3 CR 1230/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Sydonii F. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium WRN, Wydział Finansowy w K.) o oddanie w posiadanie nieruchomości po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku S. Woj. w K. z 25 czerwca 1958 r. rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym 7 września 1957 r. powódka domagała się od pozwanego oddania jej w posiadanie nieruchomości, stanowiącej własność powódki, obj. wykazem hipotecznym 1,1088 ks. wieczystej gm. kat. St. S. Woj. w K. wyrokiem z 25 czerwca 1958 r. oddalił powództwo. Ustalił, że sporna nieruchomość stanowiła mienie opuszczone i Skarb Państwa nabył prawo własności tej nieruchomości w myśl art. 34 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich z 8 marca 1946 r. przez 10-letnie przedawnienie.Wyrok S. Woj. zaskarżyła powódka rewizją z powodu naruszenia przepisu art. 109 popc przez błędną jego wykładnię i art. 3 tychże przepisów. Wniosła o uchylenie wyroku S. Woj. i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneS.N. zważył, co następuje:Powódka zwalcza w rewizji pogląd prawny Sądu I instancji, jakoby jej pobyt w ZSRR nie uzasadniał wstrzymania biegu terminu przedawnienia z art. 109 pkt 4 popc jej roszczenia o oddanie w posiadanie spornej nieruchomości, mimo że powódka skutkiem działań wojennych i prześladowania Żydów zmuszona była schronić się do ZSRR, gdzie znajdowała się w głębi tego kraju w odległości tysięcy k.m. od Polski. Żadnych ustaw polskich tam nie znała i znać nie mogła, a powrót do Polski umożliwił jej dopiero zawarty w 1957 r. między Rządem Polskim a Rządem ZSRR układ o repatriacji. Zachodziła więc siła wyższa, z powodu której powódka nie mogła dochodzić wcześniej swego prawa.Zarzut powyższy nie jest uzasadniony.Zgodnie z ustalonym w nauce prawa poglądem, przez siłę wyższą w rozumieniu teorii obiektywnej, która została przyjęta w orzecznictwie polskim, należy rozumieć przyczynę takich zdarzeń, których nie można było uniknąć ani też uczynić nieszkodliwymi przez użycie środków, leżących w granicach zwyczajnej zapobiegliwości. Pojęciem siły wyższej nie obejmuje się natomiast wypadków wywołanych przyczyną wewnętrzną, tzn. pochodzącą od jednostki, która wypadkiem została dotknięta. Dlatego S. Woj. prawidłowo uznał, że termin z art. 34 dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich nie został w danym przypadku zawieszony z tego powodu, że powódka (choćby przymusowo, jak to twierdzi) przebywała w ZSRR, z którym łączą Polskę więzy braterstwa i przyjaźni. Również całkowicie błędnie powołuje się powódka na uchwałę całej Izby S.N. z 24 maja 1956 r. 1 CO 9/56 (OSN 1957/I poz. 1), wg której przepisy dekretu o majątkach opuszczonych i poniemieckich mają przede wszystkim na celu ochronę mienia obywateli, utraconego na skutek wojny, a nabycie przez państwo własności tego majątku stanowi kwestię drugorzędną.Tej niewątpliwie słusznej zasady nie można bowiem rozszerzać na wypadki, gdzie właściciel majątku opuszczonego nie zgłasza swych roszczeń w terminie przewidzianym w art. 34 cyt. dekretu, po upływie którego własność nieruchomości opuszczonej przechodzi z mocy samego prawa na Skarb Państwa. Z tego względu Sąd Wojewódzki, uwzględniając zarzut strony pozwanej, że powództwo o oddanie jej spornej nieruchomości w posiadanie jest nieuzasadnione, nie naruszył, wbrew twierdzeniom skarżącej, również art. 3 popc.Z powyższych zasad S.N. rewizję na mocy art. 383 k.p.c. oddalił.