3 CR 124/62
PostanowienieIzba Cywilna1962-03-30
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest przysposobienie tego samego małoletniego przez dwie różne pary osób, gdy pierwsze przysposobienie nie zostało formalnie rozwiązane, a jeden z wnioskodawców drugiego przysposobienia jest naturalnym ojcem dziecka?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że polski kodeks rodzinny nie dopuszcza przysposobienia tego samego małoletniego przez więcej niż jedną parę osób, z wyjątkiem wspólnego przysposobienia przez małżonków. Ponadto, przysposobienie własnego dziecka przez osobę, której ojcostwo zostało prawomocnie ustalone, jest niedopuszczalne. Rozwiązanie istniejącego stosunku przysposobienia wymaga formalnego orzeczenia władzy opiekuńczej, a nie następuje automatycznie z mocy prawa.Stan faktyczny
Sąd Powiatowy orzekł przysposobienie małoletniego Krystiana W. przez Leona i Kazimierę W. Okazało się jednak, że ten sam małoletni został już wcześniej przysposobiony przez swoich dziadków, Eryka i Elfrydę W., a stosunek ten nie został rozwiązany. Dodatkowo, Leon W. jest naturalnym ojcem Krystiana W., co zostało ustalone prawomocnym wyrokiem sądu. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną od postanowienia Sądu Powiatowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżone postanowienie Sądu Powiatowego i oddalił wniosek Leona i Kazimiery W. o przysposobienie małoletniego Krystiana W.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie: K. Kwapiszewski, S. Białek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Leona i Kazimiery W. o przysposobienie, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości na postanowienie Sądu Powiatowego w Siemianowicach Śl. z dnia 12 września 1961 r., postanowił:zmienić zaskarżone postanowienie i wniosek Leona i Kazimiery W. o przysposobienie małoletniego Krystiana W. oddalić.Uzasadnienie faktyczneZgodnie z żądaniem wnioskodawców Sąd Powiatowy w Siemianowicach Śląskich postanowieniem z dnia 12.9.1961 r. orzekł przysposobienie małoletniego Krystiana W. przez Leona i Kazimierę małżonków W. Postanowienie to urosło w moc prawa.Od wymienionego postanowienia wniósł Minister Sprawiedliwości rewizję nadzwyczajną, w której zarzuca naruszenie przez Sąd Powiatowy art. 66, 70, 64, 65 § 1 k.r., i na zasadzie art. 396-398 k.p.c. domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia i oddalenia wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Słusznie zarzuca Minister Sprawiedliwości, że kodeks rodzinny nie dopuszcza możliwości przysposobienia tego samego małoletniego przez dwie lub więcej osób - poza przysposobieniem wspólnym przez małżonków (art. 66 kod. rodz.). Zaskarżonym postanowieniem Sąd orzekł przysposobienie małoletniego Krystiana W., chociaż z dołączonych akt sprawy NS 43/54 wynika, że tenże Sąd w dniu 20 marca 1954 r. orzekł przysposobienie tegoż małoletniego przez jego dziadków Eryka i Elfrydę małżonków W., przy czym ten stosunek przysposobienia dotychczas nie został rozwiązany w sposób unormowany w art. 70 § 1 kod. rodz. Oparcie się przez Sąd jedynie na oświadczeniu przysposabiających Eryka i Elfrydy W., że wyrażają zgodę na przysposobienie małoletniego przez wnioskodawców, jest nieprawidłowe i narusza cyt. przepisy prawa, albowiem oświadczenie takie jest bezskuteczne i pozbawione skutków prawnych ze względu na to, że ustanie istniejącego między przysposobionym a przysposabiającymi stosunku jak między rodzicami a dziećmi (art. 64 k.r.) - gdy przysposobionym, jak w danym wypadku, jest osoba małoletnia - następuje dopiero przez rozwiązanie przysposobienia na mocy orzeczenia władzy opiekuńczej, co w sprawie nie miało miejsca.Ewentualny pogląd, że sam fakt wydania drugiego orzeczenia o przysposobieniu (przez inne osoby), spowodował rozwiązanie pierwszego przysposobienia, byłby błędny, gdyż obowiązujące przepisy kod. rodz. nie znają instytucji automatycznego rozwiązania przysposobienia z mocy samego prawa.Niezależnie od przyczyn powyższych, przysposobienie Krystiana W. przez Leona W. nie mogło nastąpić również dlatego, że Leon W. jest naturalnym ojcem Krystiana W., co wynika z dołączonych akt sprawy C 372/52. W powołanej sprawie zapadł w dniu 27 listopada 1952 r. wyrok sądowy ustalający ojcostwa Leona W. w stosunku do małoletniego Krystiana W. i przyznający ojcu władzę rodzicielską nad dzieckiem. W tej sytuacji Leon W. w ogóle nie może przysposobić Krystiana W. (nawet w wypadku ewentualnego rozwiązania przysposobienia orzeczonego w sprawie NS 43/54), ponieważ na gruncie obowiązujących przepisów kod. rodz. przyjąć należy wynikającą z samej istoty przysposobienia zasadę, że przysposobienie własnego dziecka przez osobę, której ojcostwo zostało ustalone w sposób prawem przewidziany, jest niedopuszczalne.W świetle okoliczności sprawy nie jest wyłączone przysposobienie Krystiana W., ale tylko przez Kazimierę W., jeżeli wyrażą na to zgodę rodzice dziecka i jeżeli uprzednio, ze względu na dobro dziecka, zostanie prawidłowo rozwiązany stosunek przysposobienia istniejący między nim a Erykiem i Elfrydą W.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na mocy art. 386 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie i wniosek Leona i Kazimiery W. o przysposobienie małoletniego Krystiana W. oddalił.
Powiązane orzeczenia
- III CRN 39/79 1979-03-29Czy przysposobienie dziecka przez jego biologicznego ojca, który zawarł związek małżeński z matką dziecka po rozwiązaniu jej poprzedniego małżeństwa, jest zgodne z dobrem dziecka, jeśli istnieją inne, bardziej adekwatne…
- III CRN 234/83 1983-10-25Czy orzeczenie o przysposobieniu małoletniego przez konkubenta matki, bez zawarcia przez nich związku małżeńskiego, może być uznane za dokonane dla dobra dziecka i zgodne z prawem?
- I CR 249/68 1968-06-09Czy w sytuacji, gdy małoletni przysposobiony wykazuje trudności wychowawcze i niewłaściwe zachowanie, a przysposabiający twierdzą, że stało się ono dla nich nie do zniesienia, możliwe jest rozwiązanie stosunku przysposob…
- I CR 1189/54 1954-10-15Czy małżonek, który nie mógł jednocześnie z drugim małżonkiem przysposobić małoletniego z powodu niespełnienia wymogu wieku, może później przysposobić to dziecko na mocy art. 66 § 1 Kodeksu rodzinnego?
- 1 CO 24/59 1959-09-25Czy przysposobienie może być rozwiązane, jeżeli dobro małoletniego wymaga jego powrotu do rodziny naturalnej, niezależnie od tego, czy sprawowanie władzy rodzicielskiej przez przysposabiających jest należyte?
Powołane przepisy
art. 66art. 396art. 70 § 1art. 64art. 386 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.