczenia
- II C 784/53 1954-12-03Czy ubezwłasnowolnienie osoby z powodu niedorozwoju psychicznego może być orzeczone na podstawie nieuzasadnionej opinii biegłego, bez przeprowadzenia badania somatycznego i psychiatrycznego oraz bez ustalenia konkretnych…
- II CR 548/73 1973-10-23Czy wniosek o ubezwłasnowolnienie powinien zostać oddalony, jeśli nie stwierdzono objawów choroby psychicznej u osoby, której dotyczy, pomimo wątpliwości wnioskodawcy co do jej stanu psychicznego?
- I CR 297/71 1971-08-19Czy opinia biegłego psychiatry, która stwierdza chorobę psychiczną, ale nie zawiera szczegółowej oceny zdolności kierowania postępowaniem, może stanowić wystarczającą podstawę do orzeczenia całkowitego ubezwłasnowolnieni…
- II C 1164/53 1954-06-15Czy sąd prawidłowo orzekł o całkowitym ubezwłasnowolnieniu osoby chorej psychicznie, opierając się jedynie na opiniach biegłych, bez wystarczającego wyjaśnienia, czy osoba ta nie jest w stanie kierować swoim postępowanie…
- II CR 655/70 1971-01-21Czy negatywna opinia biegłego psychiatry, stwierdzająca brak choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego, ma rozstrzygające znaczenie w postępowaniu o ubezwłasnowolnienie?
Powołane przepisy
art. 12art. 383 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.