3 CR 247/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kałamajski (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, Z. Trybulski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa 1) Katarzyny N., 2) Stefana N., 3) Zofii Z. i 4) Wandy C. przeciwko Teodorze N. o unieważnienie małżeństwa, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 29 grudnia 1961 r., oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneRoman N. zawarł przed rokiem 1933 małżeństwo z powódką Katarzyną N. Z małżeństwa tego pochodzi troje dzieci, pozostałych powodów. W roku 1933 Roman N. uzyskał w kościele starokatolickim w Wilnie rozwód swego małżeństwa z powódką Katarzyną N., a w dniu 11 lutego 1934 roku zawarł małżeństwo w kościele starokatolickim z pozwaną. Związek ten pozostał bezdzietny. Roman N. w dniu 13 lutego 1958 roku zmarł.W dniu 16 sierpnia 1958 roku powodowie wytoczyli przeciwka pozwanej powództwo o unieważnienie jej małżeństwa zawartego z Romanem N. w dniu 11 lutego 1934 roku.Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo i orzekł, że pozwana zawarła małżeństwo w złej wierze. Sąd Wojewódzki ustalił i uznał, że Kościół starokatolicki w Wilnie w 1933 roku nie należał do kościołów uznanych w Polsce i nie miał jurysdykcji w zakresie rozwiązania lub unieważniania małżeństw, nie ma zatem do jego orzeczeń zastosowania art. XV § 1 przepisów wprowadzających k.r. Sąd Wojewódzki ustalił i uznał dalej, że małżeństwo pozwanej z Romanem N. "uzyskało formalną ważność na skutek rozporządzenia Min. Adm. Publicznej z dnia 14 maja 1947 roku" o przyznaniu mocy dowodowej księgom, przeznaczonym do rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów, prowadzonych przez Polski Kościół Starokatolicki (Dz. U. Nr 41, poz. 204). Z tych okoliczności Sąd Wojewódzki wysnuł wniosek, że małżeństwo Romana N. z pozwaną było bigamiczne i podlega unieważnieniu na podstawie art. 7 § 2 k.r.Na skutek rewizji pozwanej Sąd Najwyższy wyrok Sądu Wojewódzkiego uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy podzielił pogląd prawny Sądu Wojewódzkiego, że związek pozwanej z Romanem N. jest bigamiczny, uchylił jednak zaskarżony wyrok, gdyż nie było w nim uzasadnienia orzeczenia o złej wierze pozwanej.Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki zaskarżanym obecnie wyrokiem unieważnił związek małżeński pozwanej z Romanem N. i orzekł, że żadna ze stron zawierających to małżeństwo nie zawarła go w złej wierze. Sąd Wojewódzki powtórzył wywody z pierwszego orzeczenia co do bigamii oraz unieważnienia małżeństwa i stwierdził, że nie znajduje podstaw do ustalenia, by pozwana lub zmarły Roman N. zawarli małżeństwo w złej wierze.W złożonej rewizji pozwana wniosła o zmianę wyroku Sądu Wojewódzkiego i oddalenie powództwa. Rewizja zawiera zarzut naruszenia art. 7 § 3 k.r. Zdaniem skarżącej przy prawidłowym zastosowaniu art. 7 § 3 k.r., wobec śmierci Romana N., powództwo powinno być oddalone, gdyż wskutek tej śmierci poprzednie małżeństwo ustało.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustalona w § 1 art. 7 k.r. przeszkoda do zawarcia małżeństwa wynika z przyjętej w nowoczesnych ustawodawstwach zasady monogamii, a § 2 cyt. art. ma na względzie obronę "poprzedniego" małżeństwa w razie naruszenia zasady monogamii przez jednego z małżonków.Przepis § 3 art. 7 k.r. wskazuje niewątpliwie, że obrona "poprzedniego" małżeństwa przez unieważnienie drugiego (bigamicznego) małżeństwa nie przysługuje w sposób bezwzględny oraz że dla dopuszczalności unieważnienia drugiego małżeństwa istotny jest los "poprzedniego" małżeństwa.Mając na uwadze przytoczoną niewątpliwą intencję § 3 art. 7 k.r. i uwzględniając istotę § 1 i 2 art. 7 k.r., trzeba stwierdzić, że w myśl art. 7 § 3 obrona "poprzedniego" małżeństwa przez unieważnienie drugiego (bigamicznego) jest niedopuszczalna, jeżeli koleje "poprzedniego" małżeństwa tak się potoczyły, iż partnerzy drugiego małżeństwa stali się małżeństwem monogamicznym. Inaczej mówiąc - unieważnienie małżeństwa z powodu bigamii jest w myśl art. 7 § 3 k.r. niedopuszczalne, jeżeli poprzednie małżeństwo ustało lub zostało unieważnione, a drugie małżeństwo trwa. Sytuacja taka jest niemożliwa, gdy małżonek bigamista zmarł. Wtedy bowiem ustało poprzednie małżeństwo i jednocześnie ustało drugie małżeństwo, nie spełniła się więc przesłanka wymagana § 3 art. 7 k.r., że wskutek ustania lub unieważnienia poprzedniego małżeństwa drugie małżeństwo "stało" się monogamicznym.Z podanych zasad zarzut rewizji należało uznać za niesłuszny.Ponieważ w rewizji nie podano dalszych podstaw rewizyjnych i nie zachodzą podstawy rewizyjne, które należy z urzędu brać pod rozwagę, przeto Sąd Najwyższy rewizję pozwanej z mocy art. 383 k.p.c. oddalił, rozstrzygając o kosztach postępowania rewizyjnego na podstawie art. 97, art. 100, art. 109 i art. 110 k.p.c.