3 CR 599/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kałamajski. Sędziowie: K. Lipiński, B. Łubkowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Emilii Z. przeciwko Zdzisławowi Z. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 30 stycznia 1959 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Bielsku-Białej do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneStrony zawarły małżeństwo w dniu 16.VI.1957 r. Powódka urodziła się w 1938 r., a pozwany w 1937 r. Z małżeństwa mają syna urodzonego 27.XI.1957 r.Powódka domagała się orzeczenia rozwodu z winy pozwanego, twierdząc, że przejawiał on chorobliwą zazdrość, urządzał awantury, ubliżał powódce wulgarnymi słowami, dopuszczał się w stosunku do niej i jej rodziców rękoczynów, przez co doprowadził do tego, że powódka obawia się pozwanego i nie chce kontynuować z nim pożycia.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo.Sąd Wojewódzki ustalił, że strony łączyła silna więź uczuciowa i dlatego niewłaściwe zachowanie się pozwanego w stosunku do powódki i jej rodziców nie wywołało rozkładu pożycia stron, o czym świadczy fakt, że powódka przebaczyła pozwanemu jego ekscesy i nawiązała z nim pożycie, zamieszkując z nim wspólnie u jego matki i że dopiero po upływie jednego miesiąca bez żadnej istotnej przyczyny opuściła pozwanego. W tym stanie rzeczy Sąd Wojewódzki uznał, że rozkład pożycia stron nie jest jeszcze trwały i zupełny oraz że winę ponosi powódka.Powódka w rewizji zarzuciła, że Sąd Wojewódzki niesłusznie uznał, że awantury wywołane przez pozwanego nie miały wpływu na rozkład pożycia stron oraz mylnie ustalił, iż powódka wniosła powództwo o rozwód jedynie z namowy jej rodziców, a zwłaszcza bezpodstawnie odmówił przesłuchania w charakterze świadka ojca powódki, Jana M., na okoliczność, że powódka sama, bez wpływu rodziców, zdecydowała się na wniesienie powództwa o rozwód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Od wydania zaskarżonego wyroku upłynęły prawie dwa lata. Strony nie nawiązały ani nie usiłowały nawiązać ze sobą pożycia. W tym stanie rzeczy zachodzi konieczność ponownego rozważenia zagadnienia trwałości i zupełności rozkładu pożycia stron, a tym samym może się stać aktualne ponowne rozważenie kwestii winy. W szczególności rozważenia wymaga, czy postępowanie pozwanego w czasie uroczystości weselnych nie wywołało u powódki takiej urazy, która nawet mimo późniejszego nawiązania przez strony pożycia całkowicie nie zanikła i w pewnym stopniu przyczyniła się do wywołania rozkładu ich pożycia.Sąd Najwyższy nadto stwierdza, że przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka Anny M. nastąpiło sprzecznie z postanowieniem art. 279 i 286 k.p.c.W myśl art. 279 k.p.c. świadkowie jeszcze nie przesłuchani nie mogą być obecni przy przesłuchaniu innych świadków. Konsekwencją tego zakazu jest to, że nie można ograniczyć przesłuchania świadka do odczytania mu zeznań poprzednio już przesłuchanego świadka i do odebrania oświadczenia, że odczytane zeznanie "przyjmuje za swoje". Niedopuszczalność takiego przesłuchania świadka wynika również z treści art. 286 k.p.c. W myśl tego przepisu świadek ma składać zeznania ustnie, zaczynając od odpowiedzi na pytanie przewodniczącego, co i z jakiego źródła wiadomo mu o przedmiocie przesłuchania.Z mocy art. 288 § 1 k.p.c. zeznanie świadka powinno być zapisane do protokołu, a następnie odczytane mu w celu umożliwienia sprostowania i uzupełnienia protokołu na podstawie uwag zgłoszonych przez świadka. Niedopuszczalne zatem jest także ograniczenie się do wzmianki w protokole posiedzenia, że świadek zeznaje identycznie jak świadek poprzednio przesłuchany i że po odczytaniu mu zeznań świadka poprzednio przesłuchanego oświadcza, że zeznanie to "przyjmuje za swoje".Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 384 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok.